III SA/Wa 610/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2005, 2006, 2007 i 2008 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent W. odmówił H. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2005, 2007 i 2008 roku. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na przepisy art. 67a § 1 i art. 67b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej powoływana jako "O.p."), stwierdził, że argumenty powołane przez Skarżącą nie są wystarczające do udzielenia wnioskowanej ulgi ratalnej. W ocenie organu przesłankami do udzielenia ulgi ratalnej mogą być jedynie nagłe zdarzenia losowe, niezależne od woli i sposobu działania podatnika, obniżające radykalnie jego zdolności płatnicze, bądź sytuacja materialna wskazująca na to, że jednorazowa zapłata podatku podważy w istocie sposób podstawy egzystencji. Wyjaśnił, że po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż w stosunku do Spółki nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Wskazał, że Spółka w 2005 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, a 2006 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł, natomiast w 2007 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Podkreślił, że Spółka posiada do zwrotu z Urzędu Skarbowego należność z tytułu podatku VAT na kwotę [...] zł jak również z tytułu najmu w wysokości [...] zł przy zobowiązaniach Spółki wobec dostawców w wysokości [...] zł. Reasumując organ stwierdził, że przejściowe trudności płatnicze występujące w okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie przez organ podatkowy ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej z uwagi fakt, iż okoliczność ta nie jest okolicznością wyjątkową bądź nadzwyczajną, lecz okolicznością zwykle towarzyszącą prowadzeniu działalności gospodarczej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 roku pełnomocnik Spółki złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę decyzji i rozłożenie na raty zaległości podatkowej albo o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organ podatkowy ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości oraz, że organ podatkowy niewłaściwie zinterpretował określenie "ważny interes" istotny w przedmiotowym postępowaniu, a także nie ustalił sytuacji finansowej Skarżącej, w tym jej możliwości płatniczych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ podatkowy pierwszej instancji rozważył argumenty Spółki uzasadniające ważny interes podatnika, jak też wziął pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki interesu publicznego. Dodał, że bezpodstawne jest stanowisko Skarżącej, jakoby organy podatkowe pobieżnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały nazbyt ogólnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. W jego ocenie, organ pierwszej instancji dokonał zindywidualizowanej oceny sytuacji finansowej Skarżącej, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn powstania trudności finansowych, a w konsekwencji - brakiem możliwości terminowego uregulowania podatku. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Prezydent W. właściwie ocenił stan faktyczny, w tym sytuację finansową Skarżącej. Z akt sprawy wynika, że w związku z inwestycjami, jakie Spółka przeprowadzała, jej możliwości finansowe znacznie się pogorszyły. W oparciu o powyższe, SKO stwierdziło, iż organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż w sprawie nie wystąpiła nadzwyczajna sytuacja, która uniemożliwia Spółce uregulowanie ciążącego na nim zadłużenia z tytułu powstałej zaległości w podatku od nieruchomości. W skardze z dnia [...] stycznia 2010 r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej powoływana jako "k.p.a."), poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, iż organ pierwszej instancji dokonał właściwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom oraz brak uzasadnienia dlaczego wskazana przez skarżącą okoliczność ponoszenia wydatków inwestycyjnych i związana z mmi ciężka sytuacja finansowa skarżącej nie stanowi o jego ważnym interesie lub ważnym interesie publicznym; - błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że brak jest ważnego interesu podatnika uzasadniającego rozłożenie zaległości podatkowych na raty; - art. 57 §7 O.p. w związku z § 1 i § 2 uchwały Rady Miasta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku w sprawie wprowadzenia opłaty prolongacyjnej, poprzez przyjęcie, że poprzez rozłożenie zaległości na raty społeczność lokalna będzie ponosić koszty związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa skarżącego, podczas gdy przepisy prawa w związku z rozłożeniem należności podatkowych na raty wiążą dodatkowe opłaty prolongacyjne, stanowiące dochód budżetu lokalnego. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że chociaż decyzja o rozłożeniu zaległości na raty jest decyzją uznaniową organu, to jednak uznanie administracyjne nie może powodować dowolności działania organu. Organ odwoławczy powinien szczegółowo odnieść się do oceny dokonanej przez organ pierwszej instancji, czego zaniedbano. Spółka zarzuciła ponadto, iż organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę, że rozłożenie zaległości podatkowych na raty wiąże się z nałożeniem na podatnika opłaty prolongacyjnej, która jest dodatkowym przychodem budżetu społeczności lokalnej wynikającej z rozłożenia zaległości podatkowych na raty. W jej opinii stanowisko organu, że społeczność lokalna ponosiłaby koszty rozłożenia należności na raty i kredytowałaby skarżącego jest bezpodstawne. Opłata prolongacyjna jest bowiem przychodem budżetu lokalnego i obciąża przedsiębiorcę, co sprawia, że rozłożenie należności na raty nie tylko zwiększa prawdopodobieństwo uzyskania pełnej kwoty należności przez budżet lokalny, przy utrzymaniu dalszego funkcjonowania przedsiębiorcy na rynku lokalnym, ale także powoduje powiększenie tego budżetu o dodatkowe przychody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p. może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; taka sama możliwość dotyczy zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W przypadku podatników prowadzących działalność gospodarczą decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane z uwzględnieniem art. 67b O.p. Tak więc podatnikom prowadzącym, tak jak Skarżąca, działalność gospodarczą organ może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a: 1) które nie stanowią pomocy publicznej; 2) które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) które stanowią pomoc publiczną udzielaną na cele wymienione w tym przepisie: lit. a) – m). Wniosek Skarżącej dotyczył pomocy publicznej de minimis w postaci rozłożenia płatności należności na raty. Decyzja organu określona w art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zakresie pomocy de minimis, tak jak wszystkie decyzje dotyczące ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, ma charakter uznaniowy. Przyznanie ulg zależy od uznania organu. Organ może, a nie musi przyznać wnioskowaną przez podatnika ulgę, nawet wtedy, gdy spełnione są przesłanki pozytywnego rozstrzygnięcia, określone tym przepisem. Wyraźnie to wynika z użytego zarówno w art. 67b § 1, jak i w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej sformułowania "organ podatkowy (...) może". Skoro ulgi, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a art. 67b określający formy pomocy tym podmiotom uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej odnoszące się do art. 67b tej ustawy, ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom, w tym przypadku pomocy de minimis, spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika, z wyłączeniem w tym ostatnim przypadku trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika. Od 1 stycznia 2007 r. obowiązuje rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r.). Rozporządzenie to utrzymuje podstawowe reguły przyznawania pomocy de minimis, tj.: a) jej udzielanie następuje na podstawie decyzji wydawanych w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej i nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej; b) organ podatkowy samodzielnie rozstrzyga, czy są spełnione przesłanki udzielenia tego rodzaju pomocy; c) graniczna kwota pomocy de minimis uległa zwiększeniu do 200.000 euro; d) kumulacji podlega nie tylko pomoc de minimis, ale również innego rodzaju pomoc uzyskana przez podatnika na ten sam cel. Nowe rozporządzenie uniemożliwia przyznanie pomocy de minimis dla podatników znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Samorządowy organ podatkowy uznał, że Skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania pomocy de minimis, ale rozpoznając wniosek w kontekście art. 67a) O.p. odmówił jej udzielenia. W opinii Sądu, takie działanie organu z uwagi na uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 67a O.p. mieści się w granicach prawa. Przepis ten nie stwarza bowiem po stronie podatnika jakiegokolwiek uprawnienia do żądania przyznania ulgi w spłacie należności podatkowych, nawet wtedy gdy podatnik spełnia kierunkowe dyrektywy wyboru określone tym przepisem. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych ma w związku z tym ograniczony charakter i sprowadza się do kontroli procesu podejmowania decyzji. Oceny zupełności i prawidłowości ustaleń faktycznych mogących mieć wpływ na wybór sposobu rozstrzygnięcia. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca określił go przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi. Przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje natomiast pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2003 r. Sygn. akt III SA 1838/01 (Mon. Pod. 2003/7/43), w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.". Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa (samorządu), a w rezultacie społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. I nie ma znaczenia że Skarżąca wnosiła jedynie o rozłożenie płatności na raty. Terminowość wpływów należności budżetowych jest bowiem również wartością istotną dla gospodarowania samorządu, mogącą mieć wpływ na płynność finansową jednostki i możliwość zaspokajania potrzeb wspólnoty. Ustalenia organów poczynione w sprawie Skarżącej te kryteria spełniają. Organy zebrały informacje o sytuacji ekonomicznej Skarżącej, analizując sprawozdania finansowe w tym bilanse. Fakt, że tym razem podjęły decyzję odmawiającą udzielenia rat nie oznacza, że naruszyły prawo; gdyż istotą uznania administracyjnego jest swoboda wyboru rozstrzygnięcia w ramach zakreślonych przepisem kierunkowych dyrektyw wyboru. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów procesowych stwierdzić należy, że odnoszą się one do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania. Nadto naruszenie przepisów postępowania staje się podstawą uwzględnienia skargi o ile naruszenie procedury mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Organ nie mógł również naruszyć art. 57 §7 O.p., gdyż zaskarżona decyzja nie rozstrzygała kwestii opłaty prolongacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) oddalił skargę.