I OZ 619/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. H. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 lipca 2010 r. sygn., akt II SO/Ke 1/10 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny Radzie Miasta Skarżysko- Kamienna w związku z niezastosowaniem się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał M. H. do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie Radzie Miasta Skarżysko- Kamienna grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu. W zarządzeniu wysokość wpisu określono na kwotę 100 zł, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pouczono również o sposobie dokonania wpłaty i wniesienia zażalenia oraz o skutkach prawnych nieuiszczenia opłaty. W dniu 19 lipca 2010 r. (data prezentaty) M. H. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, domagając się jego uchylenia i rozpatrzenia skargi na bezczynność Rady Miasta Skarżysko- Kamienna. Podniósł, że wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach jest bezprawne, albowiem prawo nie przewiduje wniesienia opłaty sądowej od skargi na bezczynność organu administracji i sąd nie może uzależniać jej rozpatrzenia od tego, czy skarżący uiścił opłatę z tytułu wniosku o ukaranie strony przeciwnej karą grzywny wedle norm przepisanych, czy nie. W uzasadnieniu stwierdził, że gdyby Urząd Miasta Skarżysko- Kamienna przekazał, zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, to skarżący nie musiałby uiszczać żadnej opłaty, a sąd byłby zobowiązany rozpatrzyć skargę. Ponadto żądanie wniesienia opłaty sądowej jest bezprawne, albowiem stosownie do art. 232 § 2 pkt 2 P.p.s.a. opłata taka podlega zwróceniu w razie uwzględnienia wniosku o ukaranie strony przeciwnej karą grzywny. Nie jest zrozumiała konieczność uiszczania opłaty sądowej, gdyż kara grzywny zasądzana jest na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz skarżącego. Autor zażalenia podniósł również, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i dlatego też wnosi o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 100 zł od wniesienia wniosku o ukaranie strony przeciwnej karą grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 214 § 1 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Natomiast w myśl art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Mając na uwadze argumenty podnoszone w zażaleniu, czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a., jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, zauważyć należy, że w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, stwierdzając, że wniosek taki jest pismem wszczynającym postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy. We wskazanej uchwale Sąd stwierdził również, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe o którym mowa w art. 63 tej ustawy, ponieważ mimo, że postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej zostało już wszczęte (co nie zawsze jest regułą) na skutek wniesienia skargi do sądu lecz za pośrednictwem organu administracyjnego, to przez to, że organ ten nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zgodnie ze swoimi obowiązkami, nie można przyjąć, by zostało wszczęte postępowanie sądowe w sprawie ze skargi strony. W niniejszej uchwale Sąd wskazał również, że o tym, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe przemawia także treść art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w którym to przepisie jest mowa o postępowaniu, a więc nie tylko o postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej lecz także o postępowaniu uruchomionym wnioskiem, o którym mowa w art. 63 P.p.s.a. i wynika z niego, że orzeczenie grzywny trybie art. 55 § 1 P.p.s.a., może nastąpić tylko "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a.", a więc także w przypadku nie zachowania terminu w przekazaniu skargi z aktami sprawy, bądź odpowiedzią na skargę a to oznacza, że grzywna ma nie tylko dyscyplinujący ale i represyjny charakter. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwencją przyjęcia poglądu, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe jest to, że zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. należy od niego pobrać wpis sądowy. Wprawdzie w art. 230 § 2 ustawy stwierdzono, że "pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania", to jednak zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie nie budzi wątpliwości to, że skoro do wniosku zgodnie z art. 64 § 3 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, to oznacza to także stosowanie art. 230 § 2 P.p.s.a., w którym jest mowa właśnie o skardze. Podniesiono, że nie można zgodzić się z argumentacją celowościową, iż przyjęcie poglądu o wszczynaniu przez wniosek o wymierzenie grzywny odrębnego postępowania i konieczność uiszczenia wpisu utrudniałoby skarżącemu realizację prawa do sądu. Zwrócić bowiem uwagę trzeba na to, że na gruncie ustabilizowanego w tym zakresie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na tle art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, powołane przepisy zabraniają zamykania sądowej drogi dochodzenia należności i praw, ale nie wykluczają ustanowienia w ustawie pewnych ograniczeń w prawie do sądu, jeżeli nie prowadzą do zamknięcia sądowej drogi dochodzenia konstytucyjnych wolności i praw. Konstytucja nie zabrania w związku z tym ani wprowadzania ustawowych wymogów formalnych co do wniosku wszczynającego postępowanie sądowe, czy też wprowadzenia zasady odpłatności postępowania, oczywiście jeżeli nie przybierają one postaci bariery ekonomicznej lub prawnej. (wyrok T.K z dnia 12 września 2006r., SK 21/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 103; wyrok T.K z dnia 7 marca 2006r; SK 11/05, OTK-A 2006, nr 3, poz. 27). Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trudno uznać za trafny pogląd, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny wszczynający odrębne postępowanie a więc spełniający wyższe wymogi niż pismo strony (art. 64 § 3 w zw. z art. 57 § 1 i 2, art. 46 § 1-4 P.p.s.a.), podlegający zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpisowi stałemu w kwocie 100 zł, przy zapewnionym stronie prawie pomocy (art. 243 i nast. P.p.s.a.), stanowi dla skarżącego barierę formalnoprawną, czy ekonomiczną, uniemożliwiającą przeciwstawienie się opieszałości organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawidłowo wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniosku o ukaranie grzywną Rady Miasta Skarżysko- Kamienna w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi. Na marginesie należy zauważyć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona ma możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 243 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.