I OSK 540/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 652/10 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] w przedmiocie przekazania pisma zgodnie z właściwością skargę oddalił. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Podlaski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał pismo M. K. z dnia [...] listopada 2009 r., według właściwości do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Białymstoku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 13 listopada 2009 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Białymstoku wpłynęło pismo M. K. dotyczące niewłaściwego wyposażenia cel w Areszcie Śledczym w Białymstoku, w którym powołano się na przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz.U. Nr 229, poz. 2275 ze zm.). Art. 1 ww. ustawy określa ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktów, obowiązki producentów i dystrybutorów w zakresie bezpieczeństwa produktów oraz zasady i tryb sprawowania nadzoru w celu zapewnienia bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na rynek. Zgodnie z art. 3 pkt 5 tej ustawy poprzez wprowadzanie na rynek należy rozumieć dostarczanie lub udostępnianie przez producenta lub dystrybutora produktu dystrybutorowi lub konsumentowi. Tak więc przepisy ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie mają zastosowania do produktów, które są użytkowane w areszcie. W związku z powyższym Podlaski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał pismo organowi właściwemu. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 3 ust. 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. 2009 r. Nr 151, poz. 1219, ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia M. K. utrzymał w mocy postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Białymstoku z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył argumentację organu pierwszej instancji i wskazał, że wśród kompetencji Inspekcji Handlowej brak jest uprawnienia do dokonywania kontroli bezpieczeństwa produktów w Aresztach Śledczych. Zgodnie z art. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 5 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przedmioty znajdujące się w Areszcie Śledczym nie są w rozumieniu ustawy produktami wprowadzonymi na rynek, a tym samym nie jest możliwe przeprowadzenie ich kontroli w świetle unormowań ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Zgodnie z definicją zawartą w art. 221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93, ze zm.) za konsumenta może być uważna tylko osoba fizyczna znajdująca się w sytuacji prawnej, polegającej na dokonywaniu czynności cywilnoprawnej, mającej wywołać skutek prawny w jej relacji z przedsiębiorcą, a ta czynność nie może być bezpośrednio związana z prowadzoną przez tę osobę działalnością gospodarczą lub zawodową. Wobec takiego unormowania więzień przebywający w areszcie śledczym nie jest konsumentem. Warunki panujące w Areszcie Śledczym podlegają kontroli na podstawie art. 5 i 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 2, poz. 201, ze zm). Zgodnie z art. 6 powyższej ustawy, do zakresu działania dyrektora okręgowego Służby Więziennej należy w szczególności nadzorowanie działalności podległych zakładów karnych, aresztów śledczych, a także utrzymania bezpieczeństwa i porządku w podległych jednostkach. Taką jednostką terenową jest Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Białymstoku. Skargę na powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i wniósł o przedstawienie wyników kontroli produktów znajdujących się w areszcie śledczym, ewentualnie o przeprowadzenie takiej kontroli. W uzasadnieniu podniósł, że jest użytkownikiem produktów znajdujących się w areszcie śledczym, a co za tym idzie ma prawo na podstawie przepisów kodeksu cywilnego do uzyskania informacji pochodzących z kontroli takich produktów. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonym postanowieniu. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga dotyczy postanowienia przekazującego organowi podanie zgodnie z właściwością na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Formalnoprawny charakter zaskarżonego postanowienia oznacza, że zarzuty skarżącego związane z bezpieczeństwem korzystania z przedmiotów stanowiących wyposażenie aresztu śledczego nie mogą być skutecznie podnoszone w tym postępowaniu. Przedmiotem oceny Sądu jest bowiem jedynie kwestia prawidłowości zastosowania art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 19 k.p.a. jednym z podstawowych obowiązków organu administracji publicznej, który ma załatwić określoną sprawę, jest ustalenie zakresu swojej właściwości, w tym właściwości rzeczowej. Przy ustalaniu właściwości rzeczowej niezbędnym elementem jest ustalenie rodzaju sprawy administracyjnej, której rozpoznania i rozstrzygnięcia żąda strona. Jeśli organ administracji, do którego skierowano podanie, nie jest właściwy do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Prawidłową formą uznania się przez organ administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy jest wydanie postanowienia o przekazaniu wniosku organowi właściwemu (art. 65 k.p.a.) Z akt sprawy wynika, iż skarżący złożył w dniu 13 listopada 2009 r. do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Białymstoku pismo dotyczące niewłaściwego wyposażenia cel w Areszcie Śledczym w Białymstoku. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, iż właściwy do rozpoznania sprawy przedstawionej przez skarżącego był Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Białymstoku, jako rejonowa jednostka podległa dyrektora okręgowego Służby Więziennej. Właściwość ta wynika z § 2 pkt 12 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2004 r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz struktury organizacyjnej okręgowych inspektoratów Służby Więziennej (Dz. Urz. MS Nr 2 poz. 6). Stosownie do treści ww. przepisu do zakresu działania dyrektora okręgowego Służby Więziennej, zwanego dalej dyrektorem okręgowym, oprócz zadań określonych w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, należy w szczególności załatwianie próśb, skarg i wniosków składanych przez funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, osoby pozbawione wolności oraz inne osoby. W ocenie Sądu, organy inspekcji handlowej precyzyjne określiły treść żądania strony skarżącej tym samym wskazując prawidłowo organ właściwy do rozpoznania podania. Sąd podkreślił, że przekazanie pisma skarżącego do organu właściwego prowadzi do uruchomienia postępowania przez organ właściwy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1, art. 3 pkt 1 i 5 i art. 15 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów oraz art. 3 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 15 stycznia 2000 r. o Inspekcji Handlowej przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie , co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego, t.j. art. 5 i 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w każdym wypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według nom przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją organ administracji publicznej utrzymał w mocy postanowienie o przekazaniu podania zgodnie z właściwością Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Białymstoku. Stosownie do treści art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, zobligowany on jest do niezwłocznego przekazania podania do organu właściwego. Tym samym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie jest ustalenie organu właściwego do rozpoznania Podania. Podaniem z dnia 9 listopada 2009 r. M. K. zwrócił się do organu w sprawie dotyczącej niewłaściwego wyposażenia cel w Areszcie Śledczym w Białymstoku. Powołał się on przy tym na przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz.U. Nr 229, poz. 2275 ze zm.). Jak trafnie wskazały organy administracji publicznej art. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów określa ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktów, obowiązki producentów i dystrybutorów w zakresie bezpieczeństwa produktów oraz zasady i tryb sprawowania nadzoru w celu zapewnienia bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na rynek. Jednocześnie zgodnie z art. 3 pkt 5 tej ustawy poprzez wprowadzanie na rynek należy rozumieć dostarczanie lub udostępnianie przez producenta lub dystrybutora produktu dystrybutorowi lub konsumentowi. Za konsumenta stosownie do treści art. 221 kodeksu cywilnego uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Ponieważ osadzony w areszcie śledczym nie dokonał jakiejkolwiek czynności prawnej związanej z tym przedmiotem nie jest on konsumentem w rozumieniu ww. przepisów. Nie jest on również dystrybutorem tych produktów a zatem ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie obejmuje swym zakresem sytuacji w jakiej jest wnioskodawca. Tym samym nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia wskazanych przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Jedynie na marginesie wskazać należy, że jak wynika z treści art. 17 ust. 3 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej podejmuje czynności kontrolne na wniosek organu nadzoru lub z urzędu. W przypadku gdy konsumenci lub inne osoby przekażą organowi informacje o niespełnieniu wymagań dotyczących bezpieczeństwa produktów, stosownie do treści art. 17 ust. 4 wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może podjąć czynności kontrolne. Nawet zatem gdyby uznać, że ustawa dotyczy sytuacji wskazanej we wniosku, a ponadto osadzony jest "inną osobą" w rozumieniu art. 15 ust. 1 do którego odsyła art. 17 ust. 4 to podjęcie przez organ czynności kontrolnych w takich wypadkach nie byłoby obligatoryjne. Zauważyć jednocześnie należy, że przepis art. 15 pkt 1 stanowi, że przekazywać organowi nadzoru lub wojewódzkiemu inspektorowi Inspekcji Handlowej informacje o niespełnianiu wymagań dotyczących bezpieczeństwa produktów mogą konsumenci, a także inne osoby. O ile osoba aresztowana nie jest konsumentem, co wykazano powyżej, o tyle mogłaby ona zostać uznana za "inną osobę" w rozumieniu tego przepisu. Istotnym jest jednak to, że art. 15 pkt 1 ustawy odnosi się do "produktów". Jak z kolei wynika z art. 3 pkt 1 produktem, w rozumieniu tej ustawy jest rzecz ruchoma nowa lub używana, jak i naprawiana lub regenerowana przeznaczona do użytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieństwo, że może być używana przez konsumentów, nawet jeżeli nie była dla nich przeznaczona. Wnioskodawca, który nie jest konsumentem skutecznie natomiast nie wykazał, że przedmioty których bezpieczeństwo neguje mogą być potencjalnie używane przez konsumentów. Tym samym nie wykazał, że rzeczy te mogą być uznawane za produkty w rozumieniu ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Ogólnikowość zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie nie pozwala w istocie na skuteczną ich weryfikację. Także skarżący w sposób bardzo ogólnikowy wskazywał przedmioty których kontroli żądał. Sama hipotetyczna możliwość "wejścia produktu" do obrotu konsumenckiego nie może zaś stanowić podstawy do uznania, iż produkt taki objęty winien zostać kontrolą opartą na przepisach ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Reasumując, skoro skarżący skutecznie nie wykazał, że przedmioty których sprawdzenia żądał są "produktami" w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy to tym samym nie mógł również wniosku swojego opierać na przepisie art. 15 pkt 1 tej ustawy. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 5 i 6 ustawy o Służbie Więziennej. Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, z art. 6 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej wyraźnie wynika, iż do zakresu działań dyrektora okręgowego Służby Więziennej należy w szczególności nadzorowanie działalności podległych zakładów karnych, aresztów śledczych i ośrodków doskonalenia kadr. Natomiast § 2 pkt 12 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2004 r. w sprawie w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz struktury organizacyjnej okręgowych inspektoratów Służby Więziennej (Dz. Urz. MS z 2004 r. Nr 2, poz. 6) wyraźnie wymienia załatwianie próśb, skarg i wniosków składanych przez funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, osoby pozbawione wolności oraz inne osoby. Uzasadnia to stanowisko organów oraz Sądu pierwszej instancji, że właściwym do rozpoznania podania skarżącego był Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Białymstoku jako jednostka podległa dyrektora okręgowego Służby Więziennej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.