II SA/Sz 656/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Danuta Strzelecka – Kuligowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi H. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] negatywnie opiniujące podział działki Nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], zostało doręczone H. R. w dniu [...] r. (potwierdza to data wpisana przez adresata osobiście na zwrotnym poświadczeniu odbioru). Zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu, zażalenie na postanowienie należało wnieść w terminie 7 dni od jego doręczenia, w tym wypadku więc najpóźniej w dniu [...] r. Zażalenie zostało złożone przez pełnomocnika strony dopiero w dniu [...] r. (data stempla pocztowego nadanej przesyłki). Wraz z zażaleniem pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia argumentując, że strona w terminie niezbędnym do złożenia zażalenia była chora i nie mogła podejmować czynności związanych z prowadzeniem sprawy administracyjnej. Z wniosku wynika, że zainteresowana przebywała na zwolnieniach lekarskich do dnia [...] r., zatem według pełnomocnika siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z dokonaniem czynności rozpoczął swój bieg w dniu [...] r., a wniosek o przywrócenie terminu, z uwagi na chorobę skarżącej, jest w pełni uzasadniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "Kpa", organ może przywrócić termin do dokonania określonej czynności procesowej, jeżeli osoba zainteresowana spełniła łącznie wszystkie wymagania wskazane w tym artykule: * wniosła prośbę o przywrócenie terminu, * uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, * prośbę o przywrócenie terminu wniosła w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, * jednocześnie z wniesieniem prośby dopełniła czynności, dla której określony był termin. Kolegium podkreśliło, że co do zasady, strona biorąc udział w postępowaniu administracyjnym jest zobowiązana do dołożenia staranności również w terminowym składaniu środków odwoławczych, zaś instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie tylko i wyłącznie w tych sytuacjach, które mają charakter wyjątkowy. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to jest, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W sprawach dotyczących przywracania terminów procesowych istnieje bogate i już utrwalone orzecznictwo. Na uwagę zasługuje stanowisko NSA zawarte w wyroku z [...] r. [...], jak również w wyroku z [...] r. [...], w którym Sąd stwierdził, że o braku winy w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, i nie do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kolegium zaznaczyło, że w myśl art. 59 § 2 Kpa o przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia. W niniejszej sprawie tym organem jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wbrew zatem stwierdzeniom zawartym w piśmie przewodnim z dnia [...] r., Wójt Gminy nie był organem uprawnionym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Kolegium rozpatrując zatem prośbę strony w trybie art. 59 § 2 Kpa, w wyniku oceny przedstawionych okoliczności uznało, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...]r. w sprawie negatywnego zaopiniowania podziału działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], albowiem nie została spełniona przesłanka dotycząca uwiarygodnienia braku winy w uchybieniu terminu. Mimo, iż zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, Kolegium przeanalizowało tę okoliczność w aspekcie przesłanek wynikających z art. 58 Kpa. Z dołączonych do wniosku kserokopii trzech zaświadczeń lekarskich wynika, że H. R. była niezdolna do pracy w następujących okresach od dnia [...] r. do dnia [...] r., od dnia [...] r. do dnia [...] r., od dnia [...] r. do dnia [...] r. Na każdym zwolnieniu lekarskim zaznaczone było, że chory może chodzić. Kolegium zwróciło także uwagę na fakt, iż wnioskodawczyni kwestionowane postanowienie odebrała [...]r., co oznacza, że w dniu jego odbioru jak i w okresie niezbędnym do złożenia zażalenia (7 dni od doręczenia postanowienia) miała możliwość dokonania czynności procesowej bez żadnych przeszkód. Z następnego zwolnienia lekarskiego wnioskodawczyni korzystała dopiero w okresie od [...] r. Podsumowując, Kolegium stwierdziło, iż przedstawione we wniosku okoliczności nie wskazują, aby strona nie była w stanie złożyć zażalenia w przepisanym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i, co ważne, istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie, tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem - ([...]). Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez H. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art.59 § 2 Kpa. Podniosła, iż we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wskazała, iż niezachowanie terminu wynikało z powodu jej choroby, co wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Do wniosku dołączyła kserokopie zwolnień lekarskich. W oparciu o te dokumenty Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że skarżąca miała możliwość zachowania terminu do wniesienia zażalenia, gdyż w okresie przypadającym na termin wniesienia środka odwoławczego, skarżąca nie przebywała na zwolnieniu lekarskim. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż osoba zainteresowana przywróceniem terminu do dokonania czynności powinna uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniosku o jego przywrócenie. Nie godząc się z takim stanowiskiem, skarżąca wskazała, że do odwołania złożyła wszelkie zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy od dnia [...] r. do dnia [...] r. Wójt Gminy jako organ I instancji pozytywnie zweryfikował przedłożone zaświadczenia i uznał zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Jak z powyższego wynika, Kolegium popełniło błąd, gdyż nie dostrzegło jednego z zaświadczeń lekarskich lub też, zaświadczenie zostało zgubione. Skarżąca dołączyła do skargi brakujące zwolnienie lekarskie za okres od [...] r. do [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Przyznając, iż w aktach administracyjnych brak było zwolnienia lekarskiego skarżącej za okres od [...] r. do [...] r. stwierdziło, iż art.58 § 1 Kpa nie wymaga udowodnienia istnienia faktu, a jedynie uwiarygodnienie twierdzenia o pewnym fakcie. W sprawie o przywrócenie terminu strona nie musi zatem udowadniać, że była na zwolnieniu lekarskim i faktycznie była chora, lecz wykazać brak winy w uchybieniu terminu przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pomimo twierdzeń, że skarżąca przebywała na długim zwolnieniu lekarskim, nie uprawdopodobniła, że nie była w stanie złożyć środka odwoławczego od otrzymanego w dniu [...] r. postanowienia. Jak wynika z twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej, strona nie zachowała terminu z powodu choroby. Kolegium podkreśliło, że choroba ta nie była nagła, a więc skarżąca mogła wyręczyć się inną osobą. Co do zasady zwolnienie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.). Skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art.58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kodeks wymaga więc uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA z dnia [...]r., [...], wyrok NSA z dnia [...]r., [...]). Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia [...]r., [...], wyrok NSA z dnia [...]r., [...]). W niniejszej sprawie strona występując z wnioskiem o przywrócenie terminu i uprawdopodobniając brak winy wskazała długotrwałą chorobę trwającą do [...] r. W przypadku wskazania przez stronę jako okoliczność faktyczną uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu - choroby, niezbędnymi do oceny, czy choroba ta uniemożliwiła jej dokonanie czynności, dla której określony był termin, jest wskazanie jaka to była choroba oraz czas jej wystąpienia. Samo zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzenia zażalenia) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (patrz: wyrok NSA z dnia [...] r., [...] ). W orzecznictwie przyjmuje się za przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu jedynie chorobę nagłą, skutkującą leżeniem w łóżku, odosobnieniem lub też, chorobę powodującą zaburzenia uniemożliwiające lub utrudniające zrozumienie konsekwencji niepodjęcia działań procesowych (patrz: wyrok NSA z [...] r. sygn. akt [...] ). Skarżąca co prawda przebywała na długotrwałym zwolnieniu lekarskim jednak z treści zwolnienia wynika, że mogła chodzić w czasie choroby. Nie jest możliwe by w czasie tak długiej choroby skarżąca nie opuszczała domu lub też, choćby przy zaspokajaniu potrzeb bytowych nie korzystała z pomocy osób trzecich. Żadnych okoliczności, poza chorobą, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, skarżąca nie naprowadziła także w skardze do Sądu. O tym, że samo zwolnienie lekarskie nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Więcej uwagi Kolegium jednak zwróciło na fakt, że w długotrwałym zwolnieniu lekarskim skarżącej jest przerwa (od [...] r. do [...] r.) obejmująca okres, w którym biegł termin do wniesienia zażalenia i to całkowicie wyklucza przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Z treści skargi i załączonych do niej dokumentów wynika jednak, że przerwa w zwolnieniach lekarskich skarżącej nie wystąpiła, a zwolnienie obejmowało okres od [...] r. do [...] r. Naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art.7 i 77 § 1 Kpa – było niewyjaśnienie kwestii przerwy w zwolnieniach lekarskich, pomimo zawartego we wniosku o przywrócenie terminu stwierdzenia, iż skarżąca przebywała na zwolnieniach do [...] r. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wyżej przedstawiono sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie uprawdopodobnił braku winy skarżącej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.