I GZ 418/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1605/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1605/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę osobę decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za czerwiec 2009 r. w wysokości 34272 zł. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został przez stronę uzasadniony, skoro skarżący nie wskazał na konkretne okoliczności, z których wynikałoby, iż możliwym jest zaistnienie określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, to jest niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wystąpienia takich podstaw Sąd pierwszej instancji nie doszukał się także w dokumentach zebranych w sprawie. Skutkowało to odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył M. M., wnosząc o zmianę tego orzeczenia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie prawa procesowego, to jest art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować zakończeniem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą jedynego źródła utrzymania. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podniósł, że zapłata kwoty określonej w zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność likwidacji prowadzonego przez stronę przedsiębiorstwa. Stwierdził, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny (niepracującej żony i dwójki dzieci). Ewentualna egzekucja wspomnianej kwoty spowoduje zatem dla strony nieodwracalne skutki i nieodwracalną szkodę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). Zawarty w skardze M. M. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został w żaden sposób w tejże skardze uzasadniony. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w rozpoznawanej sprawie odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji była wynikiem braku uzasadnienia złożonego w tym zakresie wniosku, zaś na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności uzasadniające złożony wniosek zostały należycie wykazane i pozwalają na ocenę, że w przypadku wnioskodawcy można mówić o wystąpieniu przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i wstrzymania wykonania decyzji. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Natomiast stosownie do art. 188 p.p.s.a. jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy pogląd wyrażony przez R. Hausera (Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Materiały szkoleniowe na konferencję Sędziów NSA, Warszawa 2004, masz. pow., s. 70), iż w postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny powinien w razie potrzeby uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie przyjętym w art. 106 p.p.s.a. i w związku z tym w postępowaniu zażaleniowym nie powinno mieć zastosowania zdanie drugie art. 188 p.p.s.a. Tym bardziej zasadne jest zatem w tej sytuacji uwzględnienie przy ocenie nowych okoliczności wynikających z oświadczeń zawartych w zażaleniu. Z oświadczeń zawartych w zażaleniu, a także ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nadesłanych w toku rozpoznawania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący uzyskuje miesięczne dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 3000 zł, zaś dochód ten stanowi jedyne źródło utrzymania strony, jak i jego niepracującej oraz nieuzyskującej żadnych dochodów żony oraz dwojga uczących się dzieci (przy czym orientacyjne miesięczne koszty bieżącego utrzymania stanowią ok. 1900 zł). Skarżący oświadczył także, że spłaca układ ratalny w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi na wskazane okoliczności, postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1605/10, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 1029 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane okoliczności uprawdopodabniają także wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów i fakt, że dochody te stanowią jedyne źródło utrzymania czteroosobowej rodziny, Sąd uznał, że w przypadku wykonania wynikającego z wydanych w sprawie decyzji obowiązku zapłaty kwoty 34272 zł wraz z odsetkami za zwłokę może w stosunku do skarżącego wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Uzasadnia to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. PG ----------------------- 2