IV SA/Po 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta /spr./ WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz J.U kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] wydaną na podstawie art. 98a ust. 1 i 1a, art. 146 ust. 1a oraz art. 148 ust 1,2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004, nr 261, poz. 2603) – dalej: ugn, § 9 uchwały Rady Miejskiej Poznania nr XXXII/177/91 z dnia 25 czerwca 1991r w sprawie przekształcenia Poznańskiego Przedsiębiorstwa Geodezyjno – Kartograficznego GEOPOZ w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ ze zm. oraz uchwały Rady Miasta Poznania nr XLII/444/IV/2004 z dnia 20 kwietnia 2004r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2004r. nr 83, poz. 1716) Zastępca Dyrektora ds. Orzecznictwa Administracyjnego Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ (dalej: GEOPOZ): 1) ustalił w wysokości [...] zł opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] , stanowiącej w dniu, w którym orzeczenie o podziale stało się prawomocne, własność p. J.U., położonej w Poznaniu przy ulicy G [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S , arkusz mapy [...] działka nr [...], na skutek jej podziału na działki nr [...],[...] i [...]. 2) Zobowiązał do zapłaty ustalonej opłaty adiacenckiej J.U.. (k-57 akt adm. ) W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że na wniosek J.U. Sąd Rejonowy w P postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. sygn. akt [...] zniósł współwłasność oraz dokonał podziału nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] położonej w Poznaniu przy ulicy G [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S , arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 3015 m2 na działki o nr: [...]o powierzchni [...] m2, [...] o powierzchni 1340 m2 i [...] o powierzchni 1132 m2. Ponadto Sąd Rejonowy przyznał nieruchomość J.U. na wyłączną własność. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 18 lutego 2006r. Zgodnie z art. 146 ust. 1a ugn ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W celu określenia wartości rynkowej nieruchomości przed i po jej podziale organ I instancji zlecił wykonanie operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy ustalił, że wartość przedmiotowej nieruchomości przed podziałem wynosiła [...] zł, a po podziale wynosi [...] zł. Różnica w wartości wynosi [...] zł. Z uwagi na to, że art. 98a zd. 2 stanowi, iż wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30 % różnicy wartości nieruchomości, zatem opłata ta wynosi [...] zł Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła J.U. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M.B. Pełnomocnik odwołującej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj.art. 98a ust. 1 ugn, poprzez jego błędną wykładnię, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ I instancji, że biegły prawidłowo ustalił wartość działki nr [...] wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że stosownie do art. 98a wyżej wskazanej ustawy ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Postanowienie Sądu Rejonowego na mocy, którego doszło do podziału nieruchomości stało się prawomocne 18 lutego 2006r. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzji została wydana 30 stycznia 2009r., nie jest ona ostateczna, albowiem została wydana przez organ I instancji. Trzyletni termin do wydania ostatecznej decyzji ustalającej opłatę adiacencką upłynął w dniu 18 lutego 2009r. Dodatkowo pełnomocnik zarzucił, że biegły również nieprawidłowo ustalił wartość działki o nr [...]. Działka ta jest zabudowana, podczas gdy biegły w swej opinii określił jej wartość jako działki niezabudowanej. Dokonując wyceny tej działki biegły powinien ustalić znacznie mniejszą wartość 1 m2, biorąc pod uwagę, że jest to działka zabudowana. Powszechnie wiadomo, że działki niezabudowane mają większa wartość, niż działki zabudowane. Żeby na działce zabudowanej wybudować nowy obiekt, trzeba dokonać wyburzenia istniejącego już obiektu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej: SKO) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. SKO podniosło, że podziału nieruchomości dokonano na wniosek odwołującej się, na skutek czego wzrosła jej wartość. Organ ma prawo wystąpić z roszczeniem wobec dokonującego podziału w terminie 3 lat od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna. Zdaniem SKO można stwierdzić, że wyjaśnienia zawarte w opinii rzeczoznawcy majątkowego pozwalają w sposób jednoznaczny ocenić sposób szacowania nieruchomości i metodę dojścia do ustalonej w opinii wartości nieruchomości przed i po podziale. Uzasadnienie rzeczoznawcy dla przyjętej metody i sposobu szacowania można uznać za wystarczające dla uznania wyceny nieruchomości za wiarygodną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji SKO naruszenie art. 98a ust. 1 ugn poprzez jego błędną wykładnię oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji GEOPOZ, a także zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że 3 letni termin na wydanie decyzji ostatecznej o ustaleniu opłaty adiacenckiej minął 18 lutego 2009r, podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana dopiero 30 stycznia 2009r. i jako taka nie jest decyzją ostateczną. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w swej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżone decyzje wyłącznie w aspekcie ich zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. Przedmiotem rozstrzygania w niniejszym postępowaniu było, czy decyzja z dnia [...].01.2009 r. Nr [...]dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w Poznaniu ustalająca opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 roku wydane zostały zgodnie z przepisami prawa. Przepis art. 98a. stanowi, w ustępie1, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30 % różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Tym samym Sąd przyjął ,że skoro postanowienie Sądu Rejonowego w P z dnia [...] stycznia 2006 roku o podziale nieruchomości stało się prawomocne z dniem 18 lutego 2006 roku to trzyletni termin do ustalenia opłaty adiacenckiej upłynął 18 lutego 2009 roku. Przy czym w tym terminie decyzja o wymierzeniu opłaty adiacenckiej musiałaby stać się ostateczna. Nie spełnia tego wymogu wydanie w tym terminie decyzji przez organ pierwszej instancji. Kwestią trzyletniego terminu na wymierzenie spornej opłaty adiacenckiej zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wydanym w siedmioosobowym składzie wyroku z 11 stycznia 2010 r. w sprawie I OPS 5/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że upływ skonkretyzowanego w art. 98a u.g.n. terminu dotyczy rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty decyzją ostateczną. W uzasadnieniu tegoż wyroku podał: "za przyjętym stanowiskiem przemawia również i sama długość okresu, ustalona przepisem art. 98a ustawy. Ustawodawca dał organowi administracji trzy lata na ostateczne załatwienie sprawy w przedmiocie naliczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości związanej z jej podziałem. Taki okres na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie został uznany za wystarczający już przez Trybunał Konstytucyjny. Mając na uwadze istotę opłaty adiacenckiej związanej z podziałem należy stwierdzić, że w normalnym toku postępowania, przy zachowaniu zasad ogólnych k.p.a. okres ten jest zupełnie wystarczający na ustalenie opłaty. Istotą bowiem opłaty adiacenckiej w związku z podziałem nieruchomości jest to, że sam fakt podziału powoduje wzrost wartości nieruchomości. Wobec tego nie mają w sprawie znaczenia jakiekolwiek inne okoliczności (obrót nieruchomościami, zmiany cen itd.), zaś ustalenie kiedy decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna wynika wprost z akt sprawy o podział nieruchomości. W takiej sytuacji nie ma żadnej przeszkody, aby, gdy tylko decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, wszcząć postępowanie o ustalenie opłaty adiacenckiej. Decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości i decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej wydaje ten sam organ - wójt, burmistrz, prezydent miasta (art. 96 ust. 1, art. 98a ust. 1). Organ ten zatem posiada wszelką dokumentację, konieczną do wszczęcia postępowania o ustalenie opłaty, a w postępowaniu tym ma uzyskać tylko ocenę rzeczoznawcy co do wzrostu wartości nieruchomości związanej z jej podziałem. Trzyletni termin zakreślony w art. 98a ust. 1 ustawy wydaje się być wystarczający do zakończenia sprawy nie tylko w postępowaniu administracyjnym, ale także w sądowoadministracyjnym, jeżeli organ nie będzie wyczekiwał do ostatniej chwili, lecz, mając rozeznanie na rynku nieruchomości i wiedząc o podziale nieruchomości, rozpocznie postępowanie, gdy tylko decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna. Przy czym, mimo że w art. 98a ustawy użyto określenia, że organ może ustalić opłatę, to jednak w istocie oznacza to, iż jest on zobowiązany do jej wymierzenia, chyba że istnieją uzasadnione powody odstąpienia od jej nałożenia (np. gdy wzrost wartości nieruchomości jest tak niewielki, że koszty postępowania mogą być wyższe niż należna opłata)". Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela więc pogląd wyrażony w powyższym Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznał ,że skarżący mają rację ,iż w ich przypadku decyzja o wymierzeniu opłaty adiacenackiej nie może już zostać wydana z uwagi na upływ trzyletniego terminu od dnia, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. W stanie rzeczy skoro decyzja o wymierzeniu opłaty adiacenckiej , w ogóle nie powinna zapaść ,Sąd nie rozważał zarzutu dotyczącego nieprawidłowej wyceny nieruchomości. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno rozważyć wykładnię przepisów prawa zawartą powyżej w uzasadnieniu, w następstwie czego uchylić decyzję o wymierzeniu opłaty adiacenckiej i umorzyć postępowanie na podstawie art.138§1pkt 2 kpa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 oraz 202 §2 ustawy p.p.s.a zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J.U. zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł na podstawie w przepisu § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). ja