I OSK 1958/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-08-09
Skład orzekający: Irena Kamińska, Anna Łukaszewska-Macioch, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, jeśli Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego przepisu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Odroczenie to ma na celu umożliwienie wprowadzenia nowej regulacji, a nie nadanie niekonstytucyjnemu przepisowi specjalnej mocy obowiązującej. W przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego pobrano opłatę, jednostka ma prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na jego podstawie, co może skutkować zwrotem nadpłaconej kwoty.Stan faktyczny
B. P. domagał się od Starosty K. zwrotu 425 zł tytułem nadpłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepis rozporządzenia za niezgodny z prawem. Starosta odmówił zwrotu, wskazując na obowiązek stosowania obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił akt Starosty, uznając przepis rozporządzenia za niekonstytucyjny od chwili jego wydania, mimo odroczenia utraty jego mocy obowiązującej przez TK. Starosta K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Starosty K.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia WSA del. Marian Wolanin (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 423/10 w sprawie ze skargi B. P. na akt Starosty K. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/GI423/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpatrzeniu skargi B. P., uchylił akt Starosty K. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2010 r. B. P.- powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt 6/04 - domagał się od Starosty K. zwrotu kwoty 425 zł tytułem nadpłaty za wydanie karty pojazdu marki [...] zarejestrowanego w dniu [...] czerwca 2005 r. pod nr rej. [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Wicestarosta K. podał, że obowiązujące w dniu rejestracji pojazdu przepisy art. 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia nakładały na organ rejestrujący obowiązek pobrania opłaty, określając jej wysokość. Rolą Starosty jako organu rejestrującego pojazdy jest obowiązek stosowania tych przepisów bez możliwości ich oceny zgodności z Konstytucją.
Uwzględniając skargę B. P. na powyższe pismo, Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, w której wskazano, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że przepis §1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. został w dniu 17 stycznia 2006 r. wyrokiem w sprawie o sygn. akt U 6/04 uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza jednak, iż w okresie pozostawania rozporządzenia w obrocie prawnym pozostawało ono w zakresie ustalenia wysokości opłaty w zgodzie z udzielonym Ministrowi Infrastruktury ustawowym upoważnieniem i w zgodzie z Konstytucją. Przeciwnie, w świetle treści uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego niewątpliwym jest, iż zakwestionowany przepis stanowił od chwili jego wydania przepis niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji. Wskazana przez Trybunał data odnosi się bowiem jedynie do utraty mocy obowiązującej przepisu, nie zaś do jego oceny jako niekonstytucyjnego. Odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że do daty odroczenia jest on zgodny z Konstytucją, a od tej daty staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym. Odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału nie stanowi dla sądu administracyjnego przeszkody do odmowy stosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu rozporządzenia, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego, uznanego przez ten sąd za niezgodny z Konstytucją i ustawą. Przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny ocenę kwestionowanego przepisu rozporządzenia skład orzekający Sądu pierwszej instancji podziela w całej rozciągłości. Zgodnie z art. 173 Konstytucji RP, sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Inaczej jednak została ukształtowana relacja względem ustawodawcy sądów, a inaczej Trybunału. O ile Trybunał Konstytucyjny jest organem kontroli także władzy ustawodawczej, o tyle sędziowie orzekający w sprawach indywidualnych podlegają Konstytucji i ustawom. W myśl art. 178 Konstytucji, sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, iż sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Zgodnie w zasadzie przyjmuje się zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W relacji zatem do aktów stanowionych przez władzę wykonawczą, związanie sądów tymi aktami nie istnieje. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97, Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów inkryminowanego rozporządzenia skład orzekający stwierdził, że §1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało bowiem Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty. Konsekwencją uznania przez Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt Starosty K. podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części uiszczonej przy rejestracji samochodu w roku 2005 opłaty pomimo faktu, iż jej pobranie w wysokości 500,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w tej części uiszczonych zatem nienależnie. Wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska. Jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2010 r. Starosta K. zarzucił naruszenie:
- niewłaściwe zastosowanie §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421) do opłaty za wydanie karty pojazdu należnej przed wejściem w życie tego przepisu,
- błędną wykładnię §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu nastąpiła przed dniem 15 kwietnia 2006 r., co narusza art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oraz §2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł w dniu 17 stycznia 2006 r., jednakże Trybunał orzekł, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w części uznanej za niezgodną z Konstytucją RP tracą moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Trybunał Konstytucyjny zatem jako uprawniony do określenia chwili utraty mocy eliminowanych z obiegu prawnego przepisów (art. 190 ust. 3 Konstytucji oraz art. 71 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym) wskazał w wyroku wyraźnie datę przyszłą tj. 1 maja 2006 r. Uznał zatem, że do tego czasu przepis ten może funkcjonować, a organy administracji winny go stosować. Określenie późniejszej utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być inaczej rozumiane jak jego pozostawienie na czas określony w porządku prawnym. Trybunał Konstytucyjny, mimo stwierdzenia niezgodności aktu z przepisami wyższego rzędu, działając w granicach kompetencji, utrzymał czasowo normę prawną w mocy. Pogląd prezentowany w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji prowadziłby do sytuacji, w której pomimo ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis, którego orzeczenie dotyczyło, obowiązywałby zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji i jednocześnie nie obowiązywałby, ponieważ organ stosujący prawo odmawiałby jego stosowania. Taki pogląd jest nie do przyjęcia. Opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu określone w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Starosta jako organ dokonujący rejestracji pojazdu miał obowiązek przestrzegania w dacie pobierania opłaty uchylonych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów, skoro do dnia 1 maja 2006 r. były one obowiązujące. Pobranie opłaty w niższej, niż określona wysokości w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, byłoby naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Starosta K. odmawiając zwrotu części opłaty za kartę pojazdu postąpił prawidłowo. Jako organ nie może on bowiem ponosić odpowiedzialności za działanie zgodne z obowiązującymi przepisami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Kluczowym problemem w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy sądowi administracyjnemu przysługuje uprawnienie do odmowy zastosowania w rozpatrywanej indywidualnej sprawie przepisu zamieszczonego w akcie wykonawczym do ustawy z uwagi na jego niekonstytucyjność w ocenie tego sądu, gdy oceny tej sąd dokonuje po stwierdzeniu niekonstytucyjności tego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny, który odroczył wejście w życie swojego orzeczenia do określonego terminu.
Uprawnienie sądów do badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności aktu administracyjnego w konkretnej sprawie wynika z art. 8, art. 178 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP, i nie jest kwestionowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, czemu szczególny wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05 (ONSAiWSA z 2006 r. Nr 2, poz. 39). Uprawnienie to nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku bowiem stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność skutkuje utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania indywidualnej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.
W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło już po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny (wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04) niezgodności przepisu §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, a także po utracie mocy obowiązującej tego przepisu. Jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach wskazywał, iż odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej przepisu ustawy ma ten skutek, iż mimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, winien być stosowany przez wymiar sprawiedliwości (por. wyrok z 2 lipca 2003 r. sygn. akt K 25/01 - OTK z 2003 r. A nr 6, poz. 60), wyrok z 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04 - OTK z 2004 r. A nr 9, poz. 42), wyrok z 31 marca 2005 r. sygn. akt SK 26/02 - OTK z 2005 r. A nr 3, poz. 29) oraz wyrok z 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05 - OTK z 2005 r. r. A nr 4, poz. 42), to jednak pogląd ten Trybunał każdorazowo odnosił do przepisu rangi ustawowej.
Tymczasem, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym odroczono utratę mocy obowiązującej §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r., dotyczy niezgodności ze wskazanymi przez Trybunał przepisami Konstytucji RP i przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przepisu aktu podustawowego, dlatego dotychczasowy pogląd Trybunału Konstytucyjnego o powszechnie wiążącej mocy jego orzeczeń – wywodzony z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - dotyczący oceny konstytucyjności przepisów ustawy nie może być odnoszony wprost do jego orzeczeń dotyczących oceny konstytucyjności aktów podustawowych.
Jeżeli bowiem sąd może odmówić – w ramach konstytucyjnie przysługujących uprawnień - zastosowania w indywidualnej sprawie przepisu rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją i ustawą, pomimo że przepis ten nadal formalnie obowiązuje i pozostaje nadal w porządku prawnym, to stwierdzenie niekonstytucyjności takiego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny powoduje dylemat, czy ten wadliwy przepis rozporządzenia – wskutek odroczenia przez Trybunał utraty jego mocy obowiązującej – uzyskuje specjalną moc obowiązującą na podstawie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Na problemy związane z odroczeniem utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu zwraca uwagę także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04 stwierdził m.in., że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia wyzwanie i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. W takich przypadkach należy więc brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.
Odraczając termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 wskazał na ogólny cel, którym jest umożliwienie wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji zgodnej z postanowieniami Konstytucji. Tak określona przyczyna odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu również ma znaczenie w toku rozpoznawania sprawy indywidualnej.
Należy także mieć na uwadze skutki prawne podważenia konstytucyjności §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy przez sąd nastąpiło nie tylko po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności tego przepisu, ale także po upływie terminu, do którego Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu.
Przedstawione argumenty przemawiają za przyjęciem, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu poprzez przyjęcie, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu nastąpiła przed dniem 15 kwietnia 2006 r. nie jest uzasadniony, ponieważ Sąd pierwszej instancji miał prawo odmówić zastosowania powołanego przepisu rangi podustawowej i w wyniku tej oceny uchylić akt Starosty K. z dnia [...] lutego 2010 r. wydany w wyniku uznania przedmiotowego przepisu za obowiązujący.
Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego pobrano opłatę za wydanie karty pojazdu, która to czynność nie stanowi decyzji administracyjnej, lecz stanowi rozstrzygnięcie w innych sprawach - w rozumieniu powołanego art. 190 ust. 4 Konstytucji RP – to w takim przypadku uznanie za usprawiedliwione żądanie zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu będące wynikiem odmowy zastosowania przez sąd niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia należy uznać za "inne rozstrzygnięcie" w rozumieniu powołanego art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Odmowa zastosowania przez Sąd pierwszej instancji niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy znajduje zatem uzasadnienie także w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Odmienna wykładnia prowadziłaby bowiem do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność.
Stanowisko takie zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1030/06, z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 52/07 oraz z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08.
Natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu do opłaty za wydanie karty pojazdu należnej przed wejściem w życie tego przepisu, jest o tyle niezrozumiały, iż w zaskarżonym wyroku Sąd odmówił jedynie zastosowania §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w kontekście normy wynikającej z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym., nie wskazując, aby zwrot tej opłaty miał być rozpatrywany na podstawie powołanego §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło