II OZ 142/11

Dnia 8 marca 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1241/10 o przywróceniu J.C. terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 roku znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek J.C. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. 1 2 Postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił J.C. termin do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 7 lipca 2010 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przesyłka zawierająca zarządzenie została po podwójnym awizowaniu zwrócona do nadawcy. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. Sąd odrzucił skargę. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 września 2010 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do dokonania wpisu sądowego. We wniosku skarżący oświadczył, że nie otrzymał żadnej przesyłki z Sądu wzywającej go do uiszczenia wpisu i nie znalazł także w skrzynce pocztowej awiza do odebrania przesyłki poleconej z poczty. W jego ocenie, ewentualne awizo zostało wrzucone do skrzynki pocztowej około połowy lipca, a więc w okresie urlopowym, kiedy to przebywał na urlopie poza miejscem zamieszkania i poza Warszawą. W ocenie Sądu I instancji, fakt, że data, z którą uznano przesyłkę za doręczoną przypadała w sezonie urlopowym wystarczająco uprawdopodabnia tezę, że skarżący był w tym okresie na urlopie. Co do twierdzenia skarżącego, że nie znalazł on przesyłki w skrzynce pocztowej, Sąd I instancji stwierdził, że faktu takiego nie można wykluczyć. Mogło być to spowodowane na przykład niewłożeniem awiza przez listonosza do skrzynki lub wyjęciem awiza przez inną osobę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnik postępowania – spółka [...]. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – poprzez mylne przyjęcie, że skarżący uprawdopodobnił, że bez własnej winy uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na zażalenie J.C. wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego swoje interesy. Ocena przesłanek zastosowania cytowanego przepisu przeprowadzona przez Sąd I instancji jest błędna. W pierwszej kolejności odnieść się należy do twierdzenia skarżącego, że nie otrzymał on awiza zawiadamiającego o próbie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu. Co do zasady argument ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że skarżący prowadzący postępowanie sądowe powinien liczyć się z możliwością przesłania mu korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków strony postępowania. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy powinna zapewnić w takiej sytuacji skuteczne doręczenie jej korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych, chociażby poprzez poinformowanie sądu o planowanym urlopie lub zlecenie odbioru korespondencji osobom trzecim. Mając na uwadze, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny materialnych przesłanek przywrócenia terminu, Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony do uchylenia zaskarżonego postanowienia i jednoczesnego rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają podstawy do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz wnoszącego zażalenie uczestnika postępowania, w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu. Z tych względów i na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu ----------------------- 3 2