I SA/Po 350/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2010 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. oddala skargę /-/M. Skwierzyńska /-/R. Wiatrowski /-/St. Małek Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z (...) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określającą Przedsiębiorstwu A Sp. z o.o. wysokość dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2002 w kwocie (...) zł. Powyższa decyzja, wysłana na adres pełnomocnika spółki (Ż. 18, (...) M.), została doręczona w dniu 29 grudnia 2008r. sąsiadowi – B. P., zamieszkałemu Ż. 20, (...) M. W związku z wyjazdem adresata korespondencji nie przekazano, zwracając ją w dniu 31 grudnia 2008r. do organu podatkowego. Spółka wniosła w dniu (...) o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wskazała, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało jej doręczone zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej (art. 150). Spółka nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za niestaranność osób trzecich jak i pracowników organu podatkowego. Zwróciła przy tym uwagę, iż nie miała możliwości odbioru przesyłki. Ponadto zobowiązanie podatkowe określone decyzją uległo przedawnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia (...), na podstawie art. 247 § 1 pkt 3, art. 248 § 3 ordynacji podatkowej, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z (...). W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Dyrektora Izby z (...), wobec nieobecności pełnomocnika F. M., została doręczona najbliższemu sąsiadowi – B. P., który zobowiązał się do jej przekazania adresatowi. Informacja o pozostawieniu przesyłki u B. P. została umieszczona na drzwiach budynku, w którym zamieszkuje adresat (Ż. 18). W dniu (...) przesyłka została odesłana przez sąsiada z adnotacją, iż z powodu wyjazdu adresata w góry doręczenie jej nie było możliwe. Wobec skutecznego doręczenia w trybie art. 149 o.p., decyzja stała się ostateczna i nie przysługuje na nią administracyjny środek zaskarżenia. Stosownie do art. 247 ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Naruszenie prawa, uznane za rażące, może dotyczyć przepisów prawa materialnego, przepisów o charakterze ustrojowym lub kompetencyjnym, jak również przepisów procesowych. Naruszenie to musi się przekładać na treść samej decyzji – jego następstwem musi być jej wadliwość. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli mimo uchybienia proceduralnego popełnionego na drodze do wydania, sama jej treść odpowiada prawu. Decyzja Dyrektora Izby z (...) zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 210 o.p., tj. oznaczenie organu wydającego, datę wydania, oznaczenie strony, jak i treść odpowiadającą przepisom prawa. Zaznaczono przy tym, że nawet gdyby miało miejsce naruszenie art. 149 o.p., uchybienie to nie stanowiłoby podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje stwierdzenie, iż zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Decyzja podatkowa utrzymująca w mocy decyzję określającą dochód w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. została wydana i doręczona w 2008r. W odwołaniu spółka domagała się uchylenia decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż najbliższym sąsiadem pełnomocnika spółki jest rodzina M., która wiedząc o nieobecności F. M., odmówiła przyjęcia korespondencji i zobowiązania się do jej przekazania a nie B. P. Po powrocie pełnomocnik nie otrzymał żadnej informacji, że taka korespondencja była doręczana. Pozostawiona na bramie informacja musiała ulec zniszczeniu. Tym samym naruszony został przepis art. 149 o.p. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z (...) utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z (...). W skardze spółka wniosła o uznanie decyzji Dyrektora Izby z (...) za nieważną lub wadliwą, z uwagi na niezgodność z przepisami prawa oraz uznanie, iż nie została ona doręczona i nie weszła do obrotu prawnego. Stwierdzono, iż przedmiotowa decyzja nie została doręczona prawidłowo. Przy interpretacji pojęcia sąsiedztwa należy mieć na uwadze możliwość istnienia wpływu działań użytkownika nieruchomości na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Przy takim rozumieniu sąsiedztwa nieruchomość znajdująca się po drugiej stronie ulicy mogłaby zostać uznana za nieruchomość sąsiednią, jeśli naruszałaby prawo własności nieruchomości sąsiada, np. poprzez ograniczenie oświetlenia. Mając na uwadze powyższe B. P. nie można uznać za najbliższego sąsiada pełnomocnika. Doręczenie mu przesyłki nie spełniało więc wymogów z art. 149 o.p. Wskazano ponadto, iż doręczenie w trybie art. 149 ustawy nie jest możliwe w przypadku osoby prawnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasową argumentację. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Decyzje organu podatkowego odpowiadają bowiem przepisom prawa. Zgodnie z przepisem art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z 13 lipca 2001r., III SA 1110/00). Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie przepisu prawa, w tym również procesowego. Musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji, a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż decyzja z (...) nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności przepisu art. 149 o.p. Stosownie do powołanego przepisu art. 149 ustawy, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Jak wynika z akt sprawy adresatem wymienionej decyzji był pełnomocnik skarżącej spółki – F. M., zamieszkały Ż. 18, M. W związku z okolicznością, iż żaden z pracowników mieszczącego się pod wskazanym adresem biura usług finansowych nie był upoważniony do odbioru korespondencji, organ podatkowy doręczył przesyłkę sąsiadowi – B. P., zamieszkałemu Ż. 20, M. Informacja o pozostawieniu przesyłki u sąsiada została pozostawiona na drzwiach budynku nr 18 (k. 111, k. 94 akt pod.). Jednocześnie B. P. zobowiązał się do przekazania przesyłki pełnomocnikowi skarżącej (k. 94). W kontekście tego należy uznać, iż spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 149 o.p. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia pozostawała przy tym okoliczność, iż sąsiad odesłał pismo do organu podatkowego. W takim przypadku doręczenie uważa się bowiem za skuteczne, gdyż czynność doręczenia zakończyła się w chwili przekazania pisma sąsiadowi. Odesłanie przez sąsiada pisma nie powoduje konieczności powtórzenia procedury związanej z doręczeniem i nie wstrzymuje biegu terminu, który rozpoczął się w momencie doręczenia. Adresat może natomiast złożyć wniosek o przywrócenie terminu, niezachowanego z winy sąsiada (zob. wyrok NSA z 22 marca 2000r., I SA/Lu 1735/98). Wbrew twierdzeniu skargi, z literalnego przepisu nie wynika także, iż sąsiad, któremu doręczana jest przesyłka winien być sąsiadem najbliższym. Jednocześnie z porównania adresu pełnomocnika F. M. (Ż. 18) oraz B. P. (Ż. 20) wynika, iż są oni sąsiadami. Rację ma skarżąca, iż przepis art. 149 ustawy nie znajduje zastosowania do osób prawnych. Nie można jednak pominąć, iż skarżąca spółka była reprezentowana przez pełnomocnika – osobę fizyczną, do którego kierowano wszelką korespondencję w toku postępowania podatkowego (art. 145 § 2 o.p.). Nie było więc przeszkód, aby zastosować w stosunku do F. M. tryb doręczenia z art. 149 ordynacji. Należy wskazać, iż organ podatkowy zasadnie uznał, że decyzja z (...) nie została także wydana z rażącym naruszeniem innych przepisów prawa podatkowego aniżeli art. 149. Ponadto prawidłowo przyjęto, iż nie zachodzą pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności. Wymienione rozstrzygnięcie zostało bowiem wydane przez organ właściwy oraz na podstawie obowiązujących w tym czasie przepisów prawa. Nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skierowane zostało do osoby będącej stroną w sprawie. Jest wykonalne oraz nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa. Jego wykonanie nie spowoduje przy tym czynu zagrożonego karą. Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r., Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył zatem przepisu art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 o.p. W tym stanie rzeczy orzeczono, na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), jak w sentencji. /-/Maria Skwierzyńska /-/Roman Wiatrowski /-/Stanisław Małek