I SA/Łd 739/10

Dnia 2 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2010 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A Spółki Akcyjnej w W. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt I SA/Łd 739/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Organ ustalił, iż M. Spółka Akcyjna złożyła korektę deklaracji w podatku od nieruchomości za 2004 rok z dnia 30 grudnia 2009 roku wraz z uzasadnieniem korekty i wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Korekta deklaracji wraz z wnioskiem zostały nadane listem poleconym dnia 31 grudnia 2009 roku, a dnia 4 stycznia 2010 roku wpłynęły do organu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wskazała m.in. na naruszenie art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 – powoływanej dalej jako "o.p.") oraz art. 12 § 6 pkt. 2 o.p. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 79 § 2 ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin określony w cytowanym przepisie jest terminem materialnoprawnym i nie może być ani odroczony ani przedłużony. Organ wskazał, że w związku z powyższym upływ wskazanego terminu powoduje utratę prawa do stwierdzenia nadpłaty. Po jego upływie wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie wszczyna postępowania, a jeżeli postępowanie było prowadzone to winno być ono umorzone na podstawie art. 208 § 1 o.p. jako bezprzedmiotowe. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej argumenty, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie w oparciu o treść art. 208 § 1 o.p. w zw. z art. 79 § 2 o.p. stwierdzając, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 2004 rok. Prezydent Miasta Ł. prawidłowo wskazał, iż w świetle treści art. 79 § 2 o.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia, a zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Nadto nie bez znaczenia pozostaje unormowanie zawarte w art. 165 § 3 o.p., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. Skoro zatem zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 rok uległo przedawnieniu z upływem 2009 roku, to wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty, który wpłynął do organu w dniu 4 stycznia 2010 roku nie mógł wszcząć postępowania podatkowego w niniejszej sprawie. Jednakże z uwagi na podjęcie przez organ czynności skutkujących podjęciem postępowania, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. strona zarzuciła organowi odwoławczemu, iż wydając decyzję w dniu [...] naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 12 § 6 pkt. 2 w zw. z art. 79 § 2 o.p. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji niezgodnej z prawem, a także art. 79 § 2 o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż sformułowanie "złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty" oznacza doręczenie wniosku do organu podatkowego. Nadto strona wskazał również na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 w zw. Z art. 208 § 1 o.p. poprzez odmowę uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. pomimo jej sprzeczności z prawem oraz art. 120 o.p. poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisu mniemającego zastosowania w sprawie. Z uwagi na zakres zaskarżenia Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł.. W uzasadnieniu wskazała m.in., iż biorąc pod uwagę dyspozycję przepisu art. 12 § 6 pkt. 2 o.p. należy stwierdzić, że do zachowania terminu określonego w art. 79 § 2 o.p. wystarcza nadanie pisma, w tym wypadku wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w tym dniu. Strona wskazała nadto, iż termin określony w treści art. 79 § 2 o.p. odnosi się wyłącznie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przez podatnika, nie przesądza natomiast, w jakim terminie może być wszczęte postępowanie podatkowe przez organ podatkowy. W niniejszej sprawie data doręczenia wniosku organowi I instancji ma wpływ na datę wszczęcia postępowania lecz nie jest istotna z punktu widzenia treści art. 79 § 2 o.p., który odnosi się do czynności realizowanej przez podatnika – złożenia wniosku. Z uwagi na błędną interpretację powyższych przepisów organy naruszyły również art. 208 § 1 o.p., co z kolei w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 o.p. Wydając, w ocenie strony, decyzję sprzeczną z prawem oraz powołując przepisy niemające zastosowania w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 o.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny. Źródłem konfliktu jest natomiast odmienne rozumienie przez strony sporu tych samych przepisów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść przepisu 79 § 1 o.p. Zgodnie z uregulowaniem w nim zawartym prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W cytowanym przepisie ustawodawca nie wskazał, iż chodzi o złożenie pisma w siedzibie organu. Zatem termin ten należy rozumieć ogólnie, tj. jako czas na nadanie przez stronę biegu wnioskowi o stwierdzenie nadpłaty w sposób skuteczny. Gdyby bowiem ustawodawca chciał aby zamieszczony w cytowanym przepisie termin rozumiano w sposób bardzo wąski, tzn. jako czas, w którym tego rodzaju wniosek winien znaleźć się bezpośrednio u organu, z całą pewnością doprecyzowałby niniejsze określenie właśnie poprzez wskazanie, iż termin zostanie zachowany jeżeli wniosek w tym czasie zostanie dostarczony do organu. Skoro tego nie uczynił to stwierdzenie "złożenia wniosku" należy rozumieć ogólnie, tj. jako termin na umieszczenie wniosku w sposób skuteczny i prawem dopuszczalny w obiegu prawnym. Dokonując interpretacji powyższego przepisu organ wskazywał, iż należy go czytać w powiązaniu z treścią art. 165 § 3 o.p., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a o.p. Należy z całą stanowczością podkreślić, iż czym innym jest wszczęcie postępowania (jego data) a czym innym jest termin przewidziany na złożenie wniosku i nie można złożenia wniosku oraz wszczęcia postępowania utożsamiać, choć oczywiście możliwe są sytuacje kiedy daty tych dwóch terminów będą takie same. W art. 12 § 6 pkt. 2 o.p. ustawodawca wyraźnie przewidział możliwość nadania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego pisma, wskazując że termin zostanie zachowany o ile pismo to zostanie nadane przed upływem terminu przewidzianego dla dokonania określonej czynności. Gdyby w przedmiotowej sprawie przyjąć tezę wyprowadzoną przez organ w zaskarżonej decyzji, a dotyczącą możliwości skorzystania z usług urzędu pocztowego z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym aby wniosek w terminie określonym w art. 79 § 2 o.p. wpłynął do organu, to wówczas zachowanie terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty uzależnione byłoby od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Strona bowiem wysyłając dany wniosek za pośrednictwem poczty winna wziąć pod uwagę ewentualne opóźnienia w dostarczeniu przesyłki wynikające chociażby ze strajku jednostki doręczającej, bądź z faktu, że przesyłka zostanie doręczona przez avizo. Mając na uwadze racjonalność ustawodawcy wątpliwe jest aby właśnie taki cel mu przyświecał przy redagowaniu omawianego przepisu. Tym bardziej, iż zmuszanie strony do odpowiednio wczesnego nadania danego pisma w urzędzie pocztowym prowadziłoby faktycznie do skrócenia terminu określonego w art. 79 § 2 o.p., a to, jak wskazał organ w uzasadnieniu swojej decyzji, nie jest możliwe w przypadku terminu materialnoprawnego jakim jest termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Terminy materialnoprawne bowiem nie mogą być zmieniane. Na uwagę zasługuje również kwestia ewentualnego zastosowania przez organ art. 165a o.p. Zgodnie z jego brzmieniem gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 o.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie organ na podstawie art. 208 § 1 o.p. umorzył postępowanie w sprawie. Zgodnie z treścią przytoczonego artykułu gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. A zatem z brzmienia niniejszego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, iż ma on zastosowanie w sytuacji kiedy "postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe". Chodzi tu o sytuację, w której w chwili wszczęcia postępowania nie było żadnych przeszkód aby je prowadzić. Dopiero w czasie jego trwania zaistniały okoliczności, które spowodowały bezprzedmiotowość postępowania. Z ustalonego przez organ i bezspornego miedzy stronami stanu faktycznego nie wynika aby powyższy przepis mógł mieć zastosowanie w przedmiotowym sporze. W ocenie organu bowiem wniosek od początku był spóźniony, natomiast zdaniem strony był złożony w terminie i winien mu być nadany odpowiedni bieg. Nie zaistniała żadna okoliczność, która miałaby spowodować jakąś zmianę w charakterze wniosku po jego złożeniu. Biorąc niniejsze pod uwagę zastanawia zastosowanie przez organ art. 208 § 1 o.p. zamiast 165a § 1 o.p. jako podstawy ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania. Jego zastosowania nie tłumaczy również sformułowanie organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 rok uległo przedawnieniu z upływem 2009 roku, to wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty, który wpłynął do organu w dniu 4 stycznia 2010 roku nie mógł wszcząć postępowania podatkowego w niniejszej sprawie. Jednakże z uwagi na podjęcie przez organ czynności skutkujących podjęciem postępowania, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Błędne podjęcie czynności zmierzających do wszczęcia i następnie prowadzenia postępowania nie rodzi sytuacji, w której możliwe byłoby przyjęcie, iż w chwili wszczęcia postępowania istniała ku temu podstawa a następnie w czasie trwania postępowania z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Błąd organu nie mieści się w kategorii "jakichkolwiek przyczyn", których zaistnienie powodowałoby bezprzedmiotowość wszczętego postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien dokonać właściwej interpretacji przepisów w szczególności art. 79 § 2 o.p., art. 12 § 6 pkt. 2 o.p. oraz art. 165a o.p., mając na uwadze opisane powyżej zastrzeżenia, i dokonać w ich oparciu właściwej oceny stanu faktycznego. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. P.Pij.