I OSK 2128/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1115/10 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 września 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 115/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: W miesiącu grudniu 2009 r. J. S. złożyła do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. łącznie [...] wniosków, w których wnosiła o przyznanie zasiłku celowego w wysokości: [...] zł. - na zakup obuwia skórzanego, [...] zł. - na zakup niezbędnej odzieży, [...] zł. - na zakup gazu oraz uregulowanie zaległości za nieopłacone dwie butle gazu, [...] zł. - na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, [...] zł.- na karnet na basen oraz [...] zł. - na zakup kostiumu kąpielowego, [...] zł. - na zakup torby na kółkach, [...] zł. - na zakup wody, [...] zł. - na zakup ciśnieniomierza, [...] zł. - na zakup niezbędnych leków oraz [...] zł. - na zakup kołdry z wełny merynosa tj. w łącznej wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Burmistrz S. odmówił J. S. uwzględnienia w/w wniosków, wyjaśniając jakie są możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i podnosząc, że wnioskodawczyni odrębną decyzją został przyznany zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na miesiące październik-grudzień 2009 r. w celu: dofinansowania zakupu odzieży, ciśnieniomierza, wody, gazu, karnetu na basen, leków, torby na zakupy ( decyzja nr [...]). Ponadto organ zauważył, że na podstawie decyzji nr [...] J. S. przyznano też (poza zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym) zasiłek celowy w kwocie [...] zł. miesięcznie na dożywianie (na miesiące od października do grudnia 2009 r.) i ma również opłacane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej składki na ubezpieczenie zdrowotne, co pozwala korzystać jej ze świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych. Jednocześnie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej podniósł, że na miesiąc grudzień 2009 r. na zasiłki celowe, poza zakupem obiadu, Ośrodek w S. dysponował kwotą [...] zł., którą to sumę przeznaczono dla [...] rodzin ([...] osób). Poza tym organ, przywołując treść art. 11 ust 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), stwierdził brak jakiejkolwiek współpracy J. S. z Ośrodkiem (bark możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w grudniu 2009 r.). Podsumowywując zatem organ I instancji wskazał, że w 2009 r. J. S. otrzymała świadczenia z pomocy społecznej na kwotę [...] zł ( w tym koszt składek zdrowotnych wyniósł [...] zł.). Zatem średnio miesięcznie w 2009 r. przyznano jej zasiłki celowe w kwocie [...] zł. + zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. miesięcznie (przyznany w ramach świadczeń rodzinnych). W tych warunkach więc, uwzględniając okoliczność, że wymiar świadczeń musi być zgodny z zasadami sprawiedliwości społecznej to znaczy, iż ograniczone środki należało rozdzielić między wszystkich potrzebujących, organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wspomnianych wniosków. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. podzielając ustalenia faktyczne i oceny prawne organu I instancji. Uzupełniająco Kolegium podniosło, że załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Nadmieniono także, iż uprawnienia, wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej, mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniają własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to zatem, że pomoc społeczna nie ma obowiązku pokrywać wszystkich potrzeb osób i rodzin wnioskujących o udzielenie takiej pomocy. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona bowiem dać więcej, niż posiada. Kolegium zaakcentowało również, iż udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że wśród zasad i celów pomocy społecznej zostały też wskazane możliwości odmowy udzielenia pomocy, jej wstrzymania i zmodyfikowania, będące następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. Obowiązek współdziałania musi być przy tym interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Podkreślając więc, że łączna wysokości pomocy udzielonej J. S. przez MOPS w S. na miesiąc grudzień 2009 r. wynosiła kwotę [...] zł., a więc była wyższa niż najniższa emerytura i pozwala odwołującej się na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka, Kolegium zwróciło uwagę, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, iż pracownik socjalny kilkakrotnie usiłował przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego z J. S., niemniej jednak spotykał się z jej strony z odmową (art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej). Na wyżej przedstawioną decyzję J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której twierdziła, że zaskarżona decyzja była całkowicie błędna, gdyż – zdaniem skarżącej – jej sytuacja życiowa oraz zdrowotna uprawniały ją do otrzymywania pomocy w większym zakresie niż ta, którą otrzymuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie była ona zasada. Przytaczając treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, regulującego instytucję zasiłku celowego, Sąd Wojewódzki podkreślił, że podejmowana w tej materii decyzja miała charakter uznaniowy, choć nie oznaczało to dowolności, gdyż wydając tego rodzaju decyzję, organ jest związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sąd wyjaśnił, że w analizowanej sprawie zarówno organ pomocy społecznej jak i organ odwoławczy, w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji, przedstawiły argumenty przemawiające za odmową przyznania J. S. zasiłku celowego, na miesiąc grudzień 2009 r., na łączna kwotę [...] zł. Organy obu instancji wskazały bowiem, że łączna wysokości pomocy udzielonej skarżącej przez MOPS w S. na miesiąc grudzień 2009 r. wynosiła kwotę [...] zł. oraz, że skarżąca, poza zasiłkiem stałym w wysokości [...] zł. i pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł (łączny miesięczny dochód J. S. to [...] zł.), otrzymała zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na miesiące październik-grudzień na dofinansowanie zakupu: odzieży, ciśnieniomierza, wody, gazu, karnetu na basen, leków, torby na zakupy a także zasiłek celowy w kwocie [...] zł. miesięcznie na dożywienie, na miesiące od października do grudnia 2009 roku przyznany decyzją nr [...]. Organy wskazały również, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącej jest limitowana przez ilość osób pobierających tego rodzaju świadczenie i ograniczony budżet Ośrodka, który w miesiącu grudniu 2009 r. opiewał na kwotę [...] zł., co stanowiło kwotę [...] zł. na osobę/rodzinę. Przyznane skarżącej zasiłki znacznie tę kwotę przekraczały. Sąd, wskazując na cele pomocy społecznej określone w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził zatem, że choć sytuacja osobista (zdrowotna, mieszkaniowa, finansowa) J. S. istotnie była trudna a opieka społeczna przyznaje jej świadczenia w niskiej wysokości, przez co nie zaspokaja wszystkich zgłaszanych przez nią potrzeb, to pomoc ta miała jedynie ją wspierać a nie zapewniać jej utrzymanie. Skoro więc, J. S. otrzymała wsparcie finansowe w wysokości zdecydowanie wyższej od średniej pomocy pieniężnej przypadającej na jednego wnioskodawcę, to nie można zarzucić organowi, dysponującemu ograniczonym budżetem (z racji realizacji zadań w małym mieście), dowolności przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżona decyzja a także decyzją ją poprzedzająca nie przekraczały granic uznania administracyjnego. Zajmując wyżej przedstawione stanowisko, Sąd Wojewódzki wskazał również na występujący w analizowanej sprawie brak jakiejkolwiek współpracy pomiędzy skarżącą a Ośrodkiem (brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w grudniu 2009 r.) co dodatkowo przemawiało za odmową przyznania świadczenia. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J. S. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: 1. (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 3 § 1 i art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, mimo że zebrany materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął bowiem uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o dokumenty, których zażądania domagała się skarżąca w skardze; 2.( art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) - prawa materialnego, a to przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędną wykładnię, co dotyczy: - art. 3 ust. 1 i 3 ustawy poprzez przyjęcie, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika MOPS w S., działającego z upoważnienia Burmistrza S. pozostaje w zgodzie z realizacją podstawowych celów pomocy społecznej w zakresie wsparcia skarżącej w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka a nadto, że rodzaj, forma i rozmiar przyznanego świadczenia w miesiącach poprzedzających były odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, - art. 11 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, iż skarżąca nie współdziała w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, - art. 39 ust. 1, 2 i 3 ustawy poprzez uznanie za wystarczające dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych skarżącej uprzednie przyznanie zasiłków celowych w istocie nie zaspokajających niezbędnych potrzeb skarżącej, biorąc pod uwagę łączną kwotę przyznaną na wskazane cele w miesiącach poprzedzających wydanie decyzji odmownej co do przyznania zasiłku na grudzień 2009 r. ([...] zł. na miesiące październik - grudzień). Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne J. S. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bez dostatecznej ku temu podstawy zaaprobował wadliwe ustalenia organów administracji, a w szczególności, organu odwoławczego, co do stanu faktycznego. Sąd nie wziął bowiem pod uwagę, że organ ten odmówił rozważenia istotnej części dowodów, jakich przeprowadzenia skarżąca domagała się w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny także pominął wniosek skarżącej o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, które - jej zdaniem - były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a który sprowadzał się do zażądania z Ośrodka Pomocy Społecznej w S. dokumentacji finansowej, dotyczącej przyznanych innym beneficjentom środków na pomoc społeczną, na doraźne zasiłki celowe oraz wyszczególnienia poszczególnych programów wraz z przeznaczonymi na ten cel środkami finansowymi. Dokumentacja ta miała wykazywać zatem: - ile osób ma orzeczenie o niepełnosprawności, jaką pomoc otrzymują, - ile osób zdrowych, pracujących otrzymuje pomoc społeczną, w jakiej wysokości i na co oraz z jakiego powodu, - ile osób i w jakiej wysokości otrzymuje zasiłki celowe na leki i leczenie, na jakie schorzenia przewlekłe, gdyż - w ocenie skarżącej kasacyjnie - powyższe kwestie miały zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności odmowy przyznania zasiłków celowych, o które zwracała się skarżąca, a co do których spotkała się z decyzją odmowną. Ponadto twierdzono, że pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej, wymienione w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, nie zostało ustawowo zdefiniowane, będąc prawnie niedookreślonym i wymagającym indywidualnego podejścia. Niewątpliwie zaś jednym z kryteriów tej interpretacji powinno być stworzenie warunków do godnej egzystencji. Jednym z nadrzędnych celów pomocy społecznej jest bowiem umożliwienie osobom i rodzinom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, która ma rangę zasady i wartości konstytucyjnej ( art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Wskazywano też, że zarzut rzekomego braku współdziałania pod adresem skarżącej, jako uzasadnienie dla decyzji o odmowie przyznania jakiejkolwiek pomocy finansowej w grudniu 2009 r., był chybiony bo został oparty wyłącznie na ocenie sporadycznie podjętych, przez uprzedzonych do skarżącej pracowników socjalnych, prób kontaktu ze skarżącą, które to kontakty okazały się obiektywnie niemożliwe z powodu ciężkiej choroby bądź obfitych opadów śniegu. Poza tym, przeprowadzenie ze skarżącą aktualizacji wywiadu środowiskowego nie było w niniejszej sprawie niezbędne dla podjęcia przedmiotowej decyzji, bo ( jak przyznał Sąd ) jej sytuacja materialna i życiowa była znana pracownikom opieki społecznej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, które w niniejszej sprawie nie były usprawiedliwione. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić jakichkolwiek zastrzeżeń dokonana przez Sąd Wojewódzki ocena przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego. Zarówno Burmistrz S., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzięły pod uwagę stan majątkowy J. S., jej potrzeby finansowe, możliwości zarobkowe, jak również zdolności finansowe ośrodka pomocy społecznej, pod opieką, którego pozostaje. Organom nie umknęło również, że wielkość przyznanego skarżącej kasacyjnie zasiłku celowego musiała być uzależniona od liczby osób, które, tak jak ona, korzystają z tej formy pomocy. Organy – a następnie Sąd Wojewódzki - prawidło oceniły, iż istotne znaczenie w niniejszym przypadku miało, że skarżąca kasacyjnie jest już beneficjentem tego rodzaju pomocy oraz, że złożony przez nią wniosek o przyznanie zasiłku celowego w grudniu 2009 r. opiewa na kwotę stanowiącą połowę środków przeznaczonych we wskazanym miesiącu na ten cel. Przytoczone okoliczność stanowią wyraz realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również dokładnego wyjaśnienia sprawy, wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd I instancji zasadnie przy tym przyjął, że brak informacji dotyczących liczby beneficjentów dysponujących orzeczeniem o niepełnosprawności, liczby osób zdrowych wraz z wyszczególnieniem wysokości zasiłków im przyznawanych, jak również liczby osób otrzymując zasiłek celowy na leki, nie powinien skutkować uchyleniem wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji. Weryfikacja wskazanych wyżej informacji prowadziłaby bowiem do badania przez organ odwoławczy prawidłowości decyzji administracyjnych, dotyczących innych spraw, w których nie zostały wniesione odwołania przez osoby uprawnione. Niezasadny był także zarzut, że Sąd Wojewódzki nie dostrzegł w niniejszej sprawie naruszenia przez organy art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w oparciu o wszechstronnie zebrany i oceniony materiał dowodowy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. wyjaśnić należy, iż zgodnie z tym przepisem przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki; jest to niezbędne do wyjaśnienia niezbędnych wątpliwości, oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest zaś niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Taka sytuacja w analizowanej sprawie nie zachodziła. Wnioski dowodowe zgłoszone przez J. S. nie tyle prowadziły do oceny legalności zaskarżonej decyzji, a skutkowałyby skontrolowaniem prawidłowości wydanych przez organy decyzji w sprawach innych osób. Nie był też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., gdyż jest to przepis o charakterze ustrojowym. Zarzut jego naruszenia byłby tylko wtedy zasadny, gdyby Sąd Wojewódzki nie przeprowadził kontroli zaskarżonej decyzji, co nie miało w analizowanym przypadku miejsca. Za bezzasadne należy uznać również podnoszone przez skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do art. 3 ust 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji, że ten błędnie uznał decyzje organów obu instancji za realizujące opisane w tym przepisie cele pomocy społecznej, w tym w szczególności umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz że rodzaj i forma przyznanego świadczenia były odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielnie pomocy. Skarżąca kasacyjnie zdaje się przy tym jednak nie dostrzegać, że powołany przepis (art. 3 ustawy o pomocy społecznej) stanowi jedynie klauzulę generalną i wytycza ogólną zasadę, którą winny kierować się organy administracji publicznej w sprawach o przyznanie świadczeń pieniężnych w ramach pomocy społecznej. Natomiast skarga kasacyjna całkowicie pomija okoliczność, iż ustęp 4 tego artykułu limituje rozmiar przyznanej pomocy, uzależniając ją od możliwości pomocy społecznej. Oznacza to, iż nie wszystkie potrzeby w pełnym zakresie mogą być zaspokojone w drodze przyznanego świadczenia, a tylko te, które organ - uwzględniając wielkość posiadanych środków i potrzeby innych osób - jest w stanie zaspokoić. Organy pomocy społecznej muszą zatem limitować rozmiar przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe. Sąd I instancji zasadnie więc przyjął, że organy administracji, odmawiając skarżącej kasacyjnie przyznania zasiłku celowego w kwocie stanowiącej połowę środków przeznaczonych na zasiłki celowe w grudniu 2009 r. zmuszone były uwzględnić realizację celu pomocy społecznej nie tylko względem niej, ale również innych osób zakwalifikowanych do jej przyznania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko skarżącej kasacyjnie, że pomoc udzielana nie zaspokoiła jej wszystkich potrzeb, jednakże, wobec ograniczonej liczby środków przeznaczanych na cele związane z pomocą społeczną, nieuzasadnionym byłoby zapewnienie wyłącznie J. S. odpowiednich warunków egzystowania, w sytuacji, gdy inne osoby znajdujące się w podobnej sytuacji zostałby tej pomocy całkowicie pozbawione. Z przytoczony wyżej względów nieusprawiedliwionym był zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 39 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, polegający na nieprawidłowym uznaniu, że przyznanie skarżącej kasacyjnie zasiłku celowego w kwocie [...] zł w miesiącach od października do grudnia 2009 r. było wystarczające dla zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych. Odmowa przyznania J. S. zasiłku celowego w żądanej przez nią wysokości było podyktowane bowiem jedynie możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej oraz liczbą osób, które korzystają z tego rodzaju pomocy Burmistrza S., nie zaś przekonaniem, że dotychczas udzielona skarżącej kasacyjnie pomoc była wystarczająca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak także podstaw aby uwzględnić zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie powołany przepis nie odnosi się przede wszystkim do zapewnienia aktywizacji zawodowej lub leczenia odwykowego osób, które korzystają z pomocy. Jego wykładnia językowa jednoznacznie dowodzi, iż zawiera on katalog sytuacji, których zaistnienie może skutkować odmową przyznania świadczenia, uchyleniem decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniem świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Może to nastąpić, oprócz sytuacji wskazanych przez skarżącą kasacyjnie, także w przypadku, gdy beneficjent nie podejmuje współpracy z pracownikiem w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Stwierdzenie tej okoliczności jest samodzielną podstawą odmowy przyznania skarżącej kasacyjnie pomocy społecznej, nawet w sytuacji, gdy spełnia on wymagane do jej otrzymania kryteria. Na powyższe nie wpływa fakt, iż sytuacja materialna skarżącej kasacyjnie jest znana organom administracyjnym. Zaakcentować w tym miejscu wypada, iż częsta aktualizacja wywiadu środowiskowego wśród beneficjentów pomocy społecznej umożliwia racjonalizację przyznawania tego rodzaju świadczeń. Nie budzi zatem zastrzeżeń, stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który zasadnie zaaprobował ustalenia organów odnośnie niepodejmowania przez skarżącą kasacyjnie współpracy w zakresie aktualizacji informacji o jej sytuacji życiowej. J. S. nie może przy tym zasłaniać się okolicznościami takimi jak choroba, czy trudne warunki atmosferyczne. Jako potencjalny beneficjent pomocy społecznej, powinna współdziałać z organem w możliwie najszerszym zakresie i nie może oczekiwać, że pracownicy organu pomocy społecznej będą traktować ją w szczególny, uprzywilejowany sposób. Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia. Oddalając kolejny wniosek skarżącej kasacyjnie o odroczenie rozprawy, Sąd uznał, że nie zachodziły w sprawie przesłanki określone w art. 109 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w kwestii przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, zostanie orzeczone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami.