IV SA/Po 209/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-09-02
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Maciej Dybowski, Donata Starosta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli granica nieruchomości jest jednoznacznie ustalona na podstawie dokumentacji geodezyjnej, a spór dotyczy jedynie różnicy w powierzchni wynikającej z błędów w ewidencji gruntów?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości jest uzasadnione jedynie w przypadku, gdy granice nieruchomości nie zostały w ogóle wyznaczone, uległy zatarciu i brakuje dokumentów umożliwiających ich odtworzenie, a jednocześnie istnieje spór co do ich przebiegu. Jeśli granica jest jednoznacznie ustalona na podstawie dokumentacji geodezyjnej, a spór dotyczy jedynie różnicy w powierzchni wynikającej z błędów w ewidencji gruntów, postępowanie rozgraniczeniowe jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Kwestie sporne dotyczące prawa własności lub różnic w powierzchni nieruchomości powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rozgraniczenia nieruchomości położonych w Poznaniu. Organ I instancji wszczął postępowanie, a następnie umorzył je jako bezprzedmiotowe, uznając, że granica między działkami jest znana i bezsporna, a kwestia różnicy w powierzchni powinna być rozstrzygnięta w drodze cywilnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym postępowaniu organ I instancji ponownie umorzył sprawę, podtrzymując stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca Z.W. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i twierdząc, że granica jest sporna, a organy nie podjęły odpowiednich kroków prawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 września 2010 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. działający na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: k.p.a.), art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo Geodezyjne Kartograficzne (Dz.U. 2005, nr 240, poz. 2027 ze zm., dalej: ustawa) oraz § 9 uchwały nr XXXII/177/91 Rady Miejskiej [...] z dnia 25 czerwca 1991r. w sprawie przekształcenia [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego G. w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G. (dalej: uchwała) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. (dalej: G.) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie o rozgraniczenia nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy [...], działka [...] o pow. 415 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, oraz obręb P. , arkusz mapy [...] działka [...] o pow. 632 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] (obecnie KW nr [...] - przyp. SK) na rzecz Z. W.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w ewidencji gruntów prowadzonej dla miasta P. wykazane jest istnienie dwóch zabudowanych nieruchomości, położonych przy ul. [...]: działki [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa i działki nr [...] stanowiącej własność Z. W. Stwierdzono, że granica między tymi nieruchomościami nie została prawnie ustalona, nie zostały tez urządzone na tej granicy trwałe znaki graniczne.
Pismem z dnia 27 stycznia 2003r. działająca pełnomocnik uczestniczki postępowania podniósł, że zdaniem Z. W. granica między działkami [...] i [...] powinna przebiegać od strony ulicy [...] wzdłuż ściany budynku posadowionego przy ul. [...] i dalej wzdłuż muru, który nadal się zachował.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] działający z upoważnienia Dyrektora G. Zastępca Dyrektora ds. Orzecznictwa Administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. oraz § 9 uchwały umorzył postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb P. , arkusz mapy [...], działka [...] o pow. 415 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, oraz obręb P. , arkusz mapy [...] działka [...] o pow. 632 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Z. W. jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] jest znany i bezsporny. Istniejąca granica wprowadzona została przy zakładaniu gruntów i budynków dla miasta P. , kiedy to dawna parcela nr [...] o powierzchni 929 m2 przekształcona została w działkę nr [...] o powierzchni 632 m2 , wtedy też stwierdzono ubytek powierzchni o 288 m2 . Dokonane w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów wpisy w księdze wieczystej nie były kwestionowane przez ówczesnych właścicieli, jak i przez poprzedników prawnych Z. W. Świadczy o tym akt notarialny rep. A II nr [...] z dnia [...].05.1987r., którym zawarto umowę sprzedaży działki nr [...] obręb P. , arkusz mapy [...] zapisanej w KW nr [...] o powierzchni [...] m2 Powyższe wskazuje zatem, że tryb rozgraniczenia nieruchomości nie jest właściwy do załatwienia niniejszej sprawy. Sprawa ta powinna zostać wyjaśniona w drodze cywilnoprawnej, a rozstrzygniecie sądu powszechnego może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w księgach wieczystych.
Odwołanie od powyższej decyzji do SKO w [...] wniósł pełnomocnik Z.W, wskazując w nim, że w niniejszej sprawie powinno nastąpić ustalenie przebiegu granic przez upoważnionego geodetę, a w razie dalej następującego sporu, co do przebiegu linii granicznej, powinny zostać przez geodetę tymczasowo utrwalone punkty graniczne, sporządzenie szkicu i opinii.
SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję przedsiębiorstwa G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
(k. [...] akt adm.) Zdaniem SKO, wbrew twierdzeniom organu I instancji, granica miedzy działkami [...] i [...] nie jest bezsporna i jednoznaczna. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do umorzenia postępowania.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] działający z upoważnienia Dyrektora Przedsiębiorstwa G. Zastępca Dyrektora ds. Orzecznictwa Administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. oraz § 9 uchwały ponownie umorzył postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb P. , arkusz mapy [...] działka [...] o pow. 415 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, oraz obręb P. , arkusz mapy [...] działka [...] o pow. 632 m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Z. W jako bezprzedmiotowe. Organ I instancji zauważył, że z ustaleń dokonanych przez geodetę uprawnionego wynika, że w oparciu o dokumenty zgromadzone w ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, w sposób jednoznaczny można wykazać przebieg granicy między działkami nr [...] i [...], a więc nie można jej uznać za sporną. Przebieg tej granicy nie ulegał zmianie w latach 1893 – 1971 i była akceptowana przez kolejnych właścicieli parceli nr [...] oraz parcel sąsiednich. Zdaniem organu granica jest jednoznacznie ustalona i zgodna ze stanem posiadania na gruncie, natomiast kwestia naruszenia i ochrony prawa własności nieruchomości nie może być przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego.
Pismem z dnia 28 marca 2009r. pełnomocnik Z. W. wniósł odwołanie do SKO. Decyzji przedsiębiorstwa G. zarzucił naruszenie art. 105 k.p.a. i art. 29, 31, 32, 33, 34, ustawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2010 roku podtrzymało decyzję dyrektora ZGiKM G. w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie zważyło , że niniejsza sprawa była raz już przedmiotem rozpoznania przez Kolegium, które uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji, umarzające postępowanie w sprawie, zobowiązując jednocześnie organ do uzupełnienia postępowania, -dowodowego w zakresie wykonania przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granic wyżej opisanych nieruchomości.
Organ I instancji zlecił dokonanie takiej czynności geodecie J. P., który w swojej opinii stwierdził, że w momencie zakładania operatu ewidencji gruntów, co miało miejsce w 1971 roku nie zachowano staranności przy przyjęciu granic między przedmiotowymi działkami, obecnie oznaczonymi numerami [...] i [...]. Ówcześni właściciele nieruchomości nie zachowali także dbałości o stan posiadania, zaś następcy prawni mieli świadomość, że wchodzą we władanie nieruchomością, której stan posiadania nie pokrywa się z granicą wykazaną w ewidencji gruntów przebiegająca miedzy powyżej określonymi działkami. Ustalania te upoważniły geodetę do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie, istniejących różnic między stanem posiadania a stanem wykazanym w księdze wieczystej i ewidencji gruntów, o granicach niespornych, nie można skorygować w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Idąc tym tokiem rozumowania organ I instancji uznał, że ponieważ, rzeczywistą granicę miedzy działkami nr [...] i [...] można wyznaczyć w sposób jednoznaczny na podstawie dokumentacji geodezyjnej, znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, nie można uznać jej za sporną, tym bardziej, że w przeszłości jej przebieg nie ulegał żadnym zmianom i była ona akceptowana przez kolejnych właścicieli działek. Natomiast działania podjęte przy zakładaniu ewidencji gruntów, które powinny ograniczyć się do wprowadzenia jedynie ewidencyjnych oznaczeń, doprowadziły w istocie do zmiany określenia powierzchni. Powierzchnia nieruchomości nie określa jednak zakresu prawa własności nieruchomości a jedynie jej granice wyznaczone zarówno w rzeczywistości i potwierdzone dokumentami geodezyjno-kartograficznymi.
Wobec powyższego organ orzekający w sprawie przyjął, że w niniejszym przypadku nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego i dlatego umorzył je jako bezprzedmiotowe. Według bowiem prawa geodezyjnego takie postępowanie jest uzasadnione tylko w razie gdy granice nieruchomości nie zostały w ogóle wyznaczone, bądź mimo wyznaczenia uległy zatarciu i brakuje dokumentów umożliwiających ich odtworzenie, równocześnie zaś powstał spór w kwestii ich przebiegu.
Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, wskazując ponadto, że w odwołaniu skarżąca powołuje się raczej na fakt naruszenia i potrzebę ochrony jej prawa własności, która to kwesta nie może być jednak przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego a jedynie rozstrzygnięta w oparciu o przepisy prawa cywilnego przed sadem powszechnym. W niniejszym przypadku sama granica między nieruchomościami została jednoznacznie ustalona i jest zgodna z ze stanem posiadania na gruncie. Nie może zatem stanowić przedmiotu sporu, który uzasadniałby przeprowadzenie procedury rozgraniczenia nieruchomości.
Od powyższej decyzji SKO Z. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyżej wskazane rozstrzygnięcie zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego- art. 105 k.p.a. i art. 29, 31, 32, 33 i 34 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, póz. 2027 z późn. zm.) i wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. w P. z dnia [...] marca 2009 r. [...].
W treści skargi podniosła, że zasób posiadanych dokumentów będących w posiadaniu ZGiKM G. nie daje podstaw do wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów, ani wnioskowania o sprostowanie wpisu w księdze wieczystej.
Nieruchomość zapisana w KW [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym, stanowiła pierwotnie parcelę nr [...], karta [...], o pow. 920 m2 . Obecnie w KW [...] figuruje działka nr [...], o pow. 632 m2 . W zaskarżonych decyzjach organy ustalają, że w 1971 r. przeprowadzono prace związane z założeniem operatu ewidencji gruntów i w ich wyniku doszło z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa do zmiany powierzchni oraz oznaczeń nieruchomości. Powierzchnia powstałej działki nr [...] została umniejszona o 288 m2, zaś powierzchnia powstałej działki nr [...] zwiększyła się o 288 m2. We wszystkich zapadłych w tej sprawie decyzjach powtarza się, że o czynności tej zawiadomiono ówczesnych właścicieli tej nieruchomości, co jest nieprawdą i organy nie powołały na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów, mimo kwestionowania tego przez skarżącą przez cały czas postępowania.
Mimo prowadzonego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie przez prawie 8 lat, stwierdzono, po raz pierwszy już w decyzji z [...] kwietnia 2007 r., że tryb rozgraniczenia nieruchomości nie jest właściwy do załatwienia niniejszej sprawy. Wówczas swe ustalenia organ pierwszej instancji podjął na podstawie zapisanych w ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. organ pierwszej instancji umorzył pierwotnie również postępowanie jako bezprzedmiotowe Skarżąca uważa, że granica jest sporna. Jej zdaniem skoro G. stwierdza, że w chwili obecnej, , że granica jest niesporna to dlaczego nie doprowadził do wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów, ani nie wystąpił do Sądu o sprostowanie wpisu w księdze wieczystej. Jej zdaniem organ pierwszej instancji winien nadal doprowadzić do ugody przed geodetą między stronami albo wydać decyzję administracyjną o przebiegu granic, co powodowałoby możliwość w dalszej kolejności rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości przed Sądem.
Nie wydanie decyzji o rozgraniczeniu ani nie podjęcie jakichkolwiek kroków prawnych przez przedsiębiorstwo G. powoduje, że również będąc właścicielem nieruchomości przy ul. [...], skarżąca nie ma możliwości wystąpienia o zmianę w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej. Wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 34 cytowanej ustawy z dnia 17 maja 1989 r., powodowałoby, że organ pierwszej instancji z urzędu przekazałby sprawę do rozpatrzenia przez Sąd w trybie nieprocesowym.
Skarżąca dodatkowo stwierdziła, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nie wykonał wytycznych zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007 r., która to decyzja uchylała poprzednio tak samo brzmiącą decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że przedmiotem skargi jest postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z ustawą prawo geodezyjne i kartograficzne rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic Efektem tego postępowania może być zawarcie ugody pomiędzy stronami przed geodetą a gdy do zawarcia ugody nie dojdzie, organ administracyjny wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości; jest to postępowanie l- instancyjne, ponieważ strona niezadowolona z wyniku sprawy może żądać przekazania jej sądowi powszechnemu. W przypadku natomiast, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji organ umarza postępowanie i przekazuje z urzędu sprawę do rozpatrzenia sądowi.
Niezbędnym warunkiem dla przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości w trybie postępowania administracyjnego jest zaistnienie sporu między stronami w kwestii przebiegu granic, ponadto postępowanie takie jest uzasadnione, gdy granice nieruchomości nie zostały w ogóle wyznaczone bądź mimo wyznaczenia uległy zatarciu i brakuje dokumentów umożliwiających odtworzenie ich przebiegu.
W niniejszej sprawie rzeczywistą granicę między działkami można wyznaczyć na podstawie dokumentacji geodezyjnej w sposób jednoznaczny. Natomiast to, że na skutek działań podjętych podczas zakładania ewidencji gruntów doszło do zmiany określenia powierzchni nieruchomości, nie ma podstaw do przeprowadzenia w niniejszym przypadku postępowania rozgraniczeniowego. Powierzchnia nieruchomości nie określa bowiem zakresu prawa własności a jedynie jej granice wyznaczone geodezyjnie i istniejące w rzeczywistości. Skarżąca natomiast według organu II instancji powołuje się raczej na fakt naruszenia i potrzebę ochrony jej prawa własności, która to kwestia może być rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym nie zaś rozgraniczeniowym w trybie administracyjnym. Dlatego postępowanie niniejsze jako bezprzedmiotowe umorzono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek po części tylko z przyczyn innych niż podniesione na poparcie skargi.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy p.p.s.a - Sąd uchyla decyzję w całości (lub w części) jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
c) inne (niż wymienione w pkt b - a dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie należało przede wszystkim rozstrzygnąć, czy słusznie umorzono postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości na podstawie art.105§1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowe.
Przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku nr 240,poz.2017 z późniejszymi zmianami) regulują dwa rodzaje postępowań administracyjnych; postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (art. 29 in) i postępowanie w sprawie wznowienia znaków granicznych, stosowane także odpowiednio do wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków (art. 39).
Celem postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Taka regulacja oznacza, że istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic, (por. S. Rudnicki, Sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998 r. str. 80). Spór co do przebiegu granic nieruchomości zawiera w sobie spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci usytuowania punktów granicznych, których położenie determinuje przebieg linii granicznych.
Zgodnie z art. 29 ust. 3 organem właściwym do dokonania rozgraniczenia jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a w wypadkach wskazanych w ustawie - na dalszym etapie postępowania - sąd powszechny. Przepis art. 36 ustawy zawiera regulację dotyczącą wyjątku od zasady, że pierwszym etapem rozgraniczenia jest postępowanie administracyjne.
Zupełnie inna jest przesłanka wszczęcia postępowania o wznowienie znaków granicznych (art. 39 ustawy). Przepis art. 152 Kodeksu cywilnego nakłada na współwłaścicieli gruntów sąsiednich obowiązek współdziałania przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a art. 38 ustawy zobowiązuje właścicieli i osoby władające gruntami do ochrony znaków granicznych. Wychodząc z tych obowiązków ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje tryb postępowania administracyjnego o wznowienie znaków granicznych, jednakże tylko dla takiej sytuacji, gdy sam przebieg granic nieruchomości nie jest sporny, a tylko znaki zostały przesunięte, uszkodzone lub zniszczone. Celem tego postępowanie jest zapobieganie wątpliwościom i przyszłym sporom o przebieg granicy, a nie ustalenie położenia znaków granicznych dla zlikwidowania już istniejącego sporu (por. także S. Rudnicki j.w. str. 78). Na powyższą konstatację wyraźnie wskazuje brzmienie art. 39 ust. 1 ustawy, w myśl którego przesunięte, uszkodzone lub zmienione znaki graniczne ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór - co do położenia znaków - w myśl ww. przepisu - strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Z przepisu tego wynika zarazem także, że elementem postępowania rozgraniczeniowego - sporu o przebieg granic - jest ustalenie znaków granicznych, jak również, że spór co do samego położenia znaków, jest sporem sądowym.
Stosownie do przepisu art. 39 ust. 2 wznowienia znaków granicznych na zlecenie zainteresowanych, dokonują podmioty prowadzące działalność gospodarczą i inne jednostki, o których mowa w art. 11. Wprawdzie w postępowaniu o wznowienie znaków granicznych, podmiot prowadzący czynności stosuje elementy postępowania o rozgraniczenie w zakresie zawiadomień, jednakże efektem czynności ewentualnego wznowienia znaków granicznych (a nie granic) jest protokół. Zgodnie z art. 34 ust. 4 z czynności wznowienia znaków granicznych sporządza się protokół, a zatem zarówno wówczas, gdy znaki wznowiono, jak i wówczas gdy ich nie wznowiono wobec sporu co do ich położenia. Postępowanie przeto w sprawie wznowienia znaków granicznych, odmiennie niż postępowanie rozgraniczeniowe, kończy się protokołem, a nie decyzją. W myśl art. 39 ust. 5 przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio przy wyznaczaniu punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków. Przepisy Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywieniowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453) definiują pojęcie punktu granicznego i znaku granicznego. Punkt graniczny (§ 2 pkt 3) to punkt określający przebieg granicy nieruchomości. Znak graniczny (§ 2 pkt) to znak z trwałego materiału umieszczony w punkcie granicznym lub trwały element zagospodarowania terenu znajdujący się w tym punkcie.
Wznowienie zatem (przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych) znaków granicznych w drodze postępowania przed uprawnionym geodetą oznacza brak sporu co do położenia tych znaków, a tym b. brak sporu co do położenia punktów granicznych, w których te znaki się znajdowały. Istnienie sporu o położenie znaków zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. II ustawy daje stronom uprawnienia do wystąpienia do sądu (oczywiście powszechnego) o rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszym postępowaniu organy administracji ustaliły w oparciu o opinię uprawnionego geodety ,że przeanalizowano uzyskane z Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w [...] materiały geodezyjne takie jak mapa ewidencyjna, mapy kastralne, szkice kastralne, szkice podstawowe, zarysy, szkice polowe, odrysy szkiców polowych, dane z operatu założenia ewidencji gruntów wykonanego przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w [...] i księgę wieczystą Kw. nr [...] (dotyczy nieruchomości przy ul. [...]) oraz księgę pierwotną (zamkniętą) P. [...] tom [...] . W niniejszej sprawie rzeczywistą granicę między działkami nr [...] i [...] można wyznaczyć na podstawie powyższej dokumentacji geodezyjnej w sposób jednoznaczny. (opinia geodety k. [...] do [...] akt administracyjnych) nie można jej uznać za sporną na gruncie ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Jeżeli zaś skarżąca uważa, że powinna posiadać 920 m2 gruntu zamiast 632m2 gruntu, bo faktycznie cały czas włada taką powierzchnią i od niej płaci podatek od nieruchomości powinna spór taki skierować bezpośrednio do sądu powszechnego. Sąd administracyjny podziela stanowisko wyrażone w glosie do postanowienia SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 809/00( Teza nr 6 lex12245/6), że sprawy dotyczące rozgraniczania, należą do spraw cywilnych i mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub wydanie nieruchomości lub jej części, jest zatem właściwy do przeprowadzenia rozgraniczenia, w sytuacji kiedy ustalenie przebiegu granic jest niezbędne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy o własność. Czym innym jest zatem sprawa o własność lub wydanie nieruchomości (art. 36 p.g.k. [ustawy z 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne]), w ramach której sąd posiada możliwość uwzględnienia stanów prawnych (np. wynikających z zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu) w dacie orzekania, a czym innym sprawa o rozgraniczenie nieruchomości w rozumieniu art. 29 p.g.k., której istotą jest ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.
Tak więc słusznie organ administracji uznał, że nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu tryb rozgraniczeniowy tylko zgodnie z przepisem art.105§1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Tym samym organ administracyjny słusznie nie widząc przesłanek do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie przepisu powyżej wskazanego postępowanie administracyjne umorzył. Nie jest prawdziwy zarzut skarżącej, że nie mogła zapoznać się z operatem uprawnionego geodety albowiem na karcie 205 akt znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru powiadomienia jej pełnomocnika z dnia 3 marca 2009 roku o sporządzeniu takowego operatu w związku z czym strona miała możliwość zapoznania się z nim. Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ale nie może nakazać organowi I instancji wydać decyzji określonej treści. O treści rozstrzygnięcia może w przypadku tego rodzaju decydować tylko organ I instancji.( patrz Barbara Adamiak i Janusz Borkowski komentarz do art.138 kpa 10 wydanie C.H. BECK Warszawa 2009 roku). Dlatego też organ administracyjny I instancji miał możliwość wydać po raz drugi decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, mimo że wcześniej decyzja o takiej samej treści została na skutek odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze również uchylona.
Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło