II SA/Po 436/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2010 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2010 r. Nr [...] w przedmiocie zakazów z zakresu nadzoru sanitarnego oddala skargę /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński Decyzją z dnia [...] lutego 2010r, wydaną na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy z 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, (Dz. U z 2006r nr 122, poz. 851), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wydał decyzję o zgłoszeniu sprzeciwu, przeciwko uruchomieniu mieszkania dla pensjonariuszy niepełnosprawnych w P., przy ul Z. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku oględzin 6 pokoi przeznaczonych dla 17 pensjonariuszy, 2 łazienek dla pensjonariuszy, oraz toalety dla pensjonariuszy stwierdzono niezgodności w postaci: - pokoje dla pensjonariuszy zostały zrealizowane niezgodnie z "Projektem budowlanym zmiany sposobu użytkowania I piętra budynku mieszkalnego, na mieszkanie dla pensjonariuszy niepełnosprawnych" zaopiniowanym przez rzeczoznawcę ds. sanitarno higienicznych inż. A.A., gdyż nie zostały wyposażone w umywalki do rąk; - w pokojach dla pensjonariuszy brak jest wentylacji, co jest niezgodne z § 147 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2002r nr 75, poz. 690 z późn. zm); - w łazienkach oraz w toalecie dla pensjonariuszy brak dostosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych – co jest niezgodne z § 86 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia; - brak dostosowania dla potrzeb osób niepełnosprawnych wewnętrznej komunikacji pionowej, co jest niezgodne z § 54 ww. rozporządzenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik B. D., zarzucając: - naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez zgłoszenie sprzeciwu przeciwko uruchomieniu mieszkania dla pensjonariuszy niepełnosprawnych, gdy po dokonanej inspekcji oraz po analizie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych organ winien dojść do wniosku, iż przedmiotowe pomieszczenia spełniają sanitarne wymagania przewidziane przepisami prawa; - naruszenie art. 3 ust. 3 w zw. z art. 28 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz w zw. § 54 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowaniepoprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji faktem, iż Pensjonat "A" w P. nie dostosował do potrzeb niepełnosprawnych wewnętrznej komunikacji pionowej, nie uwzględniając przy tym, faktu, iż obiekt ten jest wyposażony w nowoczesną windę zewnętrzną, która jest w pełni przystosowana do obsługi niepełnosprawnych pensjonariuszy; - naruszenie art. 68 ust.5 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 86 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż na piętrze budynku znajdują się łazienki oraz ubikacje w pełni przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy z 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, iż w toku postępowania, w tym w czasie wykonanej przez organ II instancji czynności oględzin, ujawniono nieprawidłowości wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, nadto do znajdującej się na zewnątrz budynku windy prowadzi pochylnia o niewłaściwym (zbyt dużym) spadku. Organ II instancji podniósł również, iż osoby korzystające z windy zewnętrznej narażone są na działanie niekorzystnych warunków atmosferycznych, co może wpływać niekorzystnie na stan ich zdrowia. Wskazane nieprawidłowości stanowią naruszenie wymogów sanitarno higienicznych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł pełnomocnik B. D., zarzucając: - naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez zgłoszenie sprzeciwu przeciwko uruchomieniu mieszkania dla pensjonariuszy niepełnosprawnych, gdy po dokonanej inspekcji oraz po analizie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych, organ winien dojść do wniosku, iż przedmiotowe pomieszczenia spełniają sanitarne wymagania przewidziane przepisami prawa; - naruszenie art. 3 ust. 3 w zw. z art. 28 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w zw. § 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji faktem, iż pensjonat "A" w P. nie dostosował do potrzeb niepełnosprawnych wewnętrznej komunikacji pionowej, nie uwzględniając przy tym, faktu, iż obiekt ten jest wyposażony w nowoczesną wind zewnętrzną, która jest w pełni przystosowana do obsługi niepełnosprawnych pensjonariuszy; - naruszenie art. 68 ust.5 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 86 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż na piętrze budynku znajdują się łazienki oraz ubikacje w pełni przystosowane dla osób niepełnosprawnych. W konkluzji skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi II instancji albo: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i przekazanie sprawy - w tym zakresie - do ponownego rozpoznania, organowi I instancji; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nadto podnosząc, iż łazienki dla pensjonariuszy nie posiadały odpowiedniej – przewidzianej w przepisach - powierzchni manewrowej, a w stosunku do planowanej liczby pensjonariuszy ilość łazienek i toalet jest zbyt mała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie budzi wątpliwości, iż pensjonat "A" nie jest wyposażony w dźwig osobowy, w rozumieniu § 54 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Już w tym miejscu należy zauważyć, iż sam skarżący wskazał w skardze na konieczność dostosowania "wewnętrznej komunikacji pionowej" dla potrzeb niepełnosprawnych. Urządzenie dźwigowe dostępne z zewnątrz budynku z pewnością ww. kryterium nie spełnia. Wykładnia językowa § 54 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie jest w tym zakresie jednoznaczna, w związku z czym do rozstrzygnięcia wątpliwości konieczne jest zastosowanie wykładni celowościowej. Zawarte w ww. przepisie określenie "budynek opieki społecznej należy wyposażyć w dźwig osobowy" należy rozumieć zainstalowanie urządzenia dźwigowego umożliwiającego swobodne przemieszczanie się osób między piętrami. Warunek ten nie jest spełniony gdy do przemieszczenia się między piętrami konieczne jest opuszczenie budynku – a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Celem przedmiotowej normy prawnej jest zapewnienie osobom niepełnosprawnym możliwości nieskrępowanego przemieszczania się między poziomami domu opieki. Należy przy tym zauważyć, że pensjonariuszami są przeważnie osoby w podeszłym wieku, cechujące się złym stanem zdrowia. Zainstalowany w pensjonacie "A" dźwig naraża te osoby na oddziaływanie niekorzystnych warunków atmosferycznych. Szczególnie w warunkach zimowych byłoby to wręcz nieludzkie, zważywszy, że – jak wynika z przeprowadzonych oględzin - przedmiotowy dźwig nie chroni transportowanych osób przed wpływem czynników atmosferycznych, w tym w szczególności przed wiatrem, opadami deszczu i śniegu. W konsekwencji w pewnych sytuacjach – z uwagi na warunki atmosferyczne, chorobę itp. – niektórzy pensjonariusze zostaliby pozbawieni możliwości przemieszczania między poziomami przedmiotowego pensjonatu. Reasumując należy stwierdzić, iż wykładnia § 54 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, (Dz. U z 2002r nr 75, poz. 690 z późn. zm), poza wyjątkiem przewidzianym w ust 4, wskazuje, iż przybudowany do budynku domu opieki społecznej szyb dźwigu osobowego, na wszystkich poziomach (piętrach) musi być dostępny od wewnątrz budynku, tak aby pensjonariusze mogli korzystać z dźwigu osobowego bez konieczności opuszczania budynku. Ww. wykładnia jest spójna z zawartym w ust. 4 § 54 ww. rozporządzenia wyjątkiem, wskazującym, iż dopuszcza się by wyjątkowo wewnątrz budynków, drzwi przestankowe windy znajdowały się nie na poziomie piętra, lecz spocznika międzypiętrowego. Tak więc a contrario – skoro przepis ten nie przewiduje innych wyjątków – drzwi przestankowe dźwigu osobowego muszą być usytuowane wewnątrz budynku, zapewniając dostęp pensjonariuszy do każdego piętra. Również pochylnia umożliwiająca dostęp do platformy dźwigu, z uwagi na zbyt duży kąt pochylenia, nie spełniała norm przewidzianych w § 70 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący nie przedstawił żadnego argumentu, który powyższy wniosek mógłby podważyć. Stwierdzenie zawarte w skardze, iż spadek pochylni jest tak dostosowany , aby bez problemu umożliwiał dotarcie na platformę windy zewnętrznej nie zmienia faktu, iż pochylnia została wykonana niezgodnie z przepisami. Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż w decyzji organu II instancji pojawiła się oczywista omyłka pisarska, bowiem kąt pochylni określono na 60-70 %, podczas gdy z protokołu kontroli z dnia 12 kwietnia 2010r. wynika jednoznacznie, że kąt ten wynosi ok. 30 %. Nie ma racji skarżący twierdząc, że pomieszczenia przeznaczone dla pensjonariuszy niepełnosprawnych spełniają wymagania sanitarne, przewidziane przepisami prawa. Skarżący nie kwestionuje przy tym, że w pokojach przeznaczonych dla pensjonariuszy brak jest wentylacji grawitacyjnej, wskazując że w pokojach są okna spełniające funkcję wentylacji. Zdaniem Sądu, w tym zakresie przepis § 147 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednoznacznie wskazuje, że w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi musi być zainstalowana wentylacja grawitacyjna. Również powyższe uchybienie upoważniało organ I instancji do zgłoszenia sprzeciwu. Skarżący w zasadzie nie ustosunkował się do stwierdzonego przez organy obu instancji niewypełnienia wszystkich wymogów sanitarnych, przewidzianych projekcie budowlanym zmiany sposobu użytkowania I piętra budynku mieszkalnego na mieszkanie dla pensjonariuszy niepełnosprawnych. Wbrew projektowi nie zapewniono w pokojach dla pensjonariuszy zainstalowania umywalek. Twierdzenie skarżącego, iż umywalki dostępne w dwóch łazienkach, są w zupełności wystarczające dla zamieszkujących w nieruchomościach pensjonariuszy, jest nielogiczne, zważywszy, iż z założenia w pomieszczeniach na pierwszym piętrze pensjonatu "A", miały między innymi przebywać osoby leżące i mające znaczne problemy z poruszaniem się, dla których dostęp do łazienek z pewnością byłby utrudniony lub niemożliwy i jedynie umywalka w pokoju zapewniała możliwość wykonania podstawowych zabiegów higienicznych. Powyższy wniosek nie zmienia przy tym faktu, iż nie zostały dopełnione standardy sanitarne zagwarantowane we wskazanym powyżej projekcie, co uzasadniało zgłoszenie sprzeciwu przez organ I instancji. Nie ma racji skarżący kwestionując ustalenia organu II instancji o braku mechanicznego wspomagania wentylacji w toalecie. Zdaniem Sądu w dniu przeprowadzenia oględzin toalety w dniu 12 kwietnia 2010r. mechanicznego wspomagania wentylacji nie było, co wynika z protokołu kontroli i załącznika nr 1. Strona uczestnicząca w tej czynności protokół ten podpisała bez zastrzeżeń. Ewentualna modyfikacja wentylacji dokonana w terminie późniejszym, nie może stanowić przesłanki do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wykonywanie powierzonych Państwowej Inspekcji Sanitarnej zadań polega między innymi na uczestniczeniu w dopuszczeniu do użytku obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych oraz środków komunikacji lądowej. Zgodnie z art. 28 ust 1 ww. ustawy Państwowemu inspektorowi sanitarnemu przysługuje prawo zgłoszenia sprzeciwu przeciwko uruchomieniu wybudowanego lub przebudowanego (...) obiektu budowlanego, (...) - jeżeli w toku wykonywanych czynności stwierdzi, że z powodu nieuwzględnienia wymagań higienicznych i zdrowotnych określonych w obowiązujących przepisach mogłoby nastąpić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Stwierdzone uchybienia upoważniały organ I instancji do zgłoszenia sprzeciwu przeciwko uruchomieniu mieszkania dla pensjonariuszy niepełnosprawnych w P., przy ul Z. [...]. Sąd z urzędu zważył, iż organy obu instancji w wydanych decyzjach nie sprecyzowały w żaden sposób, na czym miało polegać rzekome niedostosowanie łazienek i toalety do potrzeb osób niepełnosprawnych. Obie decyzje zawierają w tym zakresie jedynie ogólnikowe stwierdzenie. Również analiza protokołów oględzin obiektu nie przynosi w tym zakresie żadnych precyzyjnych informacji. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ II instancji zawarł wskazanie na czym owo niedostosowanie miało polegać. Sąd okoliczności tych nie wziął pod uwagę, albowiem stanowiłoby to naruszenie zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 134 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: p.p.s.a.). Nadto taki sposób postępowania organu II instancji uniemożliwił skarżącemu ustosunkowanie się do tych nowych dla strony okoliczności. Stwierdzając powyższe Sąd uznał, że wskazane przez organy okoliczności rzekomego niedostosowania łazienek i toalety do potrzeb osób niepełnosprawnych (poza okolicznością braku mechanicznego wspomagania wentylacji w toalecie, który to fakt opisano powyżej) nie mogły stanowić przesłanki zgłoszenia sprzeciwu w niniejszym postępowaniu. Stwierdzając w czasie oględzin przedmiotowe nieprawidłowości organ powinien je precyzyjnie opisać w protokole oględzin (protokole kontroli), a następnie w decyzji, dając tym samym stronie szansę na ustosunkowanie się do poczynionych ustaleń faktycznych. Nie zmienia to oczywiście faktu, że wystąpiły inne – opisane powyżej - przesłanki, które wniesienie sprzeciwu uzasadniały. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę pełnomocnika B.D. /-/T Świstak /-/D. Rzyminiak - Owczarczak/ /-/J. Zieliński