II SA/Op 196/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na pismo Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie protokołu kontroli postanawia odrzucić skargę. Skarżący – A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wniosła do tut. Sądu skargę na pismo Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu, z dnia [...], nr [...], w przedmiocie protokołu kontroli w zakresie urządzania i przeprowadzania gier na automatach o niskich wygranych, w ramach której przeprowadzono w drodze eksperymentu, doświadczenie lub odtworzenie możliwości gry na automacie o niskich wygranych, mieszczącym się w lokalu: [...] w O. , przy ulicy [...]. W wywiedzionej skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego protokołu kontroli w całości, ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego protokołu kontroli, zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 3 oraz art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, art. 121 § 1, art. 129, art. 124, w związku z art. 292 i art. 197 Ordynacji podatkowej, a także art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez podjęcie kontroli bez analizy ryzyka oraz w sposób automatyczny, nielosowy, a także braku powołania biegłego dla stwierdzenia okoliczności będących przedmiotem kontroli, mimo, że ich stwierdzenie wymagało wiadomości specjalnych. W uzasadnieniu skargi podano, że w ramach kontroli jeden z kontrolujących dokonał czynności, określanej w treści protokołu kontroli mianem "eksperymentu" i w zasadzie przeprowadzona kontrola sprowadzała się do tej czynności (eksperymentu). Skarżąca dodała, że kontrolujący na miejscu przeprowadzenia kontroli sporządzili protokół i tego samego dnia doręczyli go pracownicy skarżącej Spółki. W następstwie przeprowadzenia tych czynności, natychmiast po ich wykonaniu funkcjonariusze Urzędu Celnego, powołując się na przepisy postępowania karnego, dokonali zatrzymania badanego automatu do gry oraz znajdujących się w nim środków pieniężnych i przewiezienia go do magazynu w O. Do protokołu z kontroli skarżąca złożyła w dniu 28 grudnia 2009 r. zastrzeżenia oraz wyjaśnienia, w treści ich wzywając jednocześnie organ do usunięcia naruszenia prawa. Organ odpowiedział na złożone zastrzeżenia i wyjaśnienia, nie uwzględniając jednak stanowiska skarżącej. Skarżąca podniosła nadto, że zaskarżony akt oraz pozostałe czynności są aktami i czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazała, że sporządzony z przeprowadzonej kontroli protokół zawiera w zasadzie wyłącznie opis "eksperymentu" oraz konkluzje, do których zdaniem kontrolujących "eksperyment" ten prowadził. Stąd też stwierdziła, że przedmiotem skargi do Sądu Administracyjnego jest zarówno dokonanie "eksperymentu", jak i sama kontrola oraz protokół z niej sporządzony. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi wyłącznie protokół kontroli w zakresie urządzania i przeprowadzania gier na automatach o niskich wygranych, w ramach której przeprowadzono w drodze eksperymentu, doświadczenie lub odtworzenie możliwości gry na automacie o niskich wygranych, z dnia [...], nr. [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według obowiązujących przepisów prawa. Argumentował, że przebieg zaskarżonej kontroli, opisany został w protokole kontroli nr [...] i zakończył się zatrzymaniem rzeczy na podstawie art. 217 Kodeksu postępowania karnego, a protokół zatrzymania rzeczy jest integralną częścią protokołu z kontroli, wskazując w tym miejscu na: część II Uwagi końcowe pkt 3 lit c kwestionowanego protokołu. Organ wyjaśnił, że Prokurator Rejonowy w Opolu, postanowieniem z dnia [...] zatwierdził czynność przeszukania, a przedmioty zakwestionowane w toku przeszukania zatrzymał do sprawy i pozostawił w dyspozycji Urzędu Celnego automat do gier, pieniądze oraz księgę kontroli automatu, które są przedmiotem niniejszej sprawy. Urząd Celny w Opolu będący organem postępowania przygotowawczego w postępowaniach karnych, postanowieniem z dnia [...] o uznaniu za dowód rzeczowy w sprawie o sygn. [...], uznał za je dowody rzeczowe w sprawie o przestępstwo skarbowe, tj. za czyn z art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Organ zaznaczył, że skarżąca Spółka pominęła fakt, iż podjęte czynności i akty zostały już zatwierdzone w postępowaniu karnym prowadzonym przez sąd powszechny a w sprawie toczy się postępowanie karne skarbowe. Skarga zmierza zatem do uzyskania w postępowaniu administracyjnym orzeczenia, które podważyłoby prawomocne orzeczenie sądu powszechnego oraz podważyłoby toczące się postępowania karne skarbowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podnieść trzeba, iż w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tym są: niewłaściwość sądu ( pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga – poza spełnieniem wymogów przewidzianych dla pism w postępowaniu sądowym – winna również zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Ogólne warunki, którym powinno odpowiadać każde pismo strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, określone zostały w art. 46 P.p.s.a. Niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwaniem skarżącego przez Sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie. W razie natomiast ich nieuzupełnienia, bądź uzupełnienia po upływie wyznaczonego terminu, Sąd odrzuca skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stosownie do treści przepisu art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, która obejmować może orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z przepisem art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministarcyjnej mieści się kontrola działalności publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w zacytowanej powyżej regulacji oraz inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy, jak wymienione w art. 4 P.p.s.a., spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione we wskazanych przepisach. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie (niezależnie od niego zawisły w tut. Sądzie jeszcze dwie sprawy ze skargi na czynność związaną z przeprowadzeniem eksperymentu oraz kontroli przez funkcjonariuszy celnych w punkcie gry na automatach o niskich wygranych, należącym do skarżącego, a znajdującym się w lokalu [...] w Opolu, przy ulicy [...].) stanowi sporządzony przez Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu protokół kontroli z dnia [...], nr [...]. Z uwagi zatem na przedmiot zaskarżenia, w pierwszym rzędzie zająć należało się kwestią dopuszczalności skargi na protokół kontroli sporządzony przez Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu działającego, w ramach prowadzonego przez Urząd Celny w Opolu postępowania przygotowawczego w postępowaniu karno skarbowym, uregulowanym ustawą z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) – dalej zwaną k.k.s., w sprawie o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. Stosownie do unormowania zawartego w art. 2. ust. 1 pkt 5 i 8 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009r., Nr 168 poz. 1323), do zadań do których m.in. należy rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym w k.k.s. (art. 2 ust. 1 pkt 5), jak również wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, związanych w szczególności z udzielaniem zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów oraz rejestracją urządzeń; (art. 2 ust. 1 pkt 8), Służba Celna podejmując odpowiednio czynności kontrolne, prowadzi postępowania przygotowawcze zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.9), Kodeksu karnego skarbowego, lub ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848, Nr 214, poz. 1344 i Nr 237, poz. 1651), lub prowadząc postępowania celne, audytowe, podatkowe lub administracyjne. Zgodnie natomiast z art. 53 § 37 pkt 3 k.k.s. urząd celny jest finansowym organem postępowania przygotowawczego. W tym miejscu zauważyć należy, iż Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu, sporządzając zaskarżony protokół kontroli wykonywał wyżej określone zadania w ramach prowadzonego przez Urząd Celny w Opolu, postępowania przygotowawczego w postępowaniu skarbowym w sprawie o czyn z art. 107 § 1 k.k.s., a nie jako organ administracji publicznej. Świadczy o tym zarówno przedmiot oraz zakres objęty protokołem kontroli z dnia [...], nr [...], dotyczący urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, jak i jego rezultat – w oparciu o przedmiotowy protokół kontroli, doszło, na podstawie art. 217 kodeksu postępowania karnego do zatrzymania rzeczy; automatu do gier, pieniędzy oraz księgi kontroli automatu, a w konsekwencji, do wszczęcia przez Urząd Celny w Opolu, postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Objęte natomiast niniejszym protokołem kontroli zatrzymane rzeczy uznane zostały przez Urząd Celny w Opolu – finansowy organ postępowania przygotowawczego, za dowód rzeczowy w sprawie o ww. przestępstwo skarbowe. Z tego względu stwierdzić należy, iż zaskarżony protokół kontroli sporządzony przez Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu w ramach prowadzonego przez Urząd Celny w Opolu, postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s., nie należy do kognicji sądu administracyjnego, a powszechnego. Na marginesie wskazać należy, iż zaskarżony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym protokół kontroli, wskutek wniesionego przez skarżącą zażalenia, został już prawomocnie zatwierdzony w postępowaniu karnym przez sąd powszechny, a w sprawie objętej skargą toczy się postępowanie karno skarbowe. W konsekwencji skonstatować należy, iż w zakresie sądu administracyjnego nie mieści się rozpoznawanie spraw należących do właściwości sądów powszechnych, Innymi słowy - ustawodawca przewidział w sprawie, której dotyczy skarga, właściwość rzeczową sądów powszechnych, a nie sądu administracyjnego, który działa poza systemem sądów powszechnych i z tego względu właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje kontroli działalności merytorycznej organów postępowania przygotowawczego ani legalności wydawanych przez te organy rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie może wkraczać, zatem w sferę zastrzeżoną dla właściwości sądów powszechnych. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., do odrzucenia skargi.