I FSK 1649/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA (del.) Danuta Oleś, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. Spółka z o. o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I SA/Po 273/10 w sprawie ze skargi B. P. Spółka z o. o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 1 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty 2004 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. P. Spółka z o. o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. P. sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 1 lutego 2010 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty 2004 r. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że Spółka w korekcie deklaracji VAT – 7 za luty 2004r. wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie 3.918.571,00 zł oraz kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 2.312.882,00 zł. W dniu 8 czerwca 2004r. organ podatkowy dokonał zwrotu kwoty 3.918.571,00 zł, wynikającej z korekty na rachunek bankowy podatnika. W związku z nieprawidłowo zadeklarowanym zwrotem podatku przez Spółkę, Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. wszczął, postępowanie podatkowe, a następnie decyzją z dnia 16 listopada 2009r. określił Spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty 2004r. w kwocie 2.285.203,00 zł. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009r. na podstawie przepisów art. 239b § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60, ze zm.) Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 16 listopada 2009r. dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty 2004r. Dokonując oceny zaistnienia przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, organ ustalił, iż Spółka posiada zaległości w akcyzie krajowej w wysokości 45.128.824,55 zł oraz że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z powodu niezapłaconych należności. Spółka posiada również zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie w całości wydanego postanowienia, zarzucając organowi l instancji naruszenie przepisu art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Spółki nie zostało uprawdopodobnione, że zobowiązanie wynikające z decyzji z dnia 16 listopada 2009r. w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty 2004r. nie zostanie wykonane. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu l instancji. W skardze do Sądu Spółka domagała się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Sąd I instancji oddalając skargę powołał się na art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że sprawie nie jest sporne, że wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Jak bowiem wynika z pisma Izby Celnej w P. z dnia 23 września 2009r. Spółka posiada zaległości w podatku akcyzowym w wysokości 45.128.824,55 zł i prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne. Bezsporne jest również w ocenie Sądu, że okres do upływu terminu przedawnienia jest krótszy niż 3 miesiące. Zwrot podatku VAT za luty 2004r. przedawnia się bowiem z dniem 31 grudnia 2009r. Natomiast postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z 16 listopada 2009r. określającej za wskazany okres nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy zostało wydane 16 listopada 2009r. Sąd podkreślił, że w sprawie sporne jest natomiast, czy organ podatkowy uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji z 16 listopada 2009r. nie zostanie wykonane, a więc czy zaistniała przesłanka wymieniona w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Zwrócił uwagę, że uprawdopodobnienie nie daje pewności, a jedynie wiarygodność wystąpienia przesłanki niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Uzasadnienie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego, a zatem wykazania na jakich dowodach organ podatkowy się oparł. W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wskazują okoliczności, które uprawdopodabniają, iż zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowej nie zostanie wykonane. Organ I instancji ustalił bowiem, że Spółka posiada zaległości podatkowe z tytułu podatku akcyzowego jak i składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 27.425,29 zł plus odsetki. Ustalił również, że Spółka w ostatnim czasie zaprzestała sprzedaży. Natomiast od maja do września 2009r. Spółka ujmowała i rozliczała w deklaracjach wyłącznie niewielkie kwoty nabyć towarów i usług pozostałych oraz kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, co może wskazywać na "wyciszanie" działalności podmiotu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej: P.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia naruszającego art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej w ten sposób, że uznano za prawidłowe postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego z dnia 16 listopada 2009 r. pomimo nieuprawdopodobnienia, że w wyniku braku zabezpieczenia nie zostanie wykonane zobowiązanie wynikające z powyższej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W zaskarżonej sprawie zarzut naruszenia prawa o postępowaniu powiązano z zarzutem naruszenia art. 239 § 2 ordynacji podatkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej , że pomimo nieuprawdopodobnienia uznano za prawidłowe postanowienie organu I instancji, iż w wyniku braku zabezpieczenia nie zostanie wykonane zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowej. Zgodnie z art. 239b decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4)okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące ( § 1 ). Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane ( § 2 ) Powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym jest przy tym pogląd, że w związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należy uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I Sa/Wr 1440/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt III Sa/Wa 1598/09). Uprawdopodobnienie jako surogat dowodu nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Sprowadza się zaś do uzyskania przekonania o istnieniu określonych okoliczności faktycznych w nieskrępowanym regułami dowodowymi procesie myślowym. Stąd też przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania o której mowa wart. 269b § 2 Ordynacji podatkowej) nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Rezultat ustalenia przez organ podatkowy istnienia takiego prawdopodobieństwa musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W świetle powyższego należy uznać , iż warunek uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane został spełniony poprzez zestawienie okoliczności świadczących o tym, że Spółka nie dokonywała w ustawowych terminach wpłat z tytułu zobowiązań podatkowych, posiadając także zaległości w innych należnościach. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji ma na celu umożliwienie zastosowania odpowiedniego środka egzekucyjnego i przerwania biegu terminu do przedawnienia . Ustawodawca uznał, że tego typu sytuacja tworzy przesłankę dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, niezasadny jest więc podnoszony przez Skarżącą zarzut przerzucania na stronę negatywnych skutków wadliwego (przewlekłego) działania organu. To, że zobowiązanie za okres, objęty decyzją organu podatkowego przedawnia się z końcem 2009 r. (co nie było sporne między stronami) w rezultacie czego organ nie może zwlekać z wyegzekwowaniem tego zobowiązania, stanowiło zatem wystarczający powód do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.