IV SA/Po 728/10

dnia 7 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia [...] roku sygn. akt [...] postanawia odrzucić skargę W dniu [...] sierpnia [...] roku Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania od prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia [...] roku sygn.akt. [...] Jako podstawę wznowienia postępowania podało, że w dniu 19 lipca 2010 roku geodeci M. J. i J. Cz. wykonując zlecenie na rzecz Starosty S. dotyczące porządkowania i rozliczania ksiąg wieczystych Skarbu Państwa przy porządkowaniu księgi wieczystej KW [...] w Sądzie Rejonowym w S. Wydział Ksiąg Wieczystych ,należącej do Skarbu Państwa znaleźli dokumenty świadczące o przekazaniu gruntów stanowiących własność A. P. i jego żony W., z mocy prawa, na własność Państwa. Przy porządkowaniu KW [...] geodeci znaleźli decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w M. z dnia [...] listopada [...] ([...]).dotyczącą przejęcia na własność państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej A. P. i jego żony W. z domu K., we wsi K. gruntów o powierzchni 56,28 ha ,zapisanych na nazwisko w księdze wieczystej [...] tom. [...] karta [...] wsi M. Podstawę prawną stanowił art.15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. W uzasadnieniu decyzji komisyjnie stwierdzono, iż część gruntu o pow. [...]ha nie jest poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym i grunty te zostały opuszczone przez prawnych właścicieli z dniem 1 kwietnia 1960 roku. Drugim dokumentem znalezionym przez geodetów i mającym istotne znaczenie dla przedmiotowego postępowania jest wniosek Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] grudnia [...] roku do Sadu Powiatowego Wydział Hipoteczny w M. (złożony w sądzie w dniu 28 grudnia 1961 roku) do akt gruntowych księgi wieczystej L. tom. [...] karta [...] wsi M. o wykreślenie z części gruntów o obszarze [...] ha dotychczasowego właściciela, na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] listopada [...] roku i wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela na części przejętych gruntów o pow. [...] ha i przepisanie przejętego areału gruntu o obszarze [...] ha do nowej księgi zbiorowej nr [...] własności Skarbu Państwa. Skarżący podał, że te odnalezione dokumenty były podstawą przejścia nieruchomości będącej w własnością osób fizycznych (W. i A. P.) na Skarb Państwa, a następnie na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] grudnia [...] roku przekazane w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. Nadleśnictwo wnosi również o zabezpieczenie przedmiotowego roszczenia poprzez wpis w KW nr [...] zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie może potrwać dłuższy czas, spadkobiercy A. i W. P. mogą zbyć przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W świetle art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., skarga o wznowienie powinna zawierać m. in. podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia sądowego. Ponadto, zgodnie z art. 277 wskazanego aktu prawnego zasadą jest, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, który to termin liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania jest przy tym środkiem prawnym, przysługującym od orzeczeń, które zyskały walor prawomocności (art. 270 P.p.s.a.). Na mocy art. 280 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. W pierwszej kolejności podnieść zatem należy, iż w niniejszej sprawie skarga o wznowienie dotyczy postępowania zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia [...] kwietnia [...] roku, który w dniu złożenia skargi o wznowienie postępowania (tj. 26 sierpnia 2010 roku.) był orzeczeniem prawomocnym. Ponadto Sąd uznał, iż już z akt wynika ,że zachowany został w niniejszej sprawie trzymiesięczny termin, przewidziany dla wniesienia skargi o wznowienie postępowania, liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia . W dniu 19 lipca 2010 roku zostały bowiem odnalezione dokumenty, na które powołuje się skarżący w księgach wieczystych. Zdaniem Sądu natomiast, złożona skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wymieniają przepisy art. 271 – 273 P.p.s.a. Pierwszy ze wskazanych ostatnio przepisów stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: a) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; b) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Art. 272 p.p.s.a. stanowi z kolei, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Nadto, w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (art. 272 § 2). Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3). Wreszcie, zgodnie z treścią art. 273 p..p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że: a) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; b) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2). Można także żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 ). Mając na uwadze powyższą regulację prawną stwierdzić należało, że wniesiona przez Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia, przewidzianych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą taką nie jest z całą pewnością odnalezienie dokumentów ,które wymienia skarżący w księgach wieczystych, już po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu. Przechodząc w tym stanie rzeczy do oceny pierwszej z przytoczonych podstaw należy stwierdzić, że w myśl art. 272 § 2 p.o.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika, że chodzi o wykrycie późniejsze tych okoliczności tj. dowiedzenie się o ich istnieniu w czasie, w którym powołanie ich w zakończonym postępowaniu było niemożliwe. Wykrycie, o którym mowa w tym przepisie odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i podówczas nie zgłaszanych, bowiem nie były one znane stronom. Sytuacja taka nie odnosi się jednak do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę (vide: wyrok NSA z dnia 19.04.2005 r., sygn. GSK 1242/04, System Informacji Prawniczej LEX - Lex nr 176988) czy też nawet orzekający w sprawie Sąd. Okoliczności te muszą przy tym istnieć w trakcie zakończonego postępowania, ale nie były nim objęte. Muszą być też tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W uznaniu sądu administracyjnego jeżeli jakiekolwiek dokumenty znajdowały się w księgach wieczystych, które są jawne to strona przy zachowaniu należytej staranności mogła z nich korzystać. Wystarczyło bowiem dokładne przeanalizowanie ksiąg wieczystych w Sądzie Rejonowym w S. w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie nieważności decyzji w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie. Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Administracyjnego w Poznaniu wynika, że zgodnie z art.1 i 77 §1 kpa wynika ,że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciążył organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie oznacza to ,że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. W tamtym postępowaniu strona skarżąca mogła już przeanalizować dokładnie księgi wieczyste, które obejmowały wpisy i zawierały zbiory dokumentów dotyczące spornych nieruchomości. Tym bardziej, że jak okazało się dokumenty te znajdowały się w Sądzie Rejonowym w S. w księgach zawierających wpisy nieruchomości należących do Skarbu Państwa a więc w tym samym, który prowadził księgę wieczystą KW [...], którą powołaną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zgodnie z przepisem art.2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 roku (Dz. U. z 2001 roku nr 124 poz.1361 ze zmianami.) Księgi wieczyste są jawne. Nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Reasumując więc przy wskazaniu podstaw do wznowienia postępowania sądowego nie wystarczy odnaleźć dokumentów, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ale musi to być tylko i wyłącznie taka sytuacja, że wcześniej z przyczyn obiektywnych nie można było wejść w ich posiadanie. Sąd administracyjny orzeka co do zasady na podstawie akt sprawy (zob. uwaga 2 do art. 133 p.p.s.a. komentarz LEX). Sąd administracyjny zasadniczo opiera swoje orzeczenie tylko na materiale zgromadzonym przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania przed tym organem. Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje wyjątek od tej zasady, dopuszczając przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu. Zgodnie z przepisem art. 276 p.p.s.a do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, Sąd administracyjny nie przeprowadza dowodu z zeznań świadków ,opinii biegłych oraz przesłuchania stron. Sąd administracyjny nie dokonuje zabezpieczenia roszczenia poprzez wpis w księdze wieczystej o zakazie zbywania nieruchomości. Właściwym do dokonywania takich zabezpieczeń jest sąd powszechny Dodatkowo nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowego powoływanie się na naruszenie przepisów prawa materialnego przy wydawaniu wcześniej zaskarżonej decyzji ,co do której zapadł prawomocny wyrok. Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem sądowym jak wspomniano powyżej jest dopuszczalna tylko wyjątkowo i musi być oparta na podstawie wskazanej wprost w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący w uznaniu Sądu takiej podstawy nie wskazał. Co do zasady zaś postępowanie sądowe wszczęte ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądowym nie służy powtórzeniu takiego postępowania , z tej przyczyny, że strona nie dochowała należytej staranności przy zebraniu wszelkich dokumentów świadczących o jej racji. Z uwagi zatem na powyższe, na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., Sąd obowiązany był odrzucić skargę o wznowienie postępowania.