I SA/Po 488/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2010 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę /-/M. Jaśniewicz /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont Na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obejmujących zaległości ZC w składkach na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania należności. Z uwagi na brak możliwości zastosowania środka egzekucyjnego poborca skarbowy w dniach [...] sporządził z zobowiązanym protokoły o jego stanie majątkowym. W przedmiotowych protokołach ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. W odpowiedzi na zapytanie Naczelnika Urzędu Skarbowego skierowane do Zarządu Geodezji Katastru Miejskiego uzyskano w piśmie z dnia [...] informację, iż zobowiązany figuruje w ewidencji jako współwłaściciel nieruchomości położonej w P przy ul. Z [...], zapisanej w księdze wieczystej o nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] na podstawie art. 110 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) powiadomił wierzyciela, że egzekucja należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi wobec zobowiązanego okazała się bezskuteczna przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, o których mowa w Dziale II rozdziałach 2-6 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wskazał również wierzycielowi, że zobowiązany posiada nieruchomość, a egzekucja z tego majątku dopuszczalna jest jedynie na jego wniosek oraz po wykazaniu, że należności wskazane w tytułach wykonawczych wynikają z ostatecznych decyzji. Pismo doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...], a wierzyciel nie złożył wniosku o prowadzenie egzekucji z nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji wnosząc o u jego uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że podstawę do umorzenia powinien stanowić art. 110 § 7 u.p.e.a., a nie powołany przez organ egzekucyjny art. 59 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne dotyczące należności pieniężnej może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż brak było możliwości skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, gdyż zobowiązany nie posiada żadnego majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. Wyjaśnił, że na podstawie art. 110 § 1 u.p.e.a. z nieruchomości może być przeprowadzona egzekucja administracyjna, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. O powołanych wyżej okolicznościach organ egzekucyjny stosownie do art. 110 § 1a ustawy informuje wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Organ zażaleniowy zauważył, że zawiadomienie takie skierowane zostało do wierzyciela pismem z dnia [...]. Wierzyciel do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, tj. do [...] wniosku o prowadzenie egzekucji z nieruchomości nie złożył. Za chybiony uznano zarzut skarżącego, że umorzenie postępowania egzekucyjnego winno nastąpić na podstawie art. 110 § 7 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku niewpłacenia zaliczki, na prowadzenie egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Stwierdzono, że brak wniosku egzekucyjnego uniemożliwiał wezwanie wierzyciela do wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją z nieruchomości, a tym samym zastosowania w.w przepisu i umorzenia postępowania egzekucyjnego na jego podstawie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił w niej, że organ błędnie zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 110 § 7 u.p.e.a., gdyż wierzyciel, pomimo wezwania, nie podjął czynności w kierunku wszczęcia egzekucji z nieruchomości, w szczególności, nie wpłacił zaliczki. Zdaniem strony skarżącej zaszły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 110 § 7 u.p.e.a., stanowiącym, że w przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną pomiędzy skarżącym, a organem egzekucyjnym w rozpoznawanej sprawie jest zagadnienie, na podstawie jakiego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny powinien umorzyć to postępowanie. Zauważyć należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie w celu wyjaśnienia, czy zobowiązany ZC posiada majątek, do którego może być skierowana skuteczna egzekucja. Ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. Organ egzekucyjny otrzymał natomiast informację z Zarządu Geodezji Katastru Miejskiego, z której wynika, że zobowiązany figuruje w ewidencji jako współwłaściciel nieruchomości położonej. Następnie organ egzekucyjny zwrócił się do ZUS z informacją, że zobowiązany posiada nieruchomość, a egzekucja z tego majątku dopuszczalna jest jedynie na wniosek wierzyciela. ZUS nie udzielił żadnej odpowiedzi. W tych okolicznościach organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Za bezzasadny natomiast należy uznać zarzut naruszenia art. 110 § 7 p.p.s.a., na podstawie którego w przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwana, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Zauważyć bowiem należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z informacją, że zobowiązany posiada nieruchomość. Nadto zgodnie z art. 110 § 1a u.p.e.a. powiadomił wierzyciela, że z nieruchomości może być przeprowadzona egzekucja administracyjna, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. Ponadto zgodnie z art. 110 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości na wniosek wierzyciela. Organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości, po otrzymaniu zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków od wierzyciela (por. art. 110 § 3a u.p.e.a). Wierzyciel finansujący wpłaca zaliczkę do organu egzekucyjnego sukcesywnie, w miarę podejmowanych przez ten organ kolejnych czynności egzekucyjnych (por. art.110 § 4). W przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Stosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości zostało uzależnione od określonych w art.110 u.p.e.a. przesłanek, które należy określić jako zasady egzekucji administracyjnej z nieruchomości. Pierwszą jest zasada ostateczności, tzn. środek ten może być stosowany tylko wówczas, gdy stosowanie innych środków nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne (art. 110 § 1 u.p.e.a.). Drugą zasadą jest egzekwowanie z nieruchomości tylko należności pieniężnych określonych lub ustalonych w decyzjach ostatecznych (art. 110 § 2 u.p.e.a.). Trzecią zasadą jest złożenie stosownego wniosku przez wierzyciela. Egzekucja z nieruchomości bez wyraźnego wniosku wierzyciela jest w ogóle niedopuszczalna (art. 110 § 3 u.p.e.a.). Czwartą jest zasada uiszczenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków, co powoduje, że organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości dopiero po otrzymaniu od wierzyciela odpowiedniej zaliczki (art. 110 § 3a u.p.e.a.). Jednakże, w sytuacji gdy wierzyciel nie wniósł w ogóle o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny nie mógł wezwać go do wpłaty zaliczki na prowadzone postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, a następnie w razie braku wpłaty zaliczki, umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 110 § 7 u.p.e.a.. Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa administracyjnego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. /-/ M.Jaśniewicz /-/ M.Skwierzyńska /-/ W.Zygmont