I SA/Wa 1748/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi D. P., M. T., K. T., M. T. i B. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. P., M. T., K. T., M. T. i B. T. od decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. Nr [...] – utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy: Prezydent W. decyzją z [...] kwietnia 2009 r. odmówił na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przyznania odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] m² położoną w W. przy ul. [...] przejętą na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Prezydent ustalił, iż pozbawienie byłego właściciela faktycznej możliwości władania działką nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W odwołaniu od powyższej decyzji wniesiono o jej uchylenie i przyznanie odszkodowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając organowi niedokładne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia daty faktycznego pozbawienie władztwa byłego właściciela przedmiotową nieruchomością. Organ pierwszej instancji, przed rozstrzygnięciem sprawy o odszkodowanie, powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną, uzyskać opinię rzeczoznawcy majątkowego w sprawie wyceny nieruchomości oraz opinię biegłego geodety. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do kwestionowania prawidłowości decyzji Prezydenta W. Artykuł 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje odszkodowanie tylko za niektóre nieruchomości przejęte na podstawie dekretu z 26 października 1945 r., a w szczególności za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed wejściem w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Następcy prawni S. T., poprzedniego właściciela nieruchomości, wystąpili w dniu 12 marca 2001 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. We wniosku powołano się na pismo Biura [...] z 25 października 1948 r., zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość przewidziana była w planie zagospodarowania przestrzennego jako teren rezerwowy dla społecznego budownictwa mieszkaniowego, a w rzeczywistości nieruchomość została przekazane we władanie Centrum [...] S.A. Odwołujące wskazały także, że nie mają możliwości wykazania w jakim terminie "[...]" rozpoczął budowę na tym gruncie. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji uzyskano materiały, z których wynika, że nieruchomość wchodzi w skład terenu o powierzchni około [...] ha, objętego lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] grudnia 1956 r. wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. dla [...] Zakładów [...], których następcą prawnym jest "[...]" i faktycznie przekazanego tym Zakładom w Zarząd i użytkowanie protokółem zdawczo odbiorczym 8 kwietnia 1957 r. Organ pierwszej instancji słusznie uznał, że pozbawienie byłego właściciela nieruchomości faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Świadczy to, że w świetle art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie tego przepisu, nawet jeżeli przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. P., M. T., K. T., M. T. i B. T. zarzuciły decyzji Wojewody [...] z [...] września 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2009 r. rażące naruszenie przepisów art. 6 i 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy słusznego interesu strony, jakim jest prawo do odszkodowania czy zwrotu nieruchomości; art. 8 k.p.a. przez podważenie zaufania obywateli do Państwa na skutek wydania decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania bez rozpoznania i zaspokojenia żądań strony na skutek działań organów administracji; art. 77 k.p.a. gdyż organ nie przeprowadził rozprawy administracyjnej czy dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości i biegłego geodety w celu dokonania audytu nieruchomości przez co zaniechał działań mających na celu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie skarżących naruszony też został art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego. Skarżące wniosły o uchylenie decyzji i wydanie orzeczenia merytorycznego, tj. orzeczenie zgodnie ze złożonym wnioskiem po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego. Uzasadniając skargę podniesiono, że ustalenia organów oparte są wyłącznie na pismach [...] S.A. obecnego posiadacza nieruchomości i naruszone zostały w ten sposób podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Spółka nie wykazała żadnego wiarygodnego dokumentu, z którego wynikałoby pozbawienia władztwa stron przed 5 kwietnia 1958 r. Wobec pojawiających się wątpliwości organ nie skorzystał też z możliwości przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto organy nie ustaliły, czy poprzednicy prawni skarżących nie występowali z wnioskiem o przyznanie własności czasowej. Pominięto, iż poprzednicy prawni stron zwracali się pismem z 29 kwietnia 1957 r. o opinię o ich placach, ponieważ chcieli się "na swoich placach budować" co świadczy, że władali tymi nieruchomościami. Protokół z 8 kwietnia 1957 r. nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Organy nie rozważyły, czy powyższe pisma nie stanowią faktycznie wniosków o zwrot nieruchomości a przez to wymagają rozpoznania na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja lokalizacyjna z [...] grudnia 1956 r. mówi, że traci ona ważność o ile budowa nie zostanie rozpoczęta do 31 grudnia 1958 r. W aktach brak dokumentu, z którego wynikałoby, iż na tej części nieruchomości w tym okresie wzniesiono jakikolwiek budynek. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jako zasadna została uwzględniona. Przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 r. ze zm.) ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tejże ustawy. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. Przepis ten przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, których nieruchomości spełniają wszystkie wymienione w powołanym przepisie przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do przyznania odszkodowania. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I S.A./Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV S.A. 311/96 LEX nr 45948). Wydanie decyzji lokalizacyjnej z [...] grudnia 1956 r. było zdarzeniem prawnym i nie przesądzało samo przez się, że po jej wydaniu poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością. Słuszne więc okazały się zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia, kiedy nastąpiło faktyczne przejęcie nieruchomości, a zatem także pozbawienie poprzednich właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji. Decyzje te wydane zostały bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).