II OZ 452/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2011 r., sygn. III SA/Łd 492/10 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A" z siedzibą w Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w Ł. z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie uznania skargi na działanie Prezydenta Miasta Ł. za zasadną postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 9 marca 2011 r., sygn. III SA/Łd 492/10, odmówił dopuszczenia R.K. do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A" z siedzibą w Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w Ł.z dnia (...) marca 2010 r. nr (...). W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił ww. skargę postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W dniu 19 listopada 2010 r. do Sądu płynęło zgłoszenie uczestnictwa R. K. do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., występującego w imieniu własnym jako Przewodniczący Kapituły skarżącego Stowarzyszenia oraz jako jego członek zwyczajny. R.K. poparł w całości skargę Stowarzyszenia, w tym złożone wnioski dowodowe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnioskodawca zaznaczył, że jako Przewodniczący Kapituły oraz członek zwyczajny – założyciel Organizacji Pożytku Publicznego, posiada oczywisty interes prawny w przystąpieniu do sprawy w charakterze uczestnika postępowania, gdyż prawomocne rozstrzygnięcie jakie zapadnie w sprawie będzie oddziaływać na jego sferę prawną. W piśmie procesowym z dnia 7 grudnia 2010 r. pełnomocnik organu administracji wniósł o wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia R. K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania z uwagi na brak interesu prawnego. Podniesiono, że R. K. wskazuje jedynie na sferę faktów i ocenę stanu faktycznego, obejmującego działalność Stowarzyszenia oraz wewnętrznych sporów pomiędzy członkami, które nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazano, że wynik postępowania powinien dotyczyć interesu prawnego osoby zgłaszającej uczestnictwo, tymczasem w tej sprawie taka zależność nie występuje, bowiem zaskarżona uchwała nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 26 listopada 2010 r. wzywające do wskazania roli, w jakiej przystępuje do postępowania oraz do wykazania interesu prawnego w przystąpieniu do sprawy, R.K. podniósł, że do sprawy przystępuje jako Przewodniczący Kapituły skarżącego Stowarzyszenia oraz jako osoba fizyczna – członek zwyczajny, założyciel Stowarzyszenia. Wyjaśnił, że interes prawny jako Przewodniczącego Kapituły wynika z tego, że statutowy organ nadzoru wewnętrznego jakim jest Kapituła podlega z mocy prawa kontroli organu nadzoru – Prezydentowi Miasta Ł. Członkowie mogą z mocy prawa ponosić osobistą odpowiedzialność przed organem nadzoru, który ma prawo wnioskować do Sądu o zastosowanie sankcji wobec władz organizacji. Wnioskodawca wyjaśnił, że z mocy ustawy i na podstawie statutu członkowie władz Stowarzyszenia, w tym Przewodniczący Kapituły , ponoszą osobistą odpowiedzialność przed Zwyczajnym Walnym Zgromadzeniem Członków Zwyczajnych Stowarzyszenia. Podkreślił, że jako członek ma prawo i obowiązek występować w obronie słusznych interesów organizacji, natomiast jako osoba fizyczna – członek zwyczajny, upatruje swojego interesu prawnego w fakcie naruszenia przez zaskarżoną uchwałę jednocześnie dobra Stowarzyszenia oraz jej członków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uzasadniając odmowę dopuszczenia R. K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania podkreślił, że przedmiotowa sprawa jest obecnie na etapie postępowania międzyinstancyjnego. Zdaniem Sądu R. K. nie spełnia przesłanki określonej w art. 33 § 2 p.p.s.a., gdyż zarówno jako członek Stowarzyszenia jak i Przewodniczący Kapituły Stowarzyszenia już występuje w przedmiotowym postępowaniu jako strona skarżąca. Nie istnieje żadna norma prawa materialnego dająca w tym przypadku możliwość występowania w sprawie jako uczestnik postępowania. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują swoistego rodzaju dualizmu ról, tzn. połączenia roli skarżącego i uczestnika w jednym postępowaniu. Sąd wskazał, że wnioskodawca niewątpliwie jako członek Stowarzyszenia jest zainteresowany wynikiem postępowania toczącego się z udziałem tej organizacji, jednak wobec braku normy prawa materialnego nie może występować w rozpoznawanej sprawie indywidualnie w charakterze uczestnika postępowania. Sąd zauważył ponadto, że interesy Stowarzyszenia oraz jego członka – R. K., są w przedmiotowym postępowaniu zabezpieczone przez sam fakt posiadania przez Stowarzyszenie przymiotu strony skarżącej. Warto również, zdaniem Sądu, zwrócić uwagę na fakt, iż postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. skarga Stowarzyszenia została odrzucona, z uwagi na to, iż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego, w związku z czym nie można w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. zgłaszać swojego udziału w postępowaniu, które Sąd uprzednio uznał za niemieszczące się w zakresie kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd wskazał również, że na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. oddalił wnioski dowodowe R. K., uznając, że ich przeprowadzenie nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości występujących w rozpoznawanej sprawie – Sąd nie badał w niniejszym postępowaniu merytorycznie zaskarżonej uchwały, a zatem postępowanie karne prowadzone w stosunku do S. W., jak również dokumenty zgromadzone przez Radę Miejską w Ł. przed wydaniem powyższej uchwały, nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. R. K. w zażaleniu zarzucił powyższemu postanowieniu: 1) naruszenie prawa materialnego, w szczególności: - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a to wobec błędnego przyjęcia, że skarżący występujący w charakterze członka zwyczajnego Stowarzyszenia "A" oraz w charakterze członka organu kontroli wewnętrznej – Przewodniczącego Kapituły "A" nie może uczestniczyć w niniejszym postępowaniu, skoro uprawnionym do uczestniczenia w niniejszym postępowaniu jest Stowarzyszenie "A"; - art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a to wobec błędnego przyjęcia, że skarżący nie może uczestniczyć w niniejszym postępowaniu, gdyż w ocenie Sądu żadna norma prawa materialnego nie przewiduje takiego rozwiązania. 2) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zapadłego orzeczenia, to jest: - art. 33 ust. 2 p.p.s.a., a to wobec błędnego uznania, że wynik niniejszego postępowania administracyjnego jest indyferentny wobec interesu prawnego skarżącego, a także wskutek pominięcia, że sprawa rozpoznawana przez Sąd dotyczy skargi na uchwałę Rady Miejskiej co wskazuje na istnienie interesu powszechnego w zakresie stwierdzenia jej zgodności z prawem; - art. 103 § 3 p.p.s.a. a to wobec faktu bezzasadnego pominięcia istotnych dowodów w sprawie, które miały znaczenie dla ustalenia interesu prawnego skarżącego. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia przez dopuszczenie skarżącego do udziału w sprawie. Ponadto wniesiono o zwolnienie od kosztów wpisu sądowego od zażalenia, a to wobec faktu, że Stowarzyszenie "A" jest Organizacją Pożytku Publicznego – zwolnioną z mocy ustawy z konieczności ponoszenia kosztów sądowych – sprawa nie dotyczy zaś prowadzonej przez tę jednostkę działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Natomiast stosowanie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu powinien spełniać wymagania z art. 46-47 p.p.s.a., a wnioskodawca powinien w nim wykazać, że spełnia przesłanki o których mowa w cytowanym przepisie. O istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego, natomiast od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Interes prawny, aby mógł być zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 80). R. K. upatruje w niniejszej sprawie swojego interesu prawnego w fakcie, iż jest członkiem zwyczajnym oraz członkiem organu kontroli wewnętrznej skarżącego Stowarzyszenia "A" z siedzibą w Ł. Powyższa okoliczność nie stanowi natomiast, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykazania interesu prawnego, gdyż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie będzie dotyczyło wprost jego praw i obowiązków. Ponadto wnioskodawca nie wskazał przepisu prawa materialnego, z którego wywodzi wniosek. Nie doszło zatem w niniejszej sprawie do naruszenia przez Sąd I instancji art. 33 § 2 p.p.s.a. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez bezzasadne pominięcie istotnych dowodów w sprawie, które miały istotne znaczenie dla ustalenia interesu prawnego R. K. Zgodnie z powyższym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, postępowanie karne prowadzone w stosunku do S. W. jak również dokumenty zgromadzone przez Radę Miejską w Ł. przed wydaniem zaskarżonej uchwały nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż Sąd nie bada w niej merytorycznie zaskarżonego aktu. Podkreślenia wymaga jednak, że w przedmiotowym zażaleniu zawarto również wniosek o przyznanie prawa pomocy, który podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.