II SA/Sz 511/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.),, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne i lekarskie oddala skargę. Dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji w [...] po zakończeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, wydał dwie decyzje, pierwszą o numerze [...] o skierowaniu na badania lekarskie a drugą o numerze [...] o skierowaniu na badania psychologiczne P.M., z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Podstawą prawną wydania przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] decyzji o skierowaniu P.M. na badania lekarskie był przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Natomiast decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne oparto na art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym. P.M. ustawowym terminie złożył odwołanie, w którym zakwestionował decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] (o skierowaniu na badania lekarskie) jednocześnie podważając zasadność skierowania go na badanie "psychotechniczne" (winno być: psychologiczne) o którym stanowiła decyzja nr [...]. Odwołujący się wskazał, że kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości stanowiło incydent w jego życiu, który więcej się nie powtórzy. Zdaniem P.M. toczące się postępowanie karne osiągnęło skutki wychowawcze i poprawcze, a nałożone wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sankcje w postaci zakazu kierowania pojazdami na okres [...] lat oraz grzywna w wys. [...] zł, są bardzo dotkliwe i wystarczające. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a), pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz §2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) i §2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia l kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.), decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Komendanta Powiatowego Policji w[...]. W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki Policji w [...] podał, że podstawą faktyczną wydania skierowań na kontrolne badanie lekarskie i psychologiczne było kierowanie przez P.M. po drodze [...] w dniu [...] r., około godz. [...], samochodem marki [...], w stanie nietrzeźwości ([...] alkoholu etylowego we krwi). W powyższej sprawie w dniu [...] r. Sąd Rejonowy w [...] uznał P.M. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § l kodeksu karnego. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...]r. (sygn. akt VI K 88/09). Organ wyjaśnił, że kontrolne badania lekarskie i kontrolne badania psychologiczne wykonuje na własny koszt osoba skierowana przez organ kontroli ruchu drogowego, na co wskazuje jednoznacznie treść art. 122 ust. 6 i art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ stwierdził również, że przepisy wykonawcze do ustawy nie przewidują zwolnień od pobierania opłat za badania lekarskie od osób badanych przez uprawnionego lekarza. Ponadto, kierowanie na kontrolne badania lekarskie i psychologiczne kierujących pojazdami silnikowymi w stanie nietrzeźwości, bez względu na fakt posiadania uprawnień do kierowania, jest obligatoryjne, zaś organ nie dysponuje swobodą w zakresie indywidualnego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że wskazany w przepisach wykonawczych 30 dniowy termin do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne należy uznać za instrukcyjny. Ustosunkowując się do argumentacji podniesionej w odwołaniu Komendant Wojewódzki Policji, uznał, że brak jest podstaw prawnych do ich uwzględnienia, bowiem przepisy dotyczące skierowań na badania lekarskie i psychologiczne nie przewidują możliwości zwolnienia ze strony organów Policji od przeprowadzenia badań kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości. P.M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji P.M. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 kpa, bowiem została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] (sygn. akt VI k 88/09). Wedle wyjaśnień skarżącego, w dniu [...] r. dobrowolnie poddał się karze przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie VI k 88/09, którego wyroku nie negował. Wyrok ten jest prawomocny i jednoznacznie określa wszystkie kary, które zostały nań nałożone. W orzeczeniu tym nie ma mowy na temat dodatkowych kosztów, którymi usiłują go obciążyć funkcjonariusze z Komendy Powiatowej , poprzez ponowne odbycie i pokrycie kosztów związanych z badaniami lekarskimi. Ponadto, P.M. zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 73 § 1 i 2, art. 10 § l k.p.a., polegające na odmówieniu mu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] przesłania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy pomimo, iż zobowiązał się do poniesienia stosowanych opłat z tym związanych. Zdaniem skarżącego, wydanie decyzji merytorycznej w sprawie przed wydaniem i doręczeniem mu postanowienia w sprawie dostępu do akt nastąpiło z naruszeniem prawa, a decyzja organu II instancji, jako wydana przedwcześnie, powinna zostać uchylona. Komendant Wojewódzki Policji naruszył także jego prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu ukarania skarżącego po raz drugi za ten sam czyn wskazał, że sankcja administracyjna w postaci skierowania na badania lekarskie, czy psychologiczne jest sankcją niezależną od odpowiedzialności karnej, czy też odpowiedzialności za wykroczenie. Wyrok Sądu Rejonowego rozstrzygnął jedynie kwestie związane z karną odpowiedzialnością skarżącego natomiast kwestie związane ze skierowaniem na badania mają charakter administracyjny i są rozstrzygane niezależnie od odpowiedzialności karnej. W odniesieniu do zarzutu dotyczącym uniemożliwienia stronie zapoznania się z materiałem sprawy organ wyjaśnił, że zarzut ten jest bezzasadny, bowiem w dniu [...] r. skarżący otrzymał postanowienie Komendanta Powiatowego w [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowych sprawach, w treści pouczenia zakreślono skarżącemu siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałami sprawy jak również wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego wskazując jednocześnie miejsce i czas w którym możliwe było zapoznanie się z aktami. Skarżący wówczas ze swojego prawa nie skorzystał. Również organ II instancji postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczył skarżącemu siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy ze wskazaniem miejsca i przedziału czasowego w którym można było zapoznać się z aktami. Skarżący ze wskazanej możliwości nie skorzystał, a żądanie doręczenia odpisów wierzytelnych z akt sprawy złożył dopiero w dniu [...] r. Informacja o możliwości zapoznania się z aktami została również przekazana stronie telefonicznie. W odpowiedzi na stanowisko organu P.M. pismem z dnia [...] r. podtrzymał skargę ponownie podnosząc naruszenie art. 73 § 2 i art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący zwrócił uwagę, iż rozmowa telefoniczna, w której powiadomiono go możliwości zapoznania się z aktami, miała miejsce już po wydaniu ostatecznej decyzji a w rozmowie tej nie poinformowano go o tej okoliczności. Nadto, skarżący stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu został sfałszowany przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej w [...]. P.M. podał, iż wbrew dokumentom sporządzonym przez policjantów, a które stanowiły podstawę wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w [...], nie został on zatrzymany w dniu [...] r. na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości. Zarzucając bezprawność działań funkcjonariuszy poinformował, że składa skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt VI k-88/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod kątem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), doprowadziła Sąd do uznania, że nie narusza ona prawa. Zaskarżoną decyzją Komendant Wojewódzki Policji rozpoznał odwołanie P.M. od dwóch decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r., a mianowicie o skierowaniu P.M. na badania lekarskie (decyzja nr [...]) i o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne (decyzja nr [...]). Co prawda we wniesionym odwołaniu skarżący wskazał jedynie jeden numer decyzji - [...], ale z treści odwołania wynika, iż kwestionował także skierowanie na badanie psychologiczne. Zdaniem Sądu, istniała zatem podstawa do rozpoznania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji sprawy w kontekście obu skierowań wydanych przez Komendanta Powiatowego Policji dnia [...]r. Tym niemniej, wobec odmiennej podstawy prawnej ich wydania, zdaniem Sądu, właściwszym byłoby wydanie przez organ odwoławczy odrębnych orzeczeń odnoszących się do poszczególnych decyzji organu I instancji. Jednakże Sąd uznał, że rozstrzygnięcie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w jednej decyzji kwestii skierowania skarżącego na badania lekarskie jak i na badania psychologiczne nie miało wpływu na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie stanowią przepisy art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. W myśl w/w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Stosownie zaś do postanowień § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia, kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 zd. pierwsze ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei przepisem stanowiącym podstawę skierowania kierowcy na badania psychologiczne jest przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, wedle którego, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowy skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Związany z tym przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, stanowi, że osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne, wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol, albo od dnia, w którym przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Przedstawione wyżej brzmienie w/w przepisów jest kategoryczne i nie pozostawia organom zobowiązanym do ich stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie oraz decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie może kierować się tzw. uznaniem administracyjnym. W przypadku zaistnienia okoliczności w przepisach tych opisanych, w tym ustalenia, że osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem kierowała nim w stanie nietrzeźwości, organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie oraz na badania psychologiczne. Celem takiego badania jest orzeczenie przez specjalistów, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne lub psychologiczne do kierowania pojazdem. Ma to na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu, ochrony jego uczestników, w tym osoby skierowanej na badania. Jeżeli chodzi o 30 dniowy termin skierowania na badania lekarskie i badania psychologiczne, o którym mowa w powołanych wyżej rozporządzeniach, należy wyjaśnić, że pomimo wcześniejszych rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do charakteru tego terminu, tj. czy jest on terminem materialnym, czy procesowym), zagadnienie to stało się przedmiotem Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nr I OPS 12/09, z dnia 20 maja 2010 r., który przesądził tą kwestię uznając, że termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, jest terminem instrukcyjnym. Zdaniem tut. Sądu, w świetle tejże Uchwały, tożsamo należy ocenić termin o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Okolicznością faktyczną, którą organy obu instancji uznały za wyczerpującą przesłanki skierowania P.M. na badania lekarskie i badania psychologiczne było kierowanie przez skarżącego pojazdem w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Zdarzenie to miało miejsce w dniu [...] r. Ostatecznym dokumentem potwierdzającym fakt kierowania przez P.M. pojazdem w stanie nietrzeźwości stał się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt VI K 88/09, którym oskarżonego P.M. o to, że w dniu [...] r. na drodze [...] będąc w stanie nietrzeźwości ([...] alkoholu etylowego we krwi) prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki [...], tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k., uznano za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, wymierzając mu karę grzywny, orzekając wobec oskarżonego m.in. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres [...] lat i zobowiązując do zwrotu prawa jazdy Starostwu Powiatowemu w [...]. W ocenie Sądu, w oparciu o treść opisanego wyroku oraz brzmienie przedstawionych wyżej przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzeń wykonawczych, skierowanie P.M. na badanie lekarskie i badanie psychologiczne było prawnie i faktycznie uzasadnione. Niezasadne okazało się sformułowane w skardze żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 kpa. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów istniała podstawa prawna do podjęcia decyzji w przedmiocie skierowania P.M. na badania lekarskie i na badania psychologiczne i decyzje te nie są obarczona wadą nieważności z mocy prawa, której to przesłanki zresztą w skardze nie sprecyzowano. Autor skargi domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 kpa wskazał, że decyzja ta dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Za tą "inną decyzję ostateczną" skarżący uznał wyrok Sądu Rejonowego [...]., sygn. akt VI K 88/09. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd stwierdził, że został on oparty na błędnym założeniu jakoby w/w wyrok Sądu był tożsamy przedmiotowo z decyzjami w przedmiocie skierowania na badania lekarskie i na badania psychologiczne. Podkreślić należy, w wyroku swym Sąd nie tylko nie orzekł co do celowości skierowania [...] na badania lekarskie i badania psychologiczne ale i nie mógł rozstrzygnąć tej kwestii albowiem kompetencje w tym zakresie posiadają odpowiednie organy administracji. Chybione jest również prezentowane przez skarżącego stanowisko zrównujące skierowanie na badania lekarskie i badania psychologiczne do sankcji nałożonych nań wyrokiem Sądu Rejonowego [...]. Skierowanie przez organ Policji na badanie nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem. Zatem skierowaniu na badania lekarskie i badania psychologiczne nie można przypisać funkcji środka karnego, pomimo, iż do poniesienia kosztów tych badań, z mocy ustawy, zobowiązane zostały osoby skierowane na te badania. Ustosunkowując się do zarzutów natury procesowej, tj. naruszenia w postępowaniu art. 73 § 1 i 2 kpa oraz art. 10 kpa, Sąd stwierdził, że w przedmiocie odmowy wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, wydany został w dniu [...] r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 2024/09) oddalający skargę P.M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. Wyżej wymieniony wyrok stał się prawomocny i zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro zarzut nieuzasadnionej odmowy wydania P.M. uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy został uznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niezasadny, rozważanie tej kwestii stało się obecnie niedopuszczalne jak i bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu, nietrafny okazał się również zarzut naruszenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W aktach administracyjnych (karta [...]) znajduje się postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r., którym wyznaczono skarżącemu siedmiodniowy termin, liczony od dnia odebrania pisma, do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego dotyczącego dwóch decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] Pismo to (postanowienie) P.M. odebrał w dniu [...] r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie jego odbioru (karta [...] akt administracyjnych). Jednak z możliwości zapoznania się z aktami lub wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonych dokumentów skarżący nie skorzystał. Bez znaczenia pozostaje w tym zakresie to, iż w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej już po wydaniu decyzji, tj. [...] r., powiadomiono skarżącego o możliwości wglądu do akt sprawy administracyjnej. Za okoliczność nieistotną, z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał również próbę podważenia prawidłowości działań funkcjonariuszy Policji związanych z zatrzymaniem go dnia [...] r. oraz trafności wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt VI K. Na dzień wydania kwestionowanych decyzji w/w wyrok funkcjonował w obrocie prawnym i to jako wyrok prawomocny. Ponadto, do dnia wyrokowania przez tut. Sąd skarżący nie przedstawił dokumentu, który wskazywałby na skuteczne wzruszenie w/w wyroku, co powodowałoby potrzebę rozważenia istnienia podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wobec uznania, że skarga P.M. nie zasługuje na uwzględnienie, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.