II GSK 1506/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-16

Skład orzekający: Andrzej Kuba, Maria Jagielska, Barbara Stukan-Pytlowany

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego użytkownika pojazdu, a także czy prawidłowe jest doręczenie upomnienia w trybie zastępczym, jeśli zobowiązany nie posiadał skrzynki pocztowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie dwóch kluczowych kwestii: kto był bezpośrednio odpowiedzialny za nieuiszczenie opłat za parkowanie oraz czy upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu. Sąd I instancji nie zbadał wystarczająco dowodów dotyczących wskazania przez skarżącego faktycznego użytkownika pojazdu ani nie odniósł się w pełni do dowodu z pisma Poczty Polskiej potwierdzającego brak skrzynki pocztowej u skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój samochodu. K. K. wniósł zarzuty, podnosząc błąd co do osoby zobowiązanego (wskazując na P. H. jako użytkownika pojazdu) oraz brak skutecznego doręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały zarzuty za nieuzasadnione, opierając się na domniemaniu, że właścicielem pojazdu jest zobowiązany i że upomnienie zostało skutecznie doręczone w trybie zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. K. na postanowienie SKO.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. na rzecz K. K. kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant Julia Kubasik po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 288/10 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz., 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. na rzecz K. K. kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. wyrokiem z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 288/10 oddalił skargę K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Prezydent Miasta Sz., występując w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, po uprzednim doręczeniu K. K. upomnienia z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...], wystawił na zobowiązanego tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...]. Tytułem tym objęto należności w łącznej kwocie 9.250 zł z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój samochodu marki M. o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] kwietnia 2008 r., wraz z kosztami upomnienia w kwocie 8,80 zł. Odpis wskazanego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] lipca 2009 r. K. K., pismem z dnia [...] lipca 2009 r., domagając się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wniósł zarzuty. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podał, że nie jest mu wiadomym, aby wobec jego osoby było prowadzone jakiekolwiek postępowanie, w wyniku którego zgromadzono by materiał dowodowy w sprawie pozwalający na wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego. Nadmienił, że tytuły wykonawcze zostały skierowane przedwcześnie i w dodatku do osoby niezobowiązanej do uiszczenia należności zawartych w tytułach, a spowodowane to zostało zaniechaniem przeprowadzenia przez wierzyciela postępowania wyjaśniającego w sprawie. Zobowiązany wskazał, że użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] był P. H., zamieszkały w Ś. przy ul. M. [...]. Zobowiązany podkreślił, że o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się od pracownika Banku PKO BP O/Sz., z uwagi na zablokowanie wszelkich wypłat z rachunku bankowego zobowiązanego, prowadzonego w związku z jego pozarolniczą działalnością gospodarczą. Na tej podstawie ustalił on w Urzędzie Miasta, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało wystawione za nieopłacony postój. W aktach sprawy okazano zobowiązanemu wystawione upomnienia, których mu nie doręczono – z powodu nieobecności adresata. Tymczasem, w jego ocenie, zastępcze doręczenia upomnienia w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej: k.p.a., powoduje, że nie można skutecznie prowadzić postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta Sz., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej zwanej: u.p.e.a., pismem z dnia 7 sierpnia 2009 r., wezwał zobowiązanego do przedstawienia potwierdzonej za zgodność umowy użyczenia ww. pojazdu lub oryginalnego oświadczenia P. H., zamieszkałego w Ś. przy ul. M. [...], że był on osobą korzystającą z pojazdu w dniach i godzinach wymienionych w upomnieniu. Odpowiadając na powyższe, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r. zobowiązany oświadczył, że nie zawierał umowy o użytkowanie pojazdu z P. H., jak również nie dysponuje oświadczeniem tego ostatniego. Wobec tego, że wskazał dane użytkownika pojazdu, wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania P. H. w charakterze świadka na okoliczność korzystania przez niego z pojazdu zobowiązanego. Prezydent Miasta Sz., postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., uznał, że zgłoszone w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. zarzuty są nieuzasadnione. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa. Ponadto, powołując się na treść art. 13 ust. 1 i 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), organ stwierdził, że termin do wykonania przez zobowiązanego obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej upłynął najpóźniej w dniu stwierdzenia przez pełniących swoje obowiązki inspektorów obecności samochodu na obszarze strefy płatnego parkowania bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej. Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ egzekucyjny stwierdził, że zarzut ten dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 1998 r. o sygn. akt III SA 1418/97, organ ten wskazał, że zobowiązany, zamieszkały w Sz. przy ul. P. [...], był właścicielem przedmiotowego pojazdu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec czego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Wskazał również, że pomimo wezwania zobowiązany nie przedstawił umowy użyczenia bądź oryginalnego oświadczenia P. H., że w okresie objętym tytułem wykonawczym był użytkownikiem wskazanego pojazdu, co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie osoby korzystającego z pojazdu zobowiązanego, gdyż nie pozwalają na to przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustosunkowując się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, organ egzekucyjny stwierdził, że upomnienie z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2009 r. i nastąpiło to w trybie art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Nie zgadzając się z postanowieniem organu egzekucyjnego, K. K. wniósł na nie zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 44 k.p.a. oraz art. 18, art. 15 § 1 i art. 27 § 1 pkt 9 i § 3 u.p.e.a., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do jego uchylenia. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany błędnie pojmuje rozkład ciężaru udowodnienia faktów uwalniających jego od odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym. Przywołując treść art. 18 u.p.e.a. oraz wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ ten wyjaśnił, że norma prawna wynikająca z art. 10 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił również, że przepisy tej ustawy nie nakładają na organ egzekucyjny, ani też nie konstruują uprawnień, będących korelatem tego obowiązku, do prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowo-wyjaśniającego, w celu udowodnienia zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w tym ustalenia osoby korzystającego z dróg publicznych. Stąd, w braku przedstawienia przez zobowiązanego jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że inna osoba była użytkownikiem pojazdu należącego do zobowiązanego, organ egzekucyjny nie ma obowiązku spełnienia żądania strony co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania takiej osoby. Organ egzekucyjny ma w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. I tak też postąpiono w rozpoznawanej sprawie, gdyż zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że P. H. był użytkownikiem pojazdu zobowiązanego i z jakiego tytułu przez okres ponad czterech lat, poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że osoba ta korzystała z pojazdu zobowiązanego, próbując tym samym przerzucić ciężar udowodnienia podnoszonych w swoim interesie twierdzeń na organ egzekucyjny. Kolegium wskazało także, że w aktach sprawy znajduje się 230 zawiadomień o nieopłaconym postoju pojazdu marki M. nr rej. [...] przy różnych ulicach w centrum Sz., wystawione przez różnych inspektorów. Z zawiadomień tych wynika, że pojazd należący do zobowiązanego każdorazowo był zaparkowany bez biletu. Nie jest to zatem sytuacja niejasna mogąca tworzyć spory co do sposobu zakreślenia biletu, upływu jego ważności bądź umieszczenia biletu w miejscu bądź sposób, który nie pozwalałby na odczytanie jego treści. Z tych względów zarzut błędu co do osoby zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie. Następnie, przywołując treść art. 15 § 1 u.p.e.a. regulującego wystawienia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się upomnienie Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., które wysłano na adres zobowiązanego w Sz. przy ul. P. [...]. Wobec tego, że z treści zażalenia wynika, iż strona nadal zamieszkuje pod tym adresem, organ uznał, że zupełnie bezprzedmiotowe są wywody zawarte w zażaleniu oraz zarzutach odnośnie obowiązku powiadamiania o zmianie adresu, w dodatku oparte o przepisy k.p.a., które wobec uregulowania tej materii w art. 36 § 3 u.p.e.a., nie mają w postępowaniu egzekucyjnym zastosowania. Organ odwoławczy stwierdził również, że doręczenie ww. upomnienia zobowiązanemu zostało dokonane prawidłowo - w trybie art. 44 k.p.a. Z koperty, w której znajdowało się upomnienie, oraz dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki wynika bowiem, że w dniu [...] marca 2009 r. doręczyciel przesyłki nie doręczył, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej [...] umieścił w skrzynce pocztowej, zaś w dniu [...] marca 2009 r. przesyłkę "awizowano powtórnie" i w dniu [...] kwietnia 2009 r. zwrócono ją wierzycielowi. Organ wskazał przy tym, że, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., skutek doręczenia przesyłki zobowiązanemu nastąpił z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki została ona złożona w urzędzie pocztowym, tj. w dniu [...] kwietnia 2009 r. Tym samym wierzyciel nieprawidłowo wskazał w tytule wykonawczym, że upomnienie zostało doręczone w dniu [...] kwietnia 2009 r. Okoliczność ta nie wpływa jednakże na ustalenie, że upomnienie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu. Ponadto Kolegium odniosło się do zarzutu strony, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie mogło zostać pozostawione w skrzynce pocztowej, gdyż do lokalu [...] przy ul. P. w Sz. nie została przydzielona skrzynka pocztowa, jak również na drzwiach lokalu brak jest skrzynki na korespondencję. W ocenie organu, twierdzenie to nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż jako spóźnione nie mogło być przedmiotem rozpatrzenia przez organ nadzoru. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela – Prezydenta Miasta Sz., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] kwietnia 2008 r., którego odpis doręczono w dniu [...] lipca 2009 r. K. K. Korzystając z przysługującego uprawnienia do wniesienia zarzutów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, K. K., powołując się na okoliczności wskazane w art. 33 pkt 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej zwanej: u.p.e.a., podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna 9.250 zł stanowi (wraz z kosztami upomnienia) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w 230 przypadkach opłaty za parkowanie samochodu osobowego M. o nr rej. [...] w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] kwietnia 2008 r. w strefie płatnego parkowania. Kwestie sporne stanowi natomiast to, czy zobowiązanym do uiszczenia wskazanych należności był faktycznie K. K., do którego we wskazanym okresie należał przedmiotowy pojazd, oraz czy przed wszczęciem egzekucji prawidłowo doręczono mu upomnienie, spełniając tym samym warunek określony w art. 15 § 1 u.p.e.a. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny (także będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Sąd wskazał, że to na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. W ocenie Sądu pierwszej instancji K. K. nie udowodnił, że korzystającym z drogi była inna osoba. Sąd podkreślił, że właściciel użyczając pojazd innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej i tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobą. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącego w kwestii naruszenia art. 44 k.p.a., polegającego na uznaniu przez organ, że doręczenia upomnienia w trybie zastępczym nastąpiło skutecznie. Sąd podał, że z kserokopii koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej upomnienie z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...], wynika, że z powodu nieobecności adresata doręczyciel w dniu [...] marca 2009 r. przesyłki nie doręczył, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej [...] umieścił w skrzynce pocztowej, zaś w dniu [...] marca 2009 r. przesyłkę "awizowano powtórnie" i w dniu [...] kwietnia 2009 r. zwrócono ją wierzycielowi. Analiza akt administracyjnych sprawy jednoznacznie zatem wskazuje, że skarżony organ zasadnie przyjął, że upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2009 r., w opisanym powyżej trybie zastępczym, oraz że zaistniała przesłanka do wszczęcia egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Na powyższą ocenę, zdaniem Sądu, nie mogły natomiast wpłynąć niczym nieudokumentowane twierdzenia skarżącego, że adresat nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej oraz że zawiadomienia o przesyłkach doręczyciel pozostawia na wycieraczce (nie wiadomo czyjej i gdzie położonej). O ile bowiem skarżący nie dysponowałby faktycznie taką skrzynką, to najbardziej naturalnym miejscem (obowiązkiem doręczyciela wynikającym z art. 44 § 2 k.p.a.) byłoby umieszczenie zawiadomienia na drzwiach mieszkania adresata. Doręczyciel jednak, jako miejsce pozostawienia zawiadomienia o przesyłce - zarówno zawierającej upomnienie, jak i innych zawierających pisma organów obu instancji - wyraźnie wskazywał skrzynkę pocztową. Domniemania prawdziwości danych zawartych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej przedmiotowe upomnienie, nie mógł obalić także, dopuszczony przez Sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód w postaci pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Pocztowe z dnia [...] sierpnia 2010 r., w którym wskazano, że adresat K. K. z ul. P. [...] nie posiada skrzynki pocztowej oddawczej. Dokument ten potwierdza bowiem wyłącznie stan na dzień jego sporządzenia, w żaden natomiast sposób nie wyjaśnia, jak kształtowała się sytuacja posiadania przez skarżącego skrzynki pocztowej w czasie, gdy doręczyciel podejmował próby doręczenia przedmiotowej przesyłki. K. K. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w sposób powodujący, iż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisów: - art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie za prawidłowe nieprzeprowadzenie przez prezydenta Miasta Sz. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. wnioskowanego przez skarżącego dowodu z przesłuchania świadka i wydanie wyroku w oparciu o wątpliwy i niepełny materiał dowodowy; - art. 124 § 2, art. 7, art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia w zakresie wskazania przyczyn, dla których organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka - jest prawidłowe; - art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia przez organy administracyjne zasad dotyczących doręczenia upomnienia w trybie zastępczym i tym samym w sposób wadliwy błędnie uznano doręczenie jako skuteczne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę zawarł argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzutom podniesionym w tej skardze nie można odmówić trafności. Wprawdzie w zasadzie wszystkie zarzuty procesowe zgłoszone w ramach podstawy z art. 174 ust. 2 p.p.s.a. dotyczą naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego za wyjątkiem zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., ale sprowadzają się one do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za organem przez Sąd i stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Dwie zasadnicze kwestie faktyczne są nadal nienależycie wyjaśnione zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 k.p.a., a mianowicie stwierdzenie w sposób pewny kto był bezpośrednio odpowiedzialny za nieuiszczenie opłat za parkowanie i komu należało wymierzyć stosowne mandaty oraz czy doręczono prawidłowo skarżącemu upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym. Sam Sąd I instancji przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że tylko na podstawie domniemania faktycznego skierowano egzekucję do właściciela samochodu, ale jednocześnie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie kto to czynił i może udowodnić, że pojazd użyczył innej osobie. Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, a z obowiązku zapłaty właściciel pojazdu może zwolnić się wskazując faktycznego użytkownika pojazdu. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne egzekwowanie należnych opłat. Sąd I instancji przyznając, że skarżący wskazał osobę korzystającą z pojazdu w dniach i godzinach, za które wymierzono przedmiotowe opłaty parkingowe, jednocześnie stwierdził, że nie spełnia to wymogu wskazania osoby faktycznie korzystającej z tego samochodu. Organ nawet nie usiłował przesłuchać tej osoby w charakterze świadka, czym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszył przepis art. 75 k.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Druga sporna kwestia nie do końca należycie wyjaśniona, to było doręczenie upomnienia skarżącemu i nieodniesienie się należyte do dowodu z dokumentu Urzędu Pocztowego potwierdzającego zarzut skarżącego, że pod wskazanym adresem skarżący nie posiadał skrzynki pocztowej i to obejmuje również okres kiedy rzekomo listonosz pozostawił awizo w skrzynce pocztowej znajdującej się na domu (ogrodzeniu), w którym zamieszkiwał skarżący. Stwierdzenia Sądu, że na ocenę prawidłowego doręczenia upomnienia poprzez pozostawienie w skrzynce odbiorcy zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie mogły wpłynąć niczym nieudokumentowane twierdzenia skarżącego, że adresat nie posiada oddawczej skrzynki, było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawnione i przedwczesne. Powyższa sprzeczność pomiędzy zapisem listonosza na dowodzie doręczenia, że zawiadomienie pozostawił w skrzynce pocztowej, przy jednoczesnym stwierdzeniu placówki pocztowej, że skarżący takiej skrzynki w tym okresie nie posiadał, wymagała dalszego wyjaśnienia albo uznania, że nie wystąpiło prawidłowe doręczenie upomnienia. Przy braku doręczenia upomnienia nie można było bowiem wszcząć postępowania egzekucyjnego i wydać zaskarżonego postanowienia. W tych warunkach Sąd I instancji oddalając skargę na postanowienie SKO w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 75, 124 § 2 i 44 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż obie wyżej omówione okoliczności, których wyjaśnienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji odniesie się w sposób wnikliwy do zarzutu wskazania przez skarżącego faktycznego użytkownika pojazdu w okresie objętym opłatami i ewentualnego przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność zgłoszonych przez skarżącego oraz jeszcze raz przeanalizuje prawidłowość doręczenia upomnienia w świetle nowych okoliczności wynikających z pism placówki pocztowej w sprawie, brak skrzynki oddawczej (pocztowej) u skarżącego w okresie doręczenia przedmiotowej korespondencji. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło