III SA/Gd 289/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi T. S.i Z. P. na czynność Starosty [...] z dnia 9 kwietnia 2010 r. , nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. uznaje obowiązek Starosty [...] dokonania zwrotu skarżącym T.S. i Z. P. opłaty za kartę pojazdu seria [...], wydanej na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2005 r., pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908) ; 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżących T. S. i Z. P. solidarnie kwotę 200,00 ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. S. i Z. P. zwrócili się w dniu 6 kwietnia 2010 r. do Starosty o zwrot nadpłaty za wydanie w dniu 30 czerwca 2005 r. karty pojazdu sprowadzonego z zagranicy i zarejestrowanego na terenie Polski, serii [...]. Starosta czynnością z dnia 9 kwietnia 2010 r. nr [...] odmówił zwrotu kwoty 425 zł jako nadpłaty za wydanie karty pojazdu. Swoje stanowisko organ uzasadnił tym, że choć Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 uznał, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) - na podstawie którego pobrano opłatę - jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to orzekł również , że przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W tej sytuacji wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołuje skutków prawnych wstecz, co powoduje brak skutecznej możliwości żądania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej przed dniem 1 maja 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. podtrzymał swoje stanowisko. T. S. i Z. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą czynność Starosty z dnia 9 kwietnia 2010 r. W skardze podnieśli, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy przez przedmiotowy przepis nie wyklucza możliwości żądania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu uiszczoną przed datą 1 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego , który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie takiego obowiązku, lecz nie w drodze decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07( ONSAiWSA 2/2008, poz.2), uznał, iż skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. ,Nr 137 poz.1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art.3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270). Skarga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt III CZP 35/07, OSNC nr 7-8/2008, poz.72). Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności wskazać należy, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej samochodu VW Golf skarżący uiścili opłatę w kwocie 500 zł na podstawie § 1 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz.119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji, ponieważ określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu - 500 zł - nie uwzględnia wytycznych ustawowych co do określenia wysokości tej opłaty i jest to opłata zbyt wysoka. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 5 ustawy, w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 77 ust. 4 ustawy należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07, w którym Sąd ten orzekł, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego ( publ. system informacji prawnej LEX nr 357511). Skoro więc opłata za wydanie karty pojazdu pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność tak z ustawą, jak i z Konstytucją, to mimo iż Trybunał odroczył utratę mocy obowiązywania tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Zgodnie natomiast z art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza to , że gdy sąd stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić jego stosowania. Może też to uczynić w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu ( porównaj wyrok NSA z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05, publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 1, s. 136). Stwierdzenie bowiem niezgodności przepisu z Konstytucją przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznania określonej sprawy, mimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. W niniejszej sprawie Sąd odmówił stosowania niekonstytucyjnego przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu , mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że strony miały obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wobec czego podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, by sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu ( art. 146 § 1 p.p.s.a.). W tej sytuacji należy uznać obowiązek organu administracji do zwrotu części opłaty ( por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09). Wobec powyższego Sąd na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał obowiązek organu dokonania zwrotu skarżącym części opłaty pobranej za kartę pojazdu. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.