II OSK 231/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 793/10 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) czerwca 2010 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 2 sierpnia 2010 r. wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2010 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez uiszczenie od niej wpisu sądowego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przedmiotowe wezwanie odebrane zostało w trybie zastępczym przez siostrę skarżącego w dniu 13 sierpnia 2010 r. Wpis sądowy skarżący uiścił natomiast w dniu 30 sierpnia 2010 r. w kasie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 793/10, odrzucił powyższą skargę i orzekł zwrot skarżącemu uiszczonego przez niego wpisu sądowego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, że termin do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie upływał w dniu 20 sierpnia 2010 r. Uiszczenie wpisu sądowego po terminie skutkuje natomiast odrzuceniem wniesionej do sądu administracyjnego skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). J. K. w skardze kasacyjnej zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 72 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący w prawidłowy sposób odebrał wezwanie do uzupełnienia braków skargi 13 sierpnia 2002 r. pomimo, iż osoba która jest podpisana na potwierdzeniu odbioru nie jest ani domownikiem (nie mieszka ze skarżącymi) ani też nie jest ona znana skarżącemu, b) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo, że wpis od niej został uiszczony przez skarżącego w terminie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu nie mogło zostać doręczone dorosłemu domownikowi – siostrze, gdyż skarżący zamieszkuje jedynie z żoną, a od 8 sierpnia 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r. przebywali oni w miejscowości K. u szwagra żony. W ich mieszkaniu nie przebywała żadna inna osoba. Ponadto skarżący podkreślił, że ani on, ani jego żona nie mają siostry – jedyna siostra skarżącego zmarła 30 października 1992 r. Skarżący oświadczył, że nie jest mu znana osoba, która poświadczyła odbiór wezwania. O wezwaniu tym dowiedział się 30 sierpnia 2010 r. po powrocie do domu – koperta z wezwaniem znajdowała się w skrzynce i była już otwarta. Do skargi kasacyjnej dołączono akt zgonu siostry skarżącego, akt zgonu siostry żony skarżącego oraz oświadczenie J. W. o pobycie skarżącego wraz z żoną w miejscowości K. w okresie od 8 do 29 sierpnia 2010 r. Mając powyższe na uwadze J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych i przyznanie radcy prawnemu z urzędu M. W., kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony. Doręczenie zastępcze oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Domniemanie to może zostać obalone – adresat musi wykazać, że pisma mu nie doręczono lub nie doręczono w tym terminie, w którym potwierdzony został odbiór pisma. Domniemanie doręczenia można obalić zarówno wtedy, gdy doręczenie zastępcze było wadliwe, jak i wtedy, gdy było prawidłowe, ale pismo nie dotarło do rąk adresata. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej wykazał w sposób wystarczający nieprawidłowość doręczenia zarządzenia z dnia 4 sierpnia 2010 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowego wezwania do uiszczenia wpisu wynika, że dorosłym domownikiem, który zobowiązał się do przekazania pisma skarżącemu jest jego siostra K. Natomiast z oświadczenia skarżącego zawartego w skardze kasacyjnej oraz z załączonego do niej aktu zgonu wynika, że jedyna siostra skarżącego zmarła w 1992 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2010 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wskazać należy, że prawo do zwrotu kosztów służy tylko w przypadku, gdy orzeczenie sądu kasacyjnego wypowiada się w kwestii dotyczącej zasadności samej skargi. Postanowienia oddalające lub uwzględniające skargę kasacyjną na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (np. o odrzuceniu skargi czy umorzeniu postępowania) takiej oceny nie zawierają i dlatego unormowanie zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a. nie odnosi się do nich (zob. uchwała NSA z dnia 4 luty 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).