IV SA/Wa 673/10

Dnia 13 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.), Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2010 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent W., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 2 k. p. a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", odmówił uchylenia wydanej przez siebie decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2007 r. o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Prezydent W. wskazał, że nie można zgodzić się z tym, że J. G. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2007 r, gdyż była reprezentowana przez ustanowionego przez sąd kuratora. Nie zachodzi więc przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. J. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2009 r. Odnosząc się do kwestii przesłanki wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a., odwołująca się zaznaczyła, iż organ już wcześniej ustalił, iż przesłanka ta rzeczywiście wystąpiła. Już w chwili bowiem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji miał świadomość, iż nie bez swojej winy odwołująca się nie brała udziału w postępowaniu, a zatem kwestia w tym zakresie ustanowienia kuratora nie miała znaczenia. Wskazała, że Prezydent W. miał dostęp do akt postępowania, gdzie znajdował się jej adres pobytu. Nie pozwalało to na ustanowienie kuratora, lecz obligowało w pierwszej kolejności organ do pisemnego powiadomienia jej o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Prezydent W. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W prowadzonym postępowaniu wznowieniowym organ zapewnił J. G. czynny udział. Podczas postępowania wyjaśniającego przeprowadzono szereg czynności dowodowych, z których wynika, że J. G. w dacie wydania decyzji o wymeldowaniu przez nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Fakt ten potwierdziły zeznania świadków jak i wyjaśnienia stron. Sama J. G. oświadczyła, iż od zawarcia drugiego związku małżeńskiego, tj. od marca 1998 r. przebywała na działce w L. lub u znajomych. Jakkolwiek podnosi ona, iż nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie i ma do niego utrudniony dostęp, to nie podjęła przewidzianych prawem działań w celu powrotu do lokalu. W ocenie organu art. 15 ust. 2 ustawy dotyczy także przypadków, gdy opuszczenie nastąpiło w drodze przymusowego usunięcia i nie dopuszczania do lokalu, zaś osoba zainteresowana nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczania lokalu nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. W zakończeniu uzasadnienia swojej decyzji organ wojewódzki stwierdził, że z ustalonego przed wymeldowaniem J. G. stanu faktycznego wynika, że nowa decyzja, która mogłaby być wydana w sprawie byłaby tożsama z decyzją z dnia [...] marca 2007r. Na powyższą decyzję J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że mieszka w przedmiotowym lokalu, a przebywanie w nim utrudnia jej były mąż L. G. Fakt opuszczenia lokalu powinien wynikać z jej własnej woli, a nie z bezprawnych działań innych osób. W mieszkaniu znajdują się jej rzeczy osobiste. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 14 października 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał na nieprawidłową wykładnię art. 151 k.p.a. dokonaną przez Wojewodę [...]. Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że w sytuacji, gdy organ administracji uzna, że wprawdzie w sprawie zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (np., że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu) jednak okoliczności faktyczne powodują, że w sprawie może być wydane takie samo rozstrzygnięcie - to w takiej sytuacji winien stwierdzić, że decyzja pierwotna wydana została z naruszeniem prawa jednak nie uchylać jej gdyż w sprawie mogłaby być wydana jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Pomiędzy takim rozstrzygnięciem, a rozstrzygnięciem polegającym jedynie na odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 jest zasadnicza różnica. Zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. sugeruje, że w postępowaniu zakończonym badaną w trybie wznowieniowym decyzją nie doszło do naruszenia prawa i nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a., zaś prawidłowe zastosowanie art. 151 § 2 k.p.a. wskazuje na naruszenie prawa i zaistnienie konkretnej przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a., co w określonych sytuacjach może rodzić skutki odszkodowawcze. Zdaniem Sądu organ wojewódzki nie rozważył tej kwestii i nie odniósł się np. do twierdzeń organu pierwszej instancji, że w postępowaniu pierwotnym nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że J. G. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sąd podkreślił również w postępowaniu wznowieniowym nie badano terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010r. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż nieuzasadnione jest stanowisko, iż w niniejszej sprawie zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że J. G. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zdaniem organu skoro w postępowaniu zakończonym decyzją orzekającą o wymeldowaniu J. G. z miejsca stałego pobytu była ona reprezentowana przez ustanowionego przez Sąd kuratora, to nie można twierdzić, że skarżąca nie brała udziału w tym postępowaniu. Wojewoda [...] podkreślił, iż uznanie że zachodzi podstawa wznowieniowa wymaga uprzednio wykazania, że nie było podstaw do występowania do sądu powszechnego o wyznaczenie takiego przedstawiciela. Tymczasem zdaniem organu z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, iż w trakcie postępowania dotyczącego wymeldowania J. G. nie było znane miejsce jej pobytu. Pismem z dnia [...] marca 2010r. J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosła, iż jej zdaniem organy nie podjęły wszelkich możliwych działań mających na celu ustalenie miejsce pobytu skarżącej, przede wszystkim nie zwrócono się do Komendy Policji właściciela lokalu który był w posiadaniu adresu J. G. Tym samym pozbawiono ją możliwości wzięcia udziału w postępowaniu dotyczącym jej wymeldowania, co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ww. ustawy). Stosownie zaś do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] marca 2009 r. Prezydenta Miasta W. w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc związany -stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [...] odmawiająca uchylenia decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009r. którą odmówiono uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] marca 2007r. orzekającej o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zaskarżone decyzje wydane zostały w ramach postępowania wznowieniowego, a orzekające organ uznały, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała powoływana przez skarżącą podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organy obu instancji uznały, iż w postępowaniu zakończonym decyzją orzekającą o wymeldowaniu J. G. z miejsca stałego pobytu była ona reprezentowana przez ustanowionego przez Sąd kuratora, a zatem nie można stwierdzić, że skarżąca nie brała udziału w tym postępowaniu. W ocenie Sądu mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż ustanowionemu w sprawie kuratorowi zapewniono udział w postępowaniu i doręczono mu decyzje umożliwiając kontrolę instancyjną. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu doszło do naruszenia przez organy administracyjne zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym sformułowanej w art. 10 k.p.a. a skonkretyzowanej m.in. w art. 79 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, iż postanowienie o ustanowieniu kuratora wydane zostało przez Sąd Rejonowy [...] w W. w dniu [...] lutego 2007r. natomiast podjęte przez organ meldunkowy czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego tj. przesłuchanie wnioskodawcy i wskazanych przez niego świadków, przeprowadzone zostały na przełomie grudnia 2006r. i stycznia 2007r. Tym samym naruszono postanowienia art. 79 § 1 k.p.a zgodnie z którym strona (w tym przypadku jej przedstawiciel) powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Zgodnie zaś z § 2 ww. przepisu strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Przepis art. 79 k.p.a. jest ujmowany w piśmiennictwie jako gwarancja czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Celem zawiadomienia, o którym mowa w art. 79 § 1 k.p.a., jest zapewnienie stronie możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, a obowiązek zawiadomienia strony przynajmniej na siedem dni przed terminem przeprowadzenia dowodu ma umożliwić stronie przygotowanie się do tych czynności. Strona (osoba ją prezentująca), która bierze udział w przeprowadzaniu dowodu, może także składać nowe wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. W orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie obowiązku zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu oraz obowiązku zapewnienia stronie udziału w przeprowadzeniu dowodu stanowi naruszenie przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 14 listopada 1995 r., SA/Wr 664/95, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13). Jak wynika z akt administracyjnych reprezentujący skarżącą kurator nie został zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, których zeznania były decydujące dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. A zatem skarżąca mimo, iż reprezentowana przez kuratora pozbawiona została możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu co jak podkreśla się w orzecznictwie stanowi naruszenie przepisów postępowania, mającym wpływ na wynik sprawy. Fakt, iż kurator zapoznał się z aktami sprawy w ocenie Sądu nie można uznać za wypełnienie przez organ dyspozycji art. 79 k.p.a., zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 9 czerwca 1999 r. I SA/Gd 1252/97, możliwość zapoznania się przez skarżących z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł o przekonania, iż sprawa wymaga ponownego rozpoznania przy zapewnieniu stronom czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w ramach wznowionego postępowania administracyjnego. Dlatego też stosownie do treści art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.