I SA/Wa 351/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Daniela Kozłowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zaległości w opłatach za studia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w W. z dnia [..] czerwca 2009 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w W. na rzecz J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą J. S. umorzenia zaległości w opłatach za korzystanie w roku akademickim [...] z usług edukacyjnych świadczonych przez uniwersytet. W uzasadnieniu decyzji Rektor Uniwersytetu [...] stwierdził, że nie znajduje podstaw do anulowania przez Uniwersytet kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu zaległości w opłatach za korzystanie w roku akademickim [...] z usług edukacyjnych za studia [...] pierwszy rok [...]. Rektor podał, iż J. S. zawarł umowę w dniu [...] października 2007 r., której przedmiotem było określenie warunków płatności za świadczone przez Uniwersytet usługi edukacyjne związane z kształceniem studenta na studiach [...], zapoznał się również z aktami regulującymi studia na Uniwersytecie tj. ze statutem i regulaminem studiów na U[...]. Powyższa umowa została zawarta na czas nieokreślony, a jej wcześniejsze rozwiązanie mogłoby nastąpić na skutek pisemnej rezygnacji ze studiów zgodnie z § [...] umowy nr [...], załącznika nr [...] do zarządzenia nr [...] Rektora U[...] z dnia [...] września 2006 r., jak również na podstawie § [...] umowy. Rektor podniósł, iż w przypadku J. S. nie można zastosować § [...] umowy, ponieważ przepis ten dotyczy rezygnacji ze studiów na kierunku [...]. W związku z powyższym Dziekan nie miał podstaw do wcześniejszego skreślenia go z listy studentów. Zgodnie z § [...] Regulaminu studiów na U[...] załącznik do uchwały nr [...] Senatu U[...] z dnia [...] czerwca 2007 r. okresem rozliczeniowym jest rok akademicki, a zgodnie z § [...] Regulaminu rok akademicki liczy się od dnia 1 października i trwa do 30 września następnego roku. Regulamin studiów w U[...] dotyczy wszystkich studentów i wszyscy studenci są traktowani jednakowo, dlatego zdaniem Rektora nie ma możliwości zastosowania wyjątku w przypadku skarżącego. Odnosząc się do stwierdzenia J. S., iż dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce, organ podkreślił, że dziekan może podjąć taką decyzję dopiero pod koniec roku akademickiego, bowiem okres rozliczeniowy, na podstawie którego można stwierdzić czy są postępy w nauce studenta czy nie kończy się w dniu 30 września. Nieobecność na zajęciach od [...] r. nie jest powodem do skreślenia z listy studentów. Zawarta umowa dokładnie określa w § [...] z jakich powodów dziekan może skreślić studenta z listy studentów i odnosi się do uregulowań z art. 190 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym. Rektor zauważył, iż zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt. 3 tej ustawy dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Ponadto organ wyjaśnił, iż skarżący mógłby ubiegać się o zwrot części opłaty za studia, gdyby złożył pisemną rezygnację, której w aktach osobowych nie ma. Skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S. podnosząc, iż żądanie od niego opłaty za semestr [...], na [...]. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli , Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, ze zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami stron oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do wydania decyzji; decyzja w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy prawa materialnego, a przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią podstawę prawną jedynie do rozstrzygnięcia kwestii procesowych. Przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy powinny należeć do powszechnie obowiązujących – ustawy i rozporządzenia. Na organie administracji spoczywa obowiązek wyboru prawidłowej podstawy prawnej decyzji pod względem jej mocy prawnej i zgodności z porządkiem prawnym. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem właściwych przepisów określonego aktu prawnego. Podstawa prawna decyzji organu odwoławczego nie może być ograniczona do przepisów kpa - art. 138, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, lecz musi zawierać przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, bo organ II instancji nie tylko kontroluje decyzję organu I instancji, ale ma obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 10 wydanie, wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 r., s. 414 i nast.) Podstawę prawną decyzji administracyjnej stanowią przepisy prawa administracyjnego, natomiast podstawy prawnej decyzji administracyjnej nie mogą stanowić przepisy prawa cywilnego, które są właściwe dla sądowego stosowania prawa. Ponadto należy podkreślić, że organ administracji nie jest powołany do rozstrzygania spraw cywilnych ani do oceny stanu faktycznego lub prawnego na podstawie przepisów prawa cywilnego, a wobec tego przepisy prawa cywilnego nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu II instancji z dnia [...] listopada 2009 r. wydana została jedynie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a organu I instancji z dnia [...] czerwca 2009 r. w ogóle bez podstawy prawnej. Na rozprawie pełnomocnik organu wskazał co prawda art. 207 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż w tego rodzaju sprawie forma decyzji jest korzystna dla studenta, gdyż może wnieść od niej odwołanie. Takiego stanowiska nie można uznać za zasadne. W niniejszej sprawie bowiem źródłem ewentualnych roszczeń pomiędzy skarżącym a uczelnią wyższą jest umowa cywilna sporządzona w dniu [...] października 2007 r. dotycząca warunków odpłatności za studia [...], a więc ewentualne spory dotyczące jej stosowania mogą być rozstrzygane wyłącznie na drodze postępowania cywilnego, a nie administracyjnego. Uznać zatem należy, iż zarówno decyzja z dnia [...] listopada 2009 r., jak i z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane zostały bez podstawy prawnej, a wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji. Zgodnie zaś z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej, natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.