III SA/Lu 370/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Międzyrzec Podlaski na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 14 czerwca 2010 r. nr NK.BP.II.0911-206/2010 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wyłączenia z Zespołu Szkół w Rogoźnicy oraz zmiany nazwy i siedziby Publicznego Gimnazjum Nr 3 oddala skargę. Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 14 czerwca 2010 r. (Nr NK.BP.II.0911-206./2010) Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność uchwały Nr XLIV/251/10 Rady Gminy Międzyrzec Podlaski z dnia 10 maja 2010 r. w sprawie wyłączenia z Zespołu Szkół w Rogoźnicy oraz zmiany nazwy i siedziby Publicznego Gimnazjum Nr 3. W uzasadnieniu Wojewoda argumentował, że powyższą uchwałę podjęto z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a w szczególności jej art. 59 ust. 1 i art. 62 ust. 5. Ten ostatni przepis stanowi, że organ prowadzący zespół szkół lub placówek, może wyłączyć z zespołu niektóre szkoły lub placówki. Zasady i tryb likwidacji szkoły określa art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W niniejszej sprawie procedura ta nie została zachowana. W sytuacji wyłączenia z zespołu szkoły, mamy do czynienia tylko i wyłącznie ze zmianami organizacyjnymi w obu istniejących szkołach, a więc zespołu i szkoły wyłączonej. W rezultacie decyzja organu prowadzącego zespół szkół o wyłączeniu szkoły zobowiązuje organy uprawnione do dokonania zmian organizacyjnych w statutach szkół nadal istniejących. Wyłączenie z zespołu szkoły nie może natomiast dotyczyć zmiany siedziby szkoły. Rada Gminy Międzyrzec Podlaski wyłączając z Zespołu Szkół w Rogoźnicy Publiczne Gimnazjum Nr 3 i zmieniając siedzibę szkoły faktycznie dokonała likwidacji Gimnazjum w Rogoźnicy. Takie wyłączenie szkoły wraz ze zmianą siedziby tej szkoły, wykracza poza zakres upoważnienia organu prowadzącego zespół. W tym stanie rzeczy, Wojewoda uznał, że stwierdzenie nieważności uchwały jest uzasadnione. W skardze sądowej Rada Gminy Międzyrzec Podlaski – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzuciła naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 65 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, iż zmiana siedziby Publicznego Gimnazjum Nr 3 wyłączonego z Zespołu Szkół w Rogoźnicy stanowi jego likwidację w rozumieniu art. 59 ust. 1 powołanej ustawy w sytuacji, gdy zmian ta w istocie nie ingeruje w zakres edukacji przedmiotowej placówki i nie wykracza poza zakres ustawowego upoważnienia określonego w art. 65 ust. 5. We wnioskach skargi, pełnomocnik Rady domagał się uchylenia rozstrzygnięcia nadzorczego i argumentował , że w sprawie nie ma zastosowania art. 59 ust. 1 ww. ustawy, gdyż nie ma mowy o likwidacji szkoły, lecz jedynie o zmianie ze znaczącą poprawą warunków nauki i pracy, skoro uczniowie Publicznego Gimnazjum nr 3 z siedzibą w Rogoźnicy z dniem 1 września 2010 r. staną się uczniami Publicznego Gimnazjum Nr 3 z siedzibą w Maniach, zaś pracownicy Publicznego Gimnazjum Nr 3 z siedzibą w Rogoźnicy z dniem 1 września 2010 r. staną się pracownikami Publicznego Gimnazjum Nr 3 z siedzibą w Maniach. Rozwiązanie zespołu szkół polegające na organizacyjnym usamodzielnieniu jednej z nich bez jednoczesnej zakresu ich działania nie jest likwidacją szkoły w rozumieniu art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, a w konsekwencji nie jest uzależnione od warunków określonych w tym przepisie (tak NSA w wyroku z dnia 8 listopada 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1909/95). Poza tym, rozwiązanie zespołu szkół uregulowane w art. 62 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie może być utożsamiane z likwidacją szkół, o których mowa w art. 59 ust. 1 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2751/00). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie. Stwierdził, że w myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 litera h/ ustawy o samorządzie gminnym, organ stanowiący gminy posiada kompetencje do tworzenia, likwidacji i reorganizacji szkół oraz placówek, będących gminnymi jednostkami organizacyjnymi, co nie zwalania rady gminy z obowiązku stosowania przepisów ustawy o systemie oświaty, jako ustawy szczególnej w stosunku do ustawy o samorządzie gminnym. Powołany w podstawie prawnej uchwały przepis art. 62 ust. 5 ustawy o systemie oświaty zezwala organowi prowadzącemu zespół szkół lub placówek wyłączyć z zespołu niektóre szkoły lub placówki, a także rozwiązać zespół. W przypadku wyłączenia szkoły lub placówki z zespołu oraz rozwiązania zespołu nie stosuje się przepisów art. 58 i art. 59 ustawy, które dotyczą założenia, przekształcenia oraz likwidacji szkoły lub placówki. W sytuacji wyłączenia szkoły z zespołu mamy do czynienia ze zmianami organizacyjnymi w obu nadal funkcjonujących jednostkach organizacyjnych, a więc zespołu i szkoły wyłączonej. W rezultacie decyzja organu prowadzącego zespół szkół o wyłączeniu szkoły, zobowiązuje organy uprawnione do wprowadzenia zmian w statutach szkół nadal istniejących. Wyłączenia z zespołu szkoły nie można jednak łączyć ze zmianą siedziby szkoły, a tym bardziej z przeniesieniem szkoły wyłączonej do innej miejscowości, jak to uczyniła Rada Gminy Międzyrzec Podlaski. Rada postanawiając o wyłączeniu z Zespołu Szkół w Rogoźnicy Publicznego Gimnazjum Nr 3, zmieniła nazwę i siedzibę Gimnazjum. Rada więc faktycznie dokonała likwidacji Gimnazjum w miejscowości Rogoźnica, przenosząc szkołę wyłączoną do miejscowości Manie. Takie wyłączenie szkoły ze zmianą siedziby szkoły wykracza poza zakres – wynikającego z art. 62 ust. 5 ustawy o systemie oświaty – upoważnienia dla organu prowadzącego szkołę oraz pomija standardy proceduralne związane z likwidacją szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kwestionowane przez Radę Gminy Międzyrzec Podlaski rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 14 czerwca 2010 r. nie narusza prawa, w przeciwieństwie do podjętej w dniu 10 maja 2010 r. przez tę Radę uchwały w sprawie wyłączenia z Zespołu Szkół w Rogoźnicy oraz zmiany nazwy i siedziby Publicznego Gimnazjum Nr 3. W myśl art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Jak wynika z akt sprawy ww. uchwałę Rada Gminy Międzyrzec Podlaski postanowiła z dniem 1 września 2010 r. wyłączyć z Zespołu Szkół w Rogoźnicy Publiczne Gimnazjum Nr 3, zmienić siedzibę oraz nazwę tego gimnazjum, a podstawą prawną do podjęcia uchwały dotyczącej tego rodzaju zmian organizacyjnych stanowi art. 62 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zgodnie z którym można rozwiązać zespół szkół oraz włączyć lub wyłączyć z zespołu niektóre szkoły. Powyższy przepis określa, iż organ prowadzący zespół szkół lub placówek albo szkół i placówek może wyłączyć z zespołu niektóre szkoły lub placówki, włączyć do zespołu inne szkoły lub placówki, a także może rozwiązać zespół. W przypadku wyłączenia szkół lub placówek z zespołu oraz rozwiązania zespołu art. 58 i 59 nie stosuje się. W ocenie Sądu, Rada Gminy Międzyrzec Podlaski dokonała zbyt szerokiej interpretacji art. 62 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, niesłusznie przyjmując, że przepis ten upoważnia nie tylko do wyłączenia Publicznego Gimnazjum Nr 3 z Zespołu Szkół w Rogoźnicy, ale również do zmiany siedziby oraz nazwy tego gimnazjum. Samo wyłączenie szkoły z zespołu, czy rozwiązanie zespołu szkół, nie oznacza jeszcze likwidacji wyłączonej szkoły i nie obliguje organu prowadzącego do zastosowania procedury likwidacyjnej, przewidzianej w art. 59 ustawy o systemie oświaty. W sytuacji, gdy organ prowadzący zespół szkół wyłącza z zespołu szkołę, zmienia jej siedzibę (przenosi siedzibę szkoły do innej miejscowości – co nastąpiło w rozpoznawanej sprawie) oraz nazwę, to tym samym dokonuje faktycznej likwidacji szkoły z naruszeniem dyspozycji art. 62 ust. 5 ustawy o systemie oświaty oraz z pominięciem zasad określonych w art. 59 tejże ustawy. W tym stanie rzeczy, Wojewoda Lubelski zasadnie argumentuje w swoim rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 14 czerwca 2010 r., że wyłączenie szkoły wraz ze zmianą jej siedziby wykraczało poza zakres – wynikającego z art. 62 ust. 5 - upoważnienia dla organu prowadzącego Zespół Szkół w Rogoźnicy oraz nie uwzględniało zasad i trybu likwidacji szkoły na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Ubocznie należy podnieść, że o "likwidacyjnym" charakterze spornej uchwały świadczyło jej "uzasadnienie faktyczne". Rada wyjaśniła w nim, że w związku z niezbędną racjonalizacją sieci szkół podstawowych i gimnazjalnych, w tym likwidacją Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Powstania Listopadowego w Maniach i Publicznej Szkoły Podstawowej w Tuliłowie, podjęcie uchwały jest uzasadnione. Wskazała przy tym, że siedzibą Publicznego Gimnazjum Nr 3 stanie się budynek po zlikwidowanej Szkole Podstawowej w Maniach (Manie 24, 21-560 Międzyrzec Podlaski), a obwód gimnazjum został określony odrębną uchwałą. Dodatkowym argumentem Rady był między innymi fakt, że z dniem 1 września 2010 r. uczniowie Publicznego Gimnazjum Nr 3 z siedzibą w Rogoźnicy staną się uczniami Publicznego Gimnazjum Nr 3 w Maniach Z tych też względów i na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , skarga podlegała oddaleniu przez Sąd.