II SA/Wa 662/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Protokolant Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z póżn. zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o odmowie wyrównania świadczenia pieniężnego przysługującemu panu H. K. w rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) dokonał wypowiedzenia [...] H. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło z dniem [...] stycznia 2003 r., wskutek skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza. W dniu [...] lutego 2003 r. zainteresowany wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. o wypłatę jednorazowo z góry uposażenia przysługującego za cały należny okres po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Przedmiotowe świadczenie za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] stycznia 2004 r. zostało zainteresowanemu wypłacone przez WBE w S. W dniu [...] marca 2006 r. [...] H. K. wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Następnie Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. zwolniono [...] H. K. z zawodowej służby wojskowej i z dniem [...] stycznia 2007 r. przeniesiono do rezerwy, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. W związku ze zwolnieniem, stronie na podstawie jej wniosku, Dyrektor WBE w S. dokonywał co miesięcznej wypłaty należnego świadczenia do [...] stycznia 2008 r. Wypłacane świadczenie stanowiło wyrównanie uposażenia otrzymanego w styczniu 2007 r., a uposażeniem pobranym przez zainteresowanego jednorazowo z góry w 2003 r. z tytułu jak się później okazało nieskutecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] lipca 2009 r. zainteresowany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Dyrektora WBE w S. wniosek o zapłatę kwoty [...] zł wraz z odsetkami tytułem wyrównania świadczenia pieniężnego przysługującego po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2007 r. Zainteresowany stwierdza, że WBE w S. wypłacało należne świadczenie co miesięcznie w wysokości kwoty [...] zł, a nie w wysokości [...] zł, wobec czego wnosi o zapłatę pozostałej należnej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Nadto wnosi o nadanie sprawie drogi administracyjnej ze wskazaniem podstawy prawnej działania organu, bądź wyjaśnienie powstałej niedopłaty. Dyrektor WBE w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił wyrównania w wysokości [...] zł żądanej przez zainteresowanego świadczenia pieniężnego za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] stycznia 2004 r. Od tej decyzji pan H. K. w dniu [...] grudnia 2009 r. złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji rozpoznając przedmiotową sprawę podniósł, że stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy z 11 września 2003 r. - żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 ustawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W omawianej sprawie bezspornym jest, że stronie za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] stycznia 2004 r. wypłacono jednorazowo z góry dwunastomiesięczne świadczenie w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Spełnienie przesłanki zwolnienia umożliwiło Dyrektorowi WBE w S. dokonanie tej wypłaty. Natomiast decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej tworzy nową sytuację prawną, a mianowicie pozbawia wadliwą decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu zainteresowanemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej usunęło ją z obrotu prawnego i nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz zniosło jej skutki prawne. Jednakże znosząc ex tunc podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia nie zniosła wprost skutków wypłaty. Organ wskazał, iż należy odróżnić prawo do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 wym. ustawy od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa - w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego biura emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia. W 2003 r. wypłacono skarżącemu świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby, ale zwolnienie to uznano później za wadliwe i to od samego początku usunięto jego skutki prawne. W związku z usunięciem skutków wadliwego zwolnienia ze służby należało również wyjaśnić kwestię skutków faktycznych, w tym związanych z wypłatą odpowiednich świadczeń na rzecz zwalnianego żołnierza. Minister Obrony Narodowej podkreślił, że zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy - z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Natomiast art. 77 ustawy stanowi, że uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy omawianej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobranego przez okres roku po zwolnieniu żołnierza ze służby i takiej decyzji Dyrektor WBE w S. nie wydał. Natomiast prawidłowo zaliczył zainteresowanemu kwotę świadczenia wypłaconą w 2003 r. w poczet należnego świadczenia w 2007 r. Strona została raz skutecznie zwolniona ze służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2007 r., a zatem z tego tytułu przysługuje jej jedno świadczenie pieniężne. W tej sytuacji, mając na uwadze przepisy art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 6 ustawy, z których jednoznacznie wynika, że z tytułu jednego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej można otrzymać tylko jedno dwunastomiesięczne uposażenie. Organ uznał, że skoro wymienionemu wypłacono świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej to, nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia pieniężnego z tego samego tytułu, posiada co najwyżej prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności uwzględniające podwyżkę należnego uposażenia, a zatem w sprawie, zdaniem organu drugiej instancji nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by stronie należało się dodatkowo kolejne świadczenie za ten sam okres. Nadto przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego oraz nie jest to także odprawa. W dniu 19 marca 2010 r. skargę na powyższą decyzję przez swojego profesjonalnego pełnomocnika złożył pan H. K. Skarżący zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej naruszenie art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, iż stanowi on podstawę prawną do zaliczenia wysokości wypłaconego w 2003 r. świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na poczet należności przyznanej decyzją Komendanta [...] w S. z dnia [...] stycznia 2007 r., podczas gdy brak jest podstawy prawnej do występowania do skarżącego o zwrot wypłaconego w 2003 r. świadczenia, a co za tym idzie zaliczenia wypłaconego świadczenia w poczet należnego świadczenia przyznanego ww. decyzją Komendanta [...] w S. Nadto skarżący wskazał, iż w jego przekonaniu został naruszony przepis art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych bowiem organ bezprawnie obniżył wypłacone świadczenie w stosunku do przyznanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga jest oczywiście niezasadna. Na wstępie zaznaczyć należy, iż bezspornym jest, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do otrzymania przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenia wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Natomiast istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowej kwoty tego świadczenia w sytuacji, gdy już wcześniej wypłacono skarżącemu takie świadczenie w związku z wadliwym (jak się okazało później) zwolnieniem go ze służby w 2003 r. Decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] o wypowiedzeniu H. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wyjaśnić zatem należy, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji, której stwierdzono nieważność. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Zatem przykładając skutki prawne nieważności decyzji do przedmiotowego stanu faktycznego oraz stanu prawnego wynikającego z obowiązującej wówczas ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) należy podnieść, że zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. w znaczeniu prawnym nie było. Skuteczne prawnie zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tylko raz, tj. w 2007 r. Zatem stosownie do treści art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w 2007 r., przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Konieczne jest również odróżnienie prawa do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 powołanej wyżej ustawy od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa - w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego biura emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie w 2003 r. wypłacono skarżącemu świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby, ale zwolnienie to uznano później za wadliwe i to od samego początku oraz usunięto jego skutki prawne. W związku z usunięciem skutków prawnych wadliwego zwolnienia ze służby, należało również wyjaśnić kwestię skutków faktycznych, w tym i związanych z wypłatą odpowiednich świadczeń na rzecz żołnierza. Art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobieranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby i taka decyzja nie została wydana. Natomiast Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. wypłacając skarżącemu w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. świadczenie prawidłowo zaliczył w poczet należnego skarżącemu świadczenia, kwotę wypłaconą już wcześniej a zatem wyeliminował także skutki faktyczne decyzji usuniętej z obrotu prawnego. Nie sposób się również zgodzić z zarzutem skarżącego, iż organy wojskowe dokonały potrącenia spornej kwoty ze świadczenia przysługującego mu pomimo braku przesłanek do jego dokonania. Wyjaśnić należy, że potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Nadto instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Tymczasem wojskowy organ emerytalny nie dokonał potrącenia należnej skarżącemu kwoty, ale decyzją wydaną w postępowaniu jurysdykcyjnym zaliczył kwotę wypłaconą mu już wcześniej na poczet należnego świadczenia. Podkreślenia wymagają również rozwiązania przyjęte w art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z których wynika, iż świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Zatem przyjmując rozumowanie skarżącego, że świadczenie z art. 95 pkt 1 ustawy należy się za każde zwolnienie ze służby, uznać należałoby, że w przypadku skarżącego świadczenie z 2008 r. w ogóle nie przysługuje, ponieważ nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby z uwagi na przerwę w służbie w latach 2003 - 2006 (od dnia zwolnienia w 2003 r. do czasu stwierdzenia nieważności tej decyzji). Minister Obrony Narodowej słusznie uznał w zaskarżonej decyzji, że skoro skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to pomimo tego, iż decyzja o wypowiedzeniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, brak jest podstaw do żądania kolejnego świadczenia z tego samego tytułu. Trafnie też uznał, że skarżący posiada prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności pieniężnej, poprzez uwzględnienie wzrostu uposażenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby. Sąd w pełni podziela argumentację organu, popartą orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 493/09 opublikowany w CBOSA), iż wypłata świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, obwarowana jest zastrzeżeniem jednorazowości. Podkreślenia wymaga również fakt, o czym była już mowa wyżej, iż skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby, tj. z dniem [...] stycznia 2007 r., a zatem także z tego względu przysługuje mu z tytułu zwolnienia tylko jedno świadczenie. W niniejszej sprawie zostało ono zrealizowane poprzez odpowiednie uzupełnienie otrzymanej w 2003 r. należności. Treść art. 95 ust. 1 oraz treść dopełniającego go art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Inne rozumienie tego przepisu - uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania tego świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), stąd takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.