II OZ 1137/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. R. i F. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 681/10 odmawiającego dopuszczenia od udziału w sprawie w charakterze uczestników oraz oddalającego wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. w punkcie pierwszym odmówił P. R. i F. R. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników oraz w punkcie drugim oddalił wniosek o przyznanie im pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, zatem składając wniosek o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowym powinni wykazać, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj. że wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Sąd wskazał, że udział w postępowaniu w charakterze uczestnika nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym lecz musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawnym. Interes faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego występuje w sytuacji, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniałby go do żądania stosownych czynności organu administracji. Zdaniem Sądu nie można wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, uzasadniającego udział wnioskodawców w niniejszej sprawie. Podniesione we wniosku okoliczności, takie jak zawarta przez K. G. (matkę wnioskodawców) umowa użyczenia czy też zameldowanie jej oraz synów w budynku, którego dotyczy zaskarżona przez J. F. decyzja o nakazie rozbiórki mogą stanowić co najwyżej o ich interesie faktycznym w sprawie, który nie jest wystarczający do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w toczącym się postępowaniu. W sprawie nie wykazano zatem w sposób dostateczny, iż wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego P. i F. R. Zażaleniem P. R. i F. R. zaskarżyli punkt pierwszy powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 35, poz. 266 ze zm.), są lokatorami budynku przeznaczonego do rozbiórki w zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 19 tej ustawy do ochrony praw lokatora do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje naruszenie przysługujących skarżącym uprawnień do korzystania z lokalu, a w efekcie naruszone zostaną uprawnienia do ochrony ich własności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2). A zatem, zgodnie z art. 33 p.p.s.a., w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w § 1 oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Różnica w ich uprawnieniach polega na tym, iż podmioty o których mowa w § 1 są uczestnikami postępowania z mocy prawa, zaś podmioty o których mowa w § 2 stają się uczestnikami postępowania w razie dopuszczenia przez Sąd do udziału w postępowaniu, na skutek uwzględnienia zgłoszonego przez nich wniosku. Jak jednoznacznie wynika z brzmienia art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą zgłosić osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeśli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego. O istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego. Natomiast w sytuacji gdy dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji, można mówić jedynie o istnieniu interesu faktycznego, który należy odróżnić od interesu prawnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi J. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji o nakazie rozbiórki określony został w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), zgodnie z którym obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu i nie sposób wywieść z niego żadnego prawa lub obowiązku dla osoby nieposiadającej przymiotu inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Przepisy prawa cywilnego dają najemcy lokalu szeroką ochronę w zakresie ochrony jego praw z tytułu najmu lokalu. Nie można jednak z nich wywieść żadnych pozytywnych ani negatywnych przesłanek decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja o nakazie rozbiórki ma bowiem na celu jedynie zapewnienie przestrzegania przepisów prawa budowlanego, a prawny obowiązek przywrócenia do stanu zgodnego z prawem spoczywa wyłącznie na podmiotach wskazanych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane (zob. wyrok NSA z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05). Nie można zatem uznać, że najemca czy osoba korzystająca z lokalu na podstawie umowy użyczenia może oprzeć istnieje swojego interesu prawnego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego czy powołanej w zażaleniu ustawy o ochronie praw lokatorów w sprawie dotyczącej decyzji nakazującej rozbiórkę. Wnioskodawcy mają w przedmiotowej sprawie jedynie interes faktyczny zatem nie mogą oni zostać dopuszczeni do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.