II OZ 841/12

Dnia 4 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.R. i F.R. na punkt pierwszy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 roku, sygn. akt II SA/Kr 682/10 odmawiającego dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników oraz oddalającego wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2010 roku, nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w punkcie pierwszym odmówił P.R. i F.R. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników oraz w punkcie drugim oddalił wniosek o przyznanie im pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Sąd wskazał w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, zatem składając wniosek o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowym powinni wykazać, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), tj. że wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Sąd wskazał, że udział w postępowaniu w charakterze uczestnika nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym lecz musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawnym. Interes faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego występuje w sytuacji, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniałby go do żądania stosownych czynności organu administracji. Zdaniem Sądu nie można wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, uzasadniającego udział wnioskodawców w niniejszej sprawie. Podniesione we wniosku okoliczności, takie jak zawarta przez K.G. – matkę wnioskodawców – umowa użyczenia czy też zameldowanie jej oraz synów w budynku, którego dotyczy zaskarżona przez Jacka Figla decyzja o nakazie rozbiórki mogą stanowić, co najwyżej o ich interesie faktycznym w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli P.R. i F.R. zaskarżając punkt pierwszy postanowienia. Podnieśli oni, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 35, poz. 266 ze zm.) są lokatorami budynku przeznaczonego do rozbiórki w zaskarżonej decyzji. Zaś zgodnie z art. 19 tej ustawy do ochrony praw lokatora do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Wykonanie zaś zaskarżonej decyzji spowoduje naruszenie przysługujących im uprawnień do korzystania z lokalu, a w efekcie naruszone zostaną uprawnienia do ochrony ich własności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) osoba która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Wskazać należy, że o istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego. Natomiast w sytuacji gdy dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji, można mówić jedynie o istnieniu interesu faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego. Wskazać należy, że krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji o nakazie rozbiórki określony został w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu i nie sposób wywieść z niego żadnego prawa lub obowiązku dla osoby nieposiadającej przymiotu inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Jakkolwiek przepisy prawa cywilnego dają najemcy lokalu szeroką ochronę w zakresie ochrony jego praw z tytułu najmu lokalu, to nie można z nich wywieść żadnych pozytywnych ani negatywnych przesłanek decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja o nakazie rozbiórki ma bowiem na celu jedynie zapewnienie przestrzegania przepisów prawa budowlanego, a prawny obowiązek przywrócenia do stanu zgodnego z prawem spoczywa wyłącznie na podmiotach wskazanych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05). Nie można zatem uznać, że najemca i analogicznie osoba korzystająca z lokalu na podstawie umowy użyczenia może oprzeć istnieje swojego interesu prawnego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego czy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w sprawie dotyczącej decyzji nakazującej rozbiórkę. Skoro więc wnioskodawcy mają w sprawie jedynie interes faktyczny to nie mogą oni zostać dopuszczeni do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.