II SA/Bd 733/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Przemysław Rauchut po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę. Burmistrz Miasta R. decyzją z dnia 6 maja 2010 r. (znak [...]), na podstawie art. 30 ust. 1, art. 28 ust. 1-2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej jako: "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), odmówił K. K. umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na N. K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r. utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Skargę do tutejszego Sądu wniósł K. K. Na podstawie akt sprawy ustalono, że pismem z dnia 15 lipca 2009 r. skarżący zwrócił się do Poznańskiego Centrum Świadczeń z prośbą o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Decyzją z dnia 3 września 2009 r. Prezydent Miasta Poznania odmówił umorzenia K. K. należności wypłaconych M. D. na rzecz uprawnionej N. K.. Decyzją z dnia 18 lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło powyższą decyzję Prezydenta Miasta Poznania i umorzyło postępowanie I instancji. Organ odwoławczy ustalił, że zaległości o umorzenie których zwróciła się strona są wynikiem nabycia przez córkę skarżącego prawa do zaliczki alimentacyjnej wypłacanej w kwocie 170 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz w kwocie 300 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. SKO w Poznaniu uznało, że wniosek strony powinien zostać rozpatrzony na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w trybie określonym w art. 30 ust. 1, zgodnie z którym właściwym w sprawie jest organ właściwy dłużnika, a nie wierzyciela. Skutkowało to uchyleniem decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Poznania, a więc organ niewłaściwy w sprawie i umorzeniem postępowania I instancji. W następstwie tego rozstrzygnięcia sprawa została przekazana Burmistrzowi Miasta R., czyli organu właściwego dłużnika. W decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych Burmistrz Miasta R. wyjaśnił, że stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Organ podkreślił, że umorzenie należności w tym trybie nie jest uzależnione od sytuacji osobistej dłużnika. Ponadto przepis powyższy nie daje możliwości rozkładania należności na raty. W celu wyjaśnienia czy strona spełnia wymienione wyżej kryteria organ zwrócił się do właściwego organu egzekucyjnego, który pismem z dnia 5 maja 2010 r. poinformował, że zaległości z tytułu zaliczki alimentacyjnej wynoszą 5 922 zł (k. 5 akt administracyjnych organu I instancji), a egzekucja wobec dłużnika nie jest skuteczna w wysokości zasądzonych alimentów. Konsekwentnie więc należało uznać, że skarżący nie spełnia ustawowych kryteriów do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W decyzji organu odwoławczego zaakceptowana została powyższa ocena prawna co do możliwości umorzenia należności i podkreślono przy tym, że stosownie do art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Ponadto art. 43 ust. 1 tej ustawy stanowi, że egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Dotychczas obowiązujące przepisy to ustawa z dnia 22 października 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366, dalej jako "ustawa z 2005 r."), która została z dniem 1 października 2008 r. uchylona na podstawie art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z powyższego wynika, że organ prowadzi postępowanie dotyczące spraw o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia 1 października 2008 r. na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy. Nie może jednak na podstawie tejże ustawy prowadzić spraw dotyczących dłużników alimentacyjnych, a taką sprawą jest właśnie objęta niniejszym postępowaniem, zmierzająca do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji sprawę rozpatrzył na podstawie nowej ustawy. SKO we W. podkreśliło również, że korzystając z możliwości uzupełnienia materiału dowodowego wykazało, że na dzień 22 czerwca 2010 r. zadłużenie K. K. z tytułu zaległej zaliczki alimentacyjnej wynosi 5 922 zł, a egzekucja pozostaje nadal bezskuteczna. Brak jest wobec tego podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W skardze zawarto zarzuty naruszenia art. 7 i art. 11 k.p.a. przez ich nieuwzględnienie, błędnego zastosowania i interpretacji art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 107 § 3 k.p.a. przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu do podnoszonych przez skarżącego zarzutów. W związku z przedstawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiona została trudna sytuacja osobista skarżącego. Podkreślono, że w związku z niewielkimi dochodami nie jest możliwe uregulowanie powstałych długów. W ocenie skarżącego organ odwoławczy niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, gdyż w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia nie ustosunkował się do przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołał się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Sąd podziela stanowisko, że z zawartych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przepisów intertemporalnych wynika wniosek, że w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej przez organ zaliczek alimentacyjnych za okresy zasiłkowe przypadające w okresie obowiązywania ustawy z 2005 r., zastosowanie znajduje nowa ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli wniosek o umorzenie dłużnik złożył po dniu 1 października 2008 r. Zawarty w tej ustawie art. 30 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Jak wynika z akta sprawy, organ administracji z zachowaniem przepisów prawa ustalił, że skarżący tej przesłanki nie spełnia. Wobec tego zasadnie organ uznał, że skarżący nie może uzyskać decyzji pozytywnej w przedmiocie umorzenia należności. Nie ma przy tym znaczenia trudna sytuacja osobista, którą uwzględnić powinny organy orzekające w przypadku wniosków o umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z tym nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie odniósł się do tej regulacji w swej decyzji. Dług skarżącego wynika bowiem z innego tytułu niż określony w przywołanym przepisie. Nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2010 r. II SA/Bk 289/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov. pl). Podkreślić należy, że nawet wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny spełnia kryteria skutecznej egzekucji, nie gwarantuje mu to pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Ustawodawca, wskazując w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że organ "może" umorzyć należności pozostawił w tym zakresie swobodę organowi właściwemu dłużnika (uznanie administracyjne). Powinien on więc wówczas rozważyć sytuację osobistą wnioskującego i orzec mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie jednakże organ nie mógł się w tej kwestii wypowiedzieć, skoro skarżący nie spełnił podstawowej, wyżej wskazanej przesłanki (co najmniej 3 - letnia egzekucja alimentów w wysokości co najmniej miesięcznych alimentów), która została przez ustawodawcę określona bezwzględnie, bez pozostawienia w tej kwestii organowi swobody. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. jest wobec tego bezzasadny. Jasne i zrozumiałe stanowisko organów orzekających, prezentowane w trakcie prowadzonego postępowania, nie pozwala Sądowi uznać za skuteczny zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.