III SA/Po 283/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Błaszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...],- ( [...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzja z dnia [...], nr [...] odmówił M. K. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie gruntów rolnych przejętych na mocy umowy darowizny z dnia 16 marca 2009r. wniosek o przejęcie zobowiązań został złożony z niedochowaniem terminu wskazanego w § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Odnośnie oświadczenia z dnia 20 kwietnia 2009r. dotyczącego działek ewidencyjnych o numerach 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3 i 32 oraz działki nr 468/1, które, jak wskazano w decyzji można potraktować jako umowę użyczenia, również w ocenie organu, zostało złożone po terminie, o którym mowa w § 14 ust. 3 ww. rozporządzenia, tj. w dniu 7 sierpnia 2009r. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie jest istotna data, z jaką oświadczenie zostało sporządzone, ale faktyczna data jego złożenia w Biurze Powiatowym ARiMR. Wskazano również, że w związku z tym, iż dzierżawcą działki nr 32 była E. K., nie nastąpiło przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego, ponieważ żaden stosunek zobowiązaniowy nie łączył M. K. z A. K. Zdaniem organu termin przewidziany w § 14 ust. 3 ww. rozporządzenia jest terminem materialnoprawnym, wobec czego nie mają do niego zastosowania przepisy art. 58- 60 kpa. W odwołaniu od powyższej decyzji, odnośnie dzierżawionych działek, M. K. wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 28 lipca 2009r. przedłożył oświadczenie z dnia 20 kwietnia 2009r., w konsekwencji, więc termin został zachowany. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, w zaskarżonej decyzji z dnia 2 marca 2010r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, wskazał na treść § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004r. Nr 146, poz. 1809) zgodnie z którym w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, iż określony rozporządzeniem termin ma charakter materialnoprawny, zaś uchybienie terminowi, powoduje, że przysługujące uprawnienie wygasa. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z umową darowizny z dnia 16 marca 2009r. E. K. i A. K. przekazali M. K. działki ewidencyjne o numerach 43/2, 4, 5, 11, 61 i 10/2 położone w województwie [...], powiat [...], gmina M. G., obręb M. M. K. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego przez jego ojca A. K. w dniu 10 maja 2008r. Uznano zatem, iż wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu określonego w § 14 ww. rozporządzenia. Odnosząc się natomiast do gruntów, o których mowa w oświadczeniu z dnia 20 kwietnia 2009r. tj. działek o numerach. 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3 i 32 oraz działki 468/1 organ II instancji wskazał, iż oświadczenie to należy uznać za formę umowy użyczenia ( inna umowa, o której mowa w § 14 ww. rozporządzenia).Podkreślił jednak, że oświadczenie to zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR dopiero w dniu 7 sierpnia 2009r., a więc również po terminie, o którym mowa w § 14 ww. rozporządzenia. Zdaniem organu nie jest istotna w przedmiotowej sprawie data, z jaką umowa została sporządzona, lecz faktyczna data jej złożenia do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Zajmując stanowisko w przedmiocie złożonych przez wnioskodawcę umów cesji zobowiązań z dnia 19 sierpnia 2009r. oraz aneksów do umów dzierżawy z dnia 23 września 2009r. organ stwierdził, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż dopiero w dniu 19 sierpnia 2009 r. i 23 września 2009r.przejąl użytkowanie i jest dzierżawcą wskazanych we wniosku działek. Ponadto organ wskazał, iż skoro dzierżawcą działki nr 32 była E. K., co wynika z przedłożonej umowy dzierżawy i to w jej miejsce, jako dotychczasowego dzierżawcy wstąpił M. K. na podstawie aneksu z dnia 23 września 2009r.to nie sposób uznać, że nastąpiło przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego na działce 32. Żaden stosunek zobowiązaniowy nie wiąże w przypadku tej działki M. K. z A. K. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 na grunty o numerach ewidencyjnych działek 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1. W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2010 r. skarżący zakwestionował przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organów administracyjnych, iż 35 – dniowy termin do złożenia wniosku o kontynuację realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego jest terminem materialnoprawnym powodującym wygaśnięcie prawa do kontynuacji realizacji przedsięwzięcia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. przepisów, Sąd stwierdził naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zgodnie z wnioskiem skargi. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, decyzją wydaną w dniu 5 listopada 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymaną następnie w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 marca 2010 r., odmówił M. K. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wskazane decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. W dniu 25 kwietnia 2008r. A. K. – ojciec skarżącego złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008 (wniosek kontynuacyjny). We wniosku zadeklarował do płatności działki o numerach10/2,11, 32, 4, 5, 61, 247/17, 274/20, 247/22, 247/23 i 468/1, położone w województwie [...], powiat [...], gmina M. G. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 11 listopada 2008r. wydał decyzję przyznającą płatność rolnośrodowiskową. W dniu 10 maja 2009r. skarżący M. K. złożył wniosek o kontynuację realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego w 2009r wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem. Wnioskodawca zadeklarował do płatności ww. działki 10/2,11, 32, 4, 5, 61, 247/17, 274/20, 247/22, 247/23 i 468/1. Do wniosku dołączył umowę darowizny gospodarstwa rolnego ( akt notarialny Rep. A nr 1255/2009) z dnia 16 marca 2009r.), na podstawie której nastąpiło przekazanie na jego rzecz nieruchomości oznaczonych jako działki nr 4, 5, 11, 43/2, i 61 o łącznej powierzchni 12,4498ha oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr 10/2 o powierzchni 2,3300ha. W dniu 18 maja 2009r. A. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o przekazaniu swoich zobowiązań rolnośrodowiskowych na syna M. K. Organ I instancji w dniu 28 lipca 2009r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień, wskazując, iż z dostarczonego przez wnioskodawcę aktu notarialnego Rep. A nr 1255/2009 wynika, iż na podstawie umowy darowizny gospodarstwa rolnego nastąpiło przekazanie nieruchomości oznaczonych jako działki nr 4, 5, 11, 43/2, i 61 o łącznej powierzchni 12,4498ha oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr 10/2 o powierzchni 2,3300ha, natomiast umową tą nie zostały przekazane działki o numerach 32, 247/17, 247/20, 247/22, 247/23 oraz 468/1, w związku z czym organ wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt przejęcia pozostałych, zadeklarowanych we wniosku działek. Wnioskodawca, w odpowiedzi na wezwanie organu, 7 sierpnia 2009r złożył oświadczenie A. K. i E. K. z dnia 20 kwietnia 2009r. o udostępnieniu przez nich jako dzierżawców M. K. użytkowania działek oznaczonych numerami 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1, do czasu sporządzenia umowy dzierżawy pomiędzy M. K. i Agencją Nieruchomości Rolnych. W oświadczeniu wyjaśniono, że zawarcie ww. umowy będzie możliwe po przejściu A. K. na emeryturę rolniczą dnia 8 września 2009r. Z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 6 sierpnia 2009r. skierowanego do A. K. wynika, że przepisanie umowy dzierżawy z powodu zaprzestania działalności rolniczej jest możliwe po faktycznym zaprzestaniu przez dzierżawcę takiej działalności oraz przedłożenie dokumentów potwierdzających ten fakt, np. decyzji wydanej przez KRUS o przejściu na emeryturę rolniczą. Do akt sprawy dołączono ponadto umowy dzierżawy zawarte pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. K. i E. K. dotyczące działek nr 32 ( umowa z dnia 6.11. 2002r.), nr 468/1 ( umowa z 31.12.2007r), nr 247/23, 247/22, 247/20, 247/17 i 247/3 ( umowa z 10.03.2005r.), umowę cesji zobowiązań z tytułu umowy dzierżawy nr 36/2008 z dnia 31 grudnia 2007r. dotyczącą działki nr 468/1, zawartą pomiędzy A. K. i M. K., za zgoda wydzierżawiającego z dnia 19.08.2009r.oraz aneksy do ww. umów dzierżawy zawarte w dniu 23 wrześnią 2009r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, A. K., E. K. i M. K. W dniu 1 września 2009r. M. K. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR zmianę do wniosku z dnia 10 maja 2009r.dotyczącą podziału działki ewidencyjnej nr 247/17 na działki nr 247/30 i 247/31. Jak wynika z akt administracyjnych, M. K. składając w dniu 10 maja 2009r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009r. dołączył zobowiązanie do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem podjętym przez jego ojca A. K. oraz umowę darowizny gospodarstwa rolnego (akt notarialny Rep. A nr 1255/2009) z dnia 16 marca 2009r. na podstawie której nastąpiło przekazanie na jego rzecz nieruchomości oznaczonych jako działki nr 4, 5, 11, 43/2, i 61 o łącznej powierzchni 12,4498ha oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr 10/2 o powierzchni 2,3300ha. Oświadczenie z dnia 20 kwietnia 2009r. dotyczące przekazania w użytkowanie działek oznaczonych nr 47/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1, skarżący złożył organowi w terminie Warunkiem koniecznym do otrzymania świadczenia pieniężnego w przypadku określonym § 14 w ust. 1 oraz w ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 nr 174, póz. 1809 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego jest złożenie tzw. wniosku kontynuacyjnego do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego oraz kopią stosownej umowy, w terminie 35 dni od daty przeniesienia posiadania. Wskazany § 14 ust. 1 rozporządzenia termin jest terminem prawa materialnego, z którego zachowaniem związane jest konkretne prawo w postaci określonego świadczenia pieniężnego. Skutkiem uchybienia temu terminowi przy składaniu wniosku o płatności będzie nieuzyskanie płatności rolnośrodowiskowej przez nowego nabywcę gospodarstwa rolnego.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.03.2010r. II GSK 471/09 ) M. K. jako nowy posiadacz gospodarstwa rolnego złożył wniosek o przejęcie zobowiązania i przejęcie płatności w dniu 10 maja 2009r. Nie ulega wątpliwości, że określony w § 14 ww. rozporządzenia termin 35 dni nie został dochowany przez wnioskodawcę w odniesieniu do tej części gospodarstwa, która obejmuje działki oznaczone nr 4, 5, 11, 43/2, i 61 o łącznej powierzchni 12,4498 ha oraz działki nr 10/2 o powierzchni 2,3300ha, przekazane na podstawie umowy darowizny z dnia 16 marca 2009r. ( akt notarialny Rep. A nr 1255/2009). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżącego. Kwestią sporną jest natomiast to, czy odmowa przyznania płatności powinna dotyczyć również tej części gospodarstwa, która obejmuje działki oznaczone numerami 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1, a które zostały, przekazane skarżącemu do użytkowania w dniu 20 kwietnia 2009r., zgodnie z oświadczeniem A. K. i E. K. W terminie 35 dni od przekazania wnioskodawcy do użytkowania działek oznaczonych nr 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1 skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem podjętym przez A. K. Wprawdzie, co podnosi organ w zaskarżonej decyzji, umowę z dnia 20 kwietnia 2009r. o przekazaniu w użytkowanie wskazanych we wniosku działek skarżący przedłożył organowi dopiero po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, jednakże, w ocenie Sądu, należy przyznać rację skarżącemu, iż z samej treści § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia wynika, iż terminem 35 dniowym obwarowane jest złożenie wniosku do kierownika biura powiatowego Agencji wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Sąd podziela pogląd przedstawiony w skardze, że gdyby wolą ustawodawcy było uzależnienie skuteczności przejścia kontynuacji na następcę od złożenia w terminie 35 dni także kopii umowy w wyniku, której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, warunek ten zostałby wskazany w ust. 1 ww przepisu, tak jak to uczyniono ze zobowiązaniem następcy do kontynuacji. Należy zatem uznać, iż prawidłowo organ I instancji wezwał M. K. na podstawie art. 64 § 2 kpa do wykazania faktu objęcia w posiadanie wskazanych we wniosku działek, co skarżący we wskazanym mu terminie uczynił. Termin uzupełnienia wniosku pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki, o której mowa w § 14 ust. 1 , tj dochowania wskazanego tam terminu. Zdaniem Sądu, ma również rację skarżący, iż dla oceny złożonego wniosku kontynuacyjnego nie ma znaczenia fakt, iż umowę dzierżawy działki nr 32 przekazanej skarżącemu do użytkowania przez A. K., zawarła z Agencją Nieruchomości Rolnych E. K. Grunt ten był faktycznie użytkowany przez A. K., był objęty jego wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, oraz wydaną przez organ decyzją. W związku z powyższym, mając na uwadze to, iż możliwym jest przyznanie płatności rolnośrodowiskowej producentowi, na rzecz którego przeniesiono posiadanie również części gospodarstwa rolnego, w tym przypadku działek oznaczonych nr 247/23, 247/22, 247/20, 247/17, 247/3, 32 i 468/1, które zostały, przekazane skarżącemu do użytkowania, organ winien w tym zakresie rozpoznać złożony przez M. K. wniosek. Wskazania dotyczące dalszego postępowania wynikają z wyżej poczynionych rozważań. Wobec powyższego, z uwagi na to, że decyzje obu instancji naruszają prawo, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.