I SA/Go 544/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Skarżący J.N. wniósł skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2010r. utrzymującą w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2010r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od lipca 2007 r do października 2009r. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu [...] grudnia 2009 r. (data wpływu do ZUS: 11.12.2009 r.) skarżący złożył wniosek o umorzenie należności wobec ZUS w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą z tytułu składek: - na ubezpieczenie społeczne za okres od 07/2007r. do 10/2009r. w łącznej kwocie 11.040,60 zł w tym składek w kwocie 9.980,60 zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2009r. w kwocie 1060 zł. - na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2007r. do 10/2009r. w łącznej kwocie 6.649,29 zł w tym składek w kwocie 5.849,29 zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2009r. w kwocie 800 zł. - na Fundusz Pracy za okres od 07/2007r. do 10/2009r. w łącznej kwocie 1313,41 zł w tym z tytułu składek w kwocie 1192,41 zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2009r. w kwocie 121 zł. We wniosku podał, że w październiku 2009 r. zgłosił do KRUS zawieszenie działalności, a po weryfikacji dokumentów okazało się, że dzierżawione przez niego grunty nie przekraczają 1 ha przeliczeniowego i od lipca 2007 r. powinien opłacać składki ZUS. Dodał, że gdyby wiedział w 2007 r., iż jest zobowiązany płacić składki ZUS, zaprzestałby prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej było tylko dodatkiem do dochodów. Podał, że w przypadku uwzględnienia wniosku będzie się starał o ponowne uruchomienie firmy. Wniosek o umorzenie należności skarżący uzasadnił swoją trudną sytuacją majątkową. Wyjaśnił, że obecnie jest osobą bezrobotną, wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, na wychowaniu mają trójkę dzieci w wieku szkolnym. Żona prowadzi działalność gospodarczą i to dochody z tej działalności ok. 1200 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu dzierżawionych gruntów pozwalają na utrzymanie rodziny. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Ponadto zdaniem organu wnioskodawca nie udowodnił, że nawet minimalne regulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek pozbawiałoby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie zgodził się z powyższą decyzją i wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną, która uniemożliwia mu uregulowanie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją nr [...]r. z dnia [...] kwietnia 2010r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego nr [...] uznając, iż w ustalonych okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w rozumieniu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o "jej cofnięcie". W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o umorzenie należności z dnia [...] grudnia 2009r. oraz z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. skarżący wskazał, że od roku szuka pracy, z zawodu jest spawaczem. Obecnie utrzymuje się ze zbierania grzybów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a./. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej /art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a./. Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ma przy tym obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa także w stosunku do wszelkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co oznacza możliwość uchylenia oprócz decyzji zaskarżonej także decyzji organu I instancji /art. 135 p.p.s.a./. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw pod względem jego zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Ponadto organy obu instancji dokonały jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywowały swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniach decyzji. Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją odmówiono J.N. uwzględnienia jego wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, jako zaległości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od lipca 2007r. do października 2009r. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej dalej u.s.u.s. -należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas, oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 roku (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u. s. u. s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u. s. u. s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust.3. Z oczywistych przyczyn nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 1. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości (pkt 2). Co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności jednakże nie wystąpił brak majątku z którego można egzekwować należności (pkt 3). Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne (pkt 4), wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza koszty upomnienia (pkt 5). Wobec skarżącego do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte wnioskiem ZUS, a zatem nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji (pkt 5 i 6). W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Na obecnym etapie nie można było stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, brak było prawnej możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium. Z kolei w art. 28 ust. 3a u. s. u. s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u. s. u. s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u. s. u. s w związku z § 3 ww. rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja wydawana na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.us. w związku z § 3 rozporządzenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konieczne jest przy tym uzasadnienie stanowiska stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje natomiast jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej, czyli organ rentowy. Sąd zatem nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi- w postaci umorzenia należności oraz czy w sposób prawidłowy uzasadnił swe rozstrzygnięcie. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Wypełnił tym samym obowiązki wynikające z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a polegające na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, Prezes ZUS prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła także żadna z okoliczności wymienionych w § 3 ust.1 cytowanego rozporządzenia, którą na zasadzie wyjątku, organ ZUS może zastosować mimo braku przesłanki ustawowej tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. Złożony przez skarżącego wniosek o umorzenie uzasadniony został przede wszystkim trudną sytuacją finansową w gospodarstwie domowym. Jako okoliczności sprawy podano ciężką sytuację finansową wnioskodawcy wynikającą z braku pracy, niskich dochodów jego małżonki, posiadanych zobowiązań wobec [...] i braku wobec tego środków na utrzymanie pięcioosobowej rodziny, w tym trójki dzieci w wieku szkolnym. W ocenie skarżącego w/w okoliczności uniemożliwiają wywiązanie się ze spłaty powstałego zobowiązania wobec ZUS. W ocenie Sądu organy obu instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dokonały prawidłowej analizy możliwości płatniczych, sytuacji materialno-bytowej skarżącego oraz osób wspólnie z nim zamieszkujących w oparciu o cytowane unormowania prawne w tym zakresie. Organ rentowy prawidłowo ustalił, iż pomimo tego iż skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdzie nie pracuje, dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowią stałe środki pieniężne pochodzące z dochodów małżonki skarżącego z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz jak sam wskazał we wniosku z [...] grudnia 2009r. dochody z dzierżawionych gruntów. Wobec tego iż żona skarżącego pracuje, w ocenie Sądu, jak zasadnie przyjął organ otrzymywane dochody umożliwiają pokrywanie opłat o charakterze stałym jak i zaspakajanie potrzeb rodziny w stopniu podstawowym. Skarżący zresztą sam podaje, że stara się z małżonką nie mieć długów i na bieżąco regulować zobowiązania. Z informacji Urzędu Skarbowego wynika, iż skarżący nie posiada żadnych zaległości podatkowych. Posiada jedynie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu wobec [...], które również na bieżąco reguluje. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że bieżące potrzeby życiowe skarżącego i jego rodziny nie są zaspakajane. Skarżący co prawda jest osobą bezrobotną, ale posiada przecież możliwości zarobkowania i uzyskiwania dodatkowych dochodów. Co wymaga szczególnego podkreślenia, skarżący jest osoba zdrową, zdolną do pracy, nie choruje, posiada zawód spawacza. Zatem zarówno jego stan zdrowia jak również posiadany zawód - który w ocenie Sądu jest zawodem intratnym na rynku pracy- umożliwia mu pozyskanie środków pieniężnych, które pozwolą mu nie tylko przyczynić się w większym stopniu do utrzymania rodziny, ale także spłacać obciążające go zobowiązania publicznoprawne (zaległości wobec ZUS). W ocenie Sądu, skarżący nie udowodnił także, aby w związku z tak trudną sytuacją finansową jak podaje we wnioskach podjęte zostały przez niego działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Jak sam podał skarżący, cyt. " utrzymanie trójki dzieci jest sprawą kosztowną, ale nie chcemy korzystać z pomocy społecznej". Wbrew twierdzeniom skarżącego korzystanie z pomocy społecznej nie jest kwestią osobistej ambicji bądź jej braku, albowiem pomoc taka ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma za zadanie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a ponadto jest skierowana do wszystkich znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Przede wszystkim skarżący nie wykazał, iż podejmował próby jakiegokolwiek zatrudnienia. Mając powyższe na względzie aby w sprawie wystąpiły takie okoliczności w związku z którymi podjęcie się spłaty należności nie byłoby możliwe, gdyż pozbawiałoby przez to stronę środków niezbędnych dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. W okolicznościach sprawy spłata należności nie spowoduje innych nieodwracalnych skutków dla egzystencji skarżącego i jego rodziny. Wobec powyższego, na tym etapie jak słusznie wskazał organ, umorzenie należności byłoby przedwczesne. Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. W ocenie Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje by trudna sytuacja skarżącego była związana z brakiem jakichkolwiek środków do życia. Ponadto trudna sytuacja majątkowa wynika wyłącznie z braku podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Sąd podziela stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły również pozostałe przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt. 2 i 3 w/w rozporządzenia. Skarżący nie wykazał, aby poniósł jakąkolwiek stratę w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy wreszcie że w wyniku przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiony byłby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jednocześnie podkreślić należy, iż opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz pracy jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zaś ich nie płacenie uzasadnić można jedynie nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Końcowo, Sąd chciałby przy tym wskazać, iż działalność gospodarcza jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Podkreślić również należy, iż umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako czynność zmierzająca z jednej strony do udzielenia pomocy płatnikowi, z drugiej pociągająca za sobą konieczność rezygnacji przez Zakład z należności uzyskiwanych w drodze przymusowego dochodzenia, ma wpływ na zdolność realizacji przez Zakład zadań, polegających w dużej mierze na finansowaniu z odnośnych funduszy świadczeń oraz innych wydatków przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu całości wnioskowanych należności byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne. Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Wydając rozstrzygnięcie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, polegającej choćby na dokonaniu spłaty części zadłużenia, skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie pozostałych należności, bądź np. tylko odsetek od zaległości. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie działania i starania skarżącej podjęte w celu spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem jej aktualnej sytuacji finansowej. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego m.in. na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych. Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - jak w sentencji wyroku. |Sędzia WSA |Sędzia NSA |Sędzia WSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jan Grzęda |Barbara Rennert |