II OSK 1451/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 506/10 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. (sygn. akt IV SA/Gl 506/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. G. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku skarżącej o przeprowadzenie kontroli sanitarnej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. J. G. skierowała do Państwowej Inspekcji Sanitarnej w S. podanie zawierające żądanie przeprowadzenia kontroli ze względu na zagrzybienie, wilgoć i pleśń w jej mieszkaniu przy ul. [...] w S. oraz pobrania próbki wody. W dniu 28 kwietnia 2010 r. przeprowadzono kontrolę w mieszkaniu J. G. oraz pobrano do badań próbki wody. Na powyższą okoliczność sporządzono protokół, w którym m.in. zawarte zostało oświadczenie J. G., że od 1997 r. ówczesny administrator budynku MZBM w S. nie wykonał prac mających na celu usunięcie nalotów na ścianach. Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał podanie J. G. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. w zakresie oceny stanu technicznego budynku i lokalu mieszkalnego. Organ uznał, że zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) ten organ jest właściwy do zajęcia stanowiska w przedmiotowej kwestii. Organ wskazał, że przeprowadzona w dniu 28 kwietnia 2010 r. kontrola w lokalu zamieszkałym przez J. G. wykazała miejscowe naloty (zielone i czarne) pod oknami pomieszczeń kuchni i pokoju, ubytki w ścianie (pod oknem kuchennym) i w podłodze kuchni oraz ubytki w ścianie przy wejściu do łazienki i toalety. Jednocześnie poinformował, że próbki wody w zakresie przebadanych parametrów fizykochemicznych spełniają wymagania rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia u ludzi. Po rozpoznaniu zażalenia J. G., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na to postanowienie, nie zgadzając się z twierdzeniem organu, że kontrola przeprowadzona w dniu 28 kwietnia 2010 r. nie wykazała naruszenia wymagań higienicznych i sanitarnych. Podniosła, że w mieszkaniu które zajmuje jest grzyb, pleśń i wilgoć. Zamieszkiwanie w tym lokalu grozi utratą zdrowia i życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organów administracji rozpatrujących tę sprawę. Sąd wskazał, że w tej sprawie istotą problemu jest ustalenie zakresu działania organów inspekcji sanitarnej i nadzoru budowlanego. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 27 ust. 2 ww. ustawy).Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U z 2010r Nr 243 poz. 1623) w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Stosownie natomiast do treści art. 62 ust.3 i 4 tej ustawy właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Kontrole, o których mowa w ust. 1, powinny być dokonywane, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Zgodnie z art. 83 ust.1 w/w ustawy organem, o którym mowa w tych przepisach, jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie zebrany materiał dowodowy potwierdza zasadność stanowiska zajętego przez organy inspekcji sanitarnej. Sąd stwierdził, że obecność nalotów na ścianach pod oknami w kuchni i pokoju, ubytków w ścianach pod oknem kuchennym, uszkodzenia podłogi w kuchni w mieszkaniu skarżącej może wynikać ze złego stanu technicznego budynku lub też z jego nieprawidłowego użytkowania. Organy państwowej inspekcji sanitarnej nie posiadają kompetencji do wydawania decyzji w sprawie usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku lub ich użytkowaniu, które zagrażają życiu lub zdrowiu ludzi. Sprawy te z mocy art. 62 ust. 3 i 4 a także art. 66 i 83 ust.1 ustawy - Prawo budowlane należą do właściwości inspekcji nadzoru budowlanego, dysponującej instrumentami prawnymi do egzekwowania wykonania decyzji. Wydanie decyzji na podstawie art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w stanie faktycznym sprawy nie jest właściwe, gdyż postępowanie prowadzone przez organy inspekcji sanitarnej nie jest w stanie ustalić (wobec braku instrumentów prawnych) strony zobowiązanej do jej wykonania, tj. czy winien to być administrator budynku czy też osoba, w dyspozycji, której mieszkanie się znajduje np. najemca, w zależności od ustalonego źródła stwierdzonych nieprawidłowości. Natomiast postępowanie prowadzone przez inspektora nadzoru budowlanego ma na celu przedsięwzięcie takich czynności, które służą utrzymaniu w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości, czyli w danym przypadku usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. W konkretnym przypadku nie wyklucza to nałożenia obowiązku wykonania określonych robót także w lokalu lub lokalach mieszkalnych budynku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1998r. sygn. akt IV SA 757/96). Sąd wskazał, że w tej sytuacji istnieje konieczność zbadania czy źródło nieprawidłowości stwierdzonych w lokalu skarżącej (występujące od 1997 r. co wynika z oświadczenia skarżącej oraz kserokopii protokołu z dnia 20 lutego 1997 r., gdzie już wówczas stwierdzono zawilgocenie i zagrzybienie ścian w kuchni, przedpokoju i wc.) w zakresie warunków higienicznych i zdrowotnych, związane jest z utrzymaniem obiektu budowlanego. Właściwym do prowadzenia postępowania w tym zakresie jest organ nadzoru budowlanego. W innym wypadku, gdy nieprawidłowości we wskazanym zakresie nie są w żaden sposób związane z utrzymaniem lub użytkowaniem obiektu budowlanego jako całości - decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych uchybień na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o PIS władny jest wydać inspektor sanitarny. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. G., podnosząc zarzuty: - naruszenia prawa materialnego tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie w oparciu o ten przepis nie jest właściwe. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podniósł, że warunki higieniczne i zdrowotne panujące w mieszkaniu J. G. powodują bezpośrednie zagrożenie jej zdrowia i życia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zadaniem Inspekcji jest sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. W lokalu skarżącej została pobrana jedynie próbka wody, nie zostały natomiast pobrane próbki nalotów na ścianach, które powinny być poddane badaniom mykologicznym. W dniu 31 października 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach przekazujące odpis skrócony aktu zgonu skarżącej J. G., która zmarła w dniu 22 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. J. G. wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z żądaniem przeprowadzenia kontroli warunków sanitarnych i higienicznych panujących w zajmowanym przez nią mieszkaniu przy ul. [...] w S. Skarżąca twierdziła, że bardzo złe warunki higieniczne i zdrowotne (wilgoć, pleśń, zagrzybienie ścian, skażenie wody) panujące w tym mieszkaniu powodują bezpośrednie zagrożenie jej zdrowia i życia. Przedmiotem tego postępowania było więc osobiste żądanie skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie kontroli warunków sanitarnych w jej mieszkaniu. Postępowanie to jest też ściśle związane z osobą skarżącej z tego względu, że jego celem była ochrona jej zdrowia i życia. W związku z tym, że skarżąca w dniu 22 września 2012 r. zmarła, a przedmiot tego postępowania odnosił się do praw ściśle związanych z jej osobą, istnieją przesłanki do umorzenia postępowania kasacyjnego w tej sprawie. Dodać należy, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca nie była właścicielem mieszkania przy ul. [...] w S., gdyż we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 16-17 akt IV SA/Gl 506/10) oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, w tym żadnych praw do nieruchomości. Udziału w tej sprawie nie zgłosiły więc żadne osoby, których interesu prawnego mógłby dotyczyć wynik tego postępowania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne w tej sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.