II OZ 10/11

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 858/10 odmawiającego przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. N. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 858/10 odrzucił skargę J. N. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi oraz nie uzupełnił braków formalnych skargi w siedmiodniowym terminie zakreślonym do dokonania wskazanych czynności. J. N. pismem z dnia 22 października 2010 r. złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazał, iż nie wiedział, że K. G., który składał skargę w jego imieniu nie może być jego pełnomocnikiem. Podkreślił, że w miesiącu sierpniu 2010 r. kiedy został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego, przebywał wraz z rodziną na terenie Niemiec, gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 858/10, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazano, że z okoliczności podnoszonych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą na terenie Niemiec, w związku z czym podając adres korespondencyjny w Polsce naraził się na ryzyko niepodjęcia przesyłki z sądu i niezachowania terminu do dokonania w/w czynności procesowych. W ocenie Sądu, brak pod wskazywanym adresem korespondencyjnym osób, które mogłyby odebrać przesyłkę w okresie urlopowym, nie mogą wyłączać winy skarżącego w niezachowaniu terminu. Składając skargę powinien on liczyć się z możliwością otrzymania korespondencji z sądu w tej sprawie, nawet w miesiącu sierpniu. W ocenie Sądu, także brak wiedzy na temat kręgu osób, które mogą być pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może stanowić okoliczności wyłączającej winę, ponieważ nieznajomość prawa nie może prowadzić do uprzywilejowanego traktowania skarżącego. Od wnoszącego skargę można wymagać, aby ustalił kto może być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym, zwłaszcza, iż w żadnej sądowej procedurze w polskim prawie osoba teścia nie może być pełnomocnikiem procesowym. J. N., pismem z dnia 4 grudnia 2010 r. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2010 r. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 2 w związku z art. 54 § 1 i 2 ora art. 86 § 2 i art. 87 § 2 p.p.s.a. pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a uchybienie to powoduje ujemne skutki dla skarżącego w zakresie dalszego postępowania sądowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, iż Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie mając świadomość, iż K. G. (pełnomocnik skarżącego w postępowaniu administracyjnym) nie może być pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinien z chwilą przesłania skargi do organu wezwać skarżącego do uzupełnienia jej braków poprzez podpisanie skargi przez skarżącego. Okoliczność ta uprawdopodabnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania w/w czynności procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie oraz wezwanie do uiszczenia wpisu sadowego od skargi zostało wysłane na adres skarżącego w dniu 30 lipca 2010 r. Pierwszego awiza wezwania Sądu dokonano w dniu 4 sierpnia 2010 r., drugiego w dniu 12 sierpnia 2010 r. a następnie wezwanie Sądu zwrócono do WSA w Krakowie w dniu 20 sierpnia 2010 r. jako niepojętego w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 858/10 odrzucił skargę J. N. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2010 r. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 15 października 2010 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 22 października 2010 r., a więc w zakreślonym siedmiodniowym terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania w/w czynności. Badając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu, gdyż okoliczność podana przez skarżącego – przebywanie na urlopie, w dniach, w których awizowana była w/w przesyłka nie można uznać za przeszkodę nieusuwalną. Skarżący nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie uchybionego terminu z przyczyn od niego niezależnych. Okoliczności powyższe świadczą - wbrew twierdzeniom skarżącego - o niedochowaniu przez niego szczególnej staranności. Niewątpliwie skarżący mógł przed wyjazdem z miejsca zamieszkania na okres ponad dwóch tygodni, poinformować Sąd o tej okoliczności i wyznaczyć osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w jego imieniu. Trudno oczekiwać, że to Sąd będzie ustalał każdorazowo miejsce pobytu strony, której należy doręczyć przesyłkę sądową. Dodatkowo, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. art. 87 § 2 w związku z art. 54 § 1 i 2 ora art. 86 § 2 i art. 87 § 2 p.p.s.a. wraz z argumentacją mająca za tym przemawiać, ponieważ organ administracyjny, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, ma trzydzieści dni na udzielenie odpowiedzi na skargę oraz przesłanie jej sądowi wraz z aktami, natomiast nie jest uprawniony do podjęcia czynności sprawdzających dopuszczalność skargi, legitymację skarżącego czy spełnienie przez skargę warunków formalnych. To sąd administracyjny zobowiązany jest do badania braków formalnych skargi co wynika z art. 49 w związku z art. 85 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.