II FZ 597/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 944/10 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 944/10 ze skargi S. G. (dalej: skarżący) na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2010 r. odmówił przywrócenia terminu. Z przebiegu sprawy wynika, że w dniu 15 lipca 2010 r. doradca podatkowy S. G. (działając we własnym imieniu) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 23 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wraz ze skargą wpłynął do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że przesyłka polecona wraz z dwoma egzemplarzami skargi została nadana w Urzędzie Pocztowym w B. w dniu 6 lipca 2010 r., jednakże - z uwagi na błąd pracownicy odbywającej staż w firmie S.-T. D. P. i F. w B. - została źle zaadresowana. Wnioskujący podkreślił, że pracownica na kopercie wpisała adres: "Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, Izba Skarbowa w P., ul. M., 00-000 L.", pismo natomiast zaadresowane było do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Izby Skarbowej w P. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w L.". Skarżący wyjaśnił, że pracownica nie mając wpisanej nazwy ulicy na piśmie przewodnim, skorzystała z internetu i wpisała ulicę Urzędu Skarbowego w L., tj. ul. M., przepisując pozostałe dane adresowe z pisma. W związku z powyższym, Urząd Pocztowy dokonał w dniu 15 lipca 2010 r. zwrotu przesyłki poleconej z adnotacją "zwrot - adresat nieznany". Skarżący podkreślił, że osoba, która błędnie zaadresowała przesyłkę, zatrudniona jest w Biurze Podatkowym jako osoba odbywająca staż na podstawie umowy o organizacji stażu dla bezrobotnych, zawartej w dniu 12 kwietnia 2010 r. z Powiatem B. – Powiatowym Urzędem Pracy w B.. Stwierdził, że powierzając pracownicy czynności polegające na adresowaniu przesyłek przekonany był, że posiada ona stosowną wiedzę i umiejętności, aby wykonać powyższe czynności rzetelnie. Zatrudniona pracownica wykazała się jednak brakiem dostatecznego doświadczenia, co w konsekwencji spowodowało uchybienie terminu do wniesienia skargi na wymienioną w sentencji interpretację indywidualną Ministra Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. WSA wskazał, że podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i orzecznictwie sądowym przyjęte jest, iż wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Jeżeli natomiast strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, OSNP – wkł. 2002/19/11). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podzielić również pogląd, iż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, niepubl.). Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Zakamycze 2005, s. 219). Sąd oceniając wniosek stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do wniesienia skargi. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Z podanej przez skarżącego argumentacji wynika, iż uchybienie terminowi do wniesienia skargi, nastąpiło w wyniku błędu pracownicy odbywającej staż w firmie S.-T. D. P. i F. w B., która w sposób niewłaściwy zaadresowała przesyłkę zawierającą skargę doradcy podatkowego na interpretację indywidualną Ministra Finansów. Skarżący uzasadniał, że powierzając pracownicy czynności dotyczące adresowania przesyłek, przekonany był, iż posiada ona stosowną wiedzę i umiejętności w tym zakresie. W ocenie Sądu, przedstawionych okoliczności, w świetle regulacji normującej instytucję przywrócenia terminu, nie można potraktować jako przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminowi. Przede wszystkim wskazać należy, że skargę na interpretację Ministra Finansów doradca podatkowy składał w imieniu własnym, a zatem jako osoba zaznajomiona z regulacjami dotyczącymi terminów składania środków zaskarżenia (w tym skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) i mająca doświadczenie w tym zakresie, działając czy to samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, powinien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich czynności w tym zakresie. Oznacza to, że nawet w sytuacji zlecenia pewnych czynności swojemu pracownikowi - w szczególności osobie odbywającej staż w Biurze Podatkowym, a więc z definicji osobie uczącej się - nie jest on zwolniony z obowiązku starannego ich wykonania. Pomimo, iż doradca podatkowy nie należy do kategorii tzw. "pełnomocników profesjonalnych", to z racji wykonywanego zawodu i posiadanego doświadczenia, powinien ponosić odpowiedzialność za zapewnienie prawidłowej obsługi sekretariatu Biura Podatkowego oraz za błędy i zaniedbania pracowników, którymi się posługuje. Podkreślić należy, że w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne danej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok z 20 września 2001 r., IV SA 1340/99 (LEX nr 54141). W świetle powyższego, nie uznano przedstawionych przez skarżącego okoliczności, jako nie dających się usunąć przeszkód uniemożliwiających wniesienie skargi w terminie. Były one skutkiem zaniedbania działań skarżącego, którego obowiązkiem było nadzorowanie pracy osoby odbywającej staż w firmie S.-T. D. P. i F. Brak kontroli nad prawidłowością wykonanych przez pracownicę czynności, należy uznać za nieuwagę lub zaniedbanie, których nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W konsekwencji Sąd uznał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie została zrealizowana przesłanka określona w art. 87 § 2 p.p.s.a., od której zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 944/10 odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia skargi na wydaną interpretację przepisów prawa podatkowego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., z uwagi na błędną interpretację przedstawionych argumentów, nie uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy faktu terminowego nadania przesyłki pocztowej oraz nie rozpatrzenia wniosku w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze o nieprawidłowym wyznaczeniu terminu dla złożenia ewentualnej skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że Sąd nie uwzględnił przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu faktu, iż przesyłka polecona wraz z dwoma egzemplarzami skargi została nadana w dniu 6 lipca 2010 r. w Urzędzie Pocztowym w B. W związku z otrzymaną w dniu 11 czerwca 2010 r. odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 7 czerwca 2010 r. skarżącemu przysługiwało prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P. w terminie 30 dni. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10 lipca 2010 r., jednak przesyłka została nadana na adres Urzędu Skarbowego w L., a jako odbiorcę wpisano Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Z tego względu Poczta Polska nie dostarczyła przesyłki pod wskazany adres i stwierdziła, że adresat jest nieznany. Ponadto skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, który stwierdził, że doradca podatkowy przyjmując na staż pracownika winien zweryfikować wszystkie jego działania. Kolejnym naruszeniem jaki zarzucił skarżący Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu jest nie rozpatrzenie wniosku strony w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze o nieprawidłowym wyznaczeniu terminu do złożenia ewentualnej skargi – art. 53 § 2 p.p.s.a. Według skarżącego, pismo Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 czerwca 2010 r. nie można uznać za odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu przez Sąd następuje, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z wnioskiem o przywrócenie terminu strona występuje w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym winna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, iż w okolicznościach tej sprawy nie można przyjąć, że strona zachowała szczególną staranność przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż przy ocenie winy należy przyjąć adekwatny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Skarżący przyjmując na staż młodą, bezrobotną osobę powinien być świadomy braku jej doświadczenia oraz wiedzy z zakresu nadawania pism do poszczególnych instytucji. Skarżący powołując się na fakt dotyczący zebranego już przez stażystkę doświadczenia w czasie stażu w Urzędzie Gminy nie przesądza o zdobytych tam umiejętnościach i wiedzy. To, iż przez około trzy miesiące skarżący nie zauważył żadnych uchybień w wykonywanych przez nią obowiązkach, nie wyklucza i nie zakłada, że nie mogła się pomylić i błędnie zaadresować koperty. Z akt sprawy nie wynika, że stażystka była pouczona o skutkach i konsekwencjach błędnie zaadresowanych pism. Skarga, jak podkreślał skarżący, jest skomplikowanym pismem, ponieważ miała być wysłana do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale za pośrednictwem Izby Skarbowej w P., jako organu rozpatrującego ów interpretację indywidualną. W piśmie podano niepełny adres, więc stażystka nie znając zasad doręczania takich pism przepisała wszystko i z internetu dopisała brakującą ulicę. Ponadto z pisma bezpośrednio nie wynikało, gdzie powinno być ono doręczone. Powierzając takie czynności i zadania stażystce, które wydają się być banalnymi, ale niosącymi ze sobą poważne skutki, wymagają jednak kontroli. Tym bardziej bez celu nie przydzielono stażystce opiekuna – panią E. S. będąca specjalistką ds. księgowości w firmie S.-T. D. P. i F. Reasumując, można podkreślić, że wszelkie zaniedbania osoby trzeciej obciążają samą stronę i nieuwalniają jej od winy w niezachowaniu terminu. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżący nie dołożył należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.