II FZ 351/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 617/10 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. sp. z o. o. z siedzibą w J. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2010r. I SA/Rz 64/10 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 4 maja 2011 r. w sprawie I SA/Rz 617/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie A. spółki z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie tego Sądu z dnia 21 października 2010 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że postanowieniem z dnia 21 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił sporządzone osobiście przez A.Z. (reprezentującego skarżącą spółkę) zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W ustawowym terminie A.Z. złożył zażalenie na to postanowienie z równoczesnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wskutek nieuzupełnienia braków formalnych zarządzono pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania. Aktualny stał się wobec tego obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu od złożonego przez niego środka odwoławczego, do którego opłacenia którego wezwano stronę, pouczając ją jednocześnie o sposobie, terminie i skutkach zaniechania czynności zapłaty opłaty sądowej. Wobec nieobecności adresata pismo sądowe zostało złożone na okres 14 dni w placówce pocztowej, o czym poinformowano stronę, podając termin odbioru, a następnie ponowiono zawiadomienie informując o możliwości odbioru korespondencji nie później niż w terminie czternastu dni od pierwszego zawiadomienia, tj. 15 kwietnia 2011 r. Pismo nie zostało odebrane. W związku z tak ustalonym stanem faktycznym Sąd stwierdził, że zażalenie, tak jak każde pismo wszczynające postępowanie, powinno zostać opłacone. Sąd przytoczył z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), traktujący o obowiązku uiszczania wpisu i art. 220 § 3 p.p.s.a., określający skutki nieopłacenia w terminie wpisu m.in. od zażalenia. Stwierdził, iż w tym przypadku pismo wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu zostało do niego skierowane, jednakże mimo dwukrotnego awizowania skarżący nie podjął go z placówki pocztowej. Po raz pierwszy, jak wynika z adnotacji na zwróconej Sądowi przesyłce powiadomiono go o nadejściu pisma 1 kwietnia 2011 r., kolejnego zawiadomienia dokonano 11 kwietnia 2011r., co odpowiada wymogom zastępczego doręczenia, o jakich mowa w art. 73 p.p.s.a. Skarżący nie podjął pisma. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 73 § 3 p.p.s.a. należało zatem uznać je za doręczone w sposób zastępczy w dniu 15 kwietnia 2011r. Od tego momentu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin, do uiszczenia wpisu od zażalenia, który upłynął bezskutecznie 22 kwietnia 2011 r. Uzasadniało to odrzucenie zażalenia na podstawie art.220 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżący domagał się jego zmiany, podnosząc, że wnosił o doręczanie mu wszelkiej korespondencji drogą elektroniczną. Niedokonanie stosownych zmian kodeksów i ustaw nie może uniemożliwiać stronie uczestnictwa w postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Sposób doręczania pism sądowych został uregulowany w art.65-81 p.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 tej ustawy sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Sąd może także doręczać pisma za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej ( art. 65 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca, wskazując możliwe sposoby doręczeń jako podstawowy wskazał sposób określony w art. 65 § 1 p.p.s.a., tylko w tym przepisie używając określenia "sąd dokonuje". Z użycia przez ustawodawcę w § 3 art. 65 zwrotu "sąd może" wywieść należy, że wybór formy doręczeń za pomocą poczty elektronicznej nie jest obowiązkowy dla sądu, nawet wówczas, gdy strona wskaże adres poczty elektronicznej, na który można dokonywać doręczeń i wyrazi zgodę na doręczenie jej pism sądowych w ten sposób. Wybór formy doręczenia zarządzenia przewodniczącego przez pocztę, a nie poprzez pocztę elektroniczną sam w sobie nie stanowi zatem naruszenia, mogącego skutkować uwzględnieniem zażalenia. Ponadto mimo przesyłania przez stronę pism w formie elektronicznej nie wnosiła ona o dokonywanie jej doręczeń w sposób wskazany w art. 65 § 3 p.p.s.a. Wskazując na niewłaściwy sposób doręczenia strona skarżąca kwestionuje jednak w istocie prawidłowość doręczenia jej pisma zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu. Badając zasadność zażalenia należy zatem zbadać, czy istniały podstawy do przyjęcia skuteczności doręczenia zastępczego. Zgodnie z ar. 73 § 1 i § 2 p.p.s.a. w przypadku nieobecności adresata pismo składa się na okres 14 dni w placówce pocztowej, dokonując zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie 7 dni od pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie należy pozostawić w skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W zawiadomieniu powinna być wskazana placówka pocztowa, w której przesyłka zostanie złożona i miejsce pozostawienia zawiadomienia (§ 6 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym -Dz.U. Nr 190,poz. 1277- w zw. z art.65 § 2 p.p.s.a.). W tym przypadku w treści zwrotnego poświadczenia odbioru, zwróconego sądowi wraz z przesyłką nie wynika, gdzie pozostawiono zawiadomienie dla adresata o nadejściu przesyłki i że powiadomiono go, w jakiej placówce pocztowej może odebrać pismo sądowe. Ponadto na pieczęci z datownikiem, potwierdzającej datę zwrotu przesyłki sądowi, odręcznie poprawiono datę zwrotu przesyłki nadawcy bez adnotacji o przyczynie dokonania tej poprawki. Nieścisłości te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwiają przyjęcie skutku doręczenia, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. Skoro nie można uznać, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało stronie skutecznie doręczone, tym samym nie można uznać, że rozpoczął bieg termin do jego opłacenia i że termin ten upłynął bezskutecznie. Odrzucenie zażalenia na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. było zatem przedwczesne. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji celem ponownego wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia.