II OZ 1125/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 415/10 o odmowie zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 415/10 odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 415/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA.Rz 415/10 odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów skarżącej nie uległy zmianie i zostały w całości wzięte pod uwagę przy załatwianiu pierwotnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. M. wnosząc o zmianę tego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.)). Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Należy zwrócić uwagę na fakt, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 415/10, którym odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które zgodnie z treścią art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) mogą być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku sprawy dotyczącej przyznania prawa pomocy, którego przyznania wskazanym powyżej postanowieniem referendarza sądowego prawomocnie odmówiono, zmiany uzasadniające odmienne rozstrzygnięcie musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawczyni i okoliczności te musiałyby być wykazane przez zainteresowaną. Tymczasem skarżąca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa uległa jakiejkolwiek zmianie, a tym bardziej zmianie uzasadniającej odmienne rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadne są przy tym argumenty Sądu pierwszej instancji co do braku odniesienia się przez skarżącą do okoliczności, które były objęte skierowanym do niej uprzednio wezwaniem do złożenia dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. i które zadecydowały o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych. Nie bez znaczenie pozostaje również fakt, iż w złożonym przez skarżącą oświadczeniu o stanie majątkowym wskazuje ona na brak jakichkolwiek składników majątkowych, podczas gdy z pism strony jasno wynika, że jest ona właścicielką domu jednorodzinnego (częściowo niewykończonego), współwłaścicielką nieruchomości rolnej, a ponadto posiada akcje spółki [...] S.A. Uchylanie się przez skarżącą od przedstawienia wyczerpujących informacji w zakresie istotnym dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi podstawę do nieuwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.