I FZ 442/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "C." W. M. spółka komandytowa we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 714/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi "C." W. M. spółka komandytowa we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 2001 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 20 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 714/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "C." W. M. spółka komandytowa we W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 maja 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 2001 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wezwano skarżącą - pod rygorem odrzucenia skargi – m.in. do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia tym przedmiocie. Przesyłkę zawierającą odpis wskazanego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi spółki 13 lipca 2010 r. Przesyłką nadaną 21 lipca 2010 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie pismem nadanym 23 lipca 2010 r. wniesiono o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz tego wniosku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podano, że organizacja Kancelarii Radców Prawnych [...] wygląda w ten sposób, że zgodnie z zawartą umową podmiotem odpowiedzialnym za odbiór i dostarczenie korespondencji jest Poczta Polska. W dniu 20 lipca 2010 r. dokonując odbioru korespondencji w siedzibie kancelarii pracownik Poczty Polskiej nie zabrał wszystkich przesyłek przeznaczonych do wysłania. Asystentka zarządu powziąwszy wiadomość o pozostawieniu przez pracownika Poczty Polskiej korespondencji przeznaczonej do wysłania dokonała jej natychmiastowej przesyłki. Zatem wysłanie pisma w przedmiocie przyznania prawa pomocy 21 lipca 2010 r. nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu, uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy strony. W ocenie Sądu I instancji zawarcie przez pełnomocnika strony skarżącej z Pocztą Polską umowy o świadczenie usług odbioru i dostarczania korespondencji do kancelarii, nie zwalnia go z obowiązku dochowania najwyższej staranności przy wysyłaniu przesyłek. Wpływ ten zachowuje do chwili utraty władztwa nad przesyłką, tj. opuszczenia kancelarii przez osobę odbierającą korespondencję. Zdaniem Sądu I instancji ewentualne nieprawidłowości i zaniedbania przy przekazaniu korespondencji, także nadzór nad tym, aby nie pozostała ona w siedzibie kancelarii, a zatem współpraca przy realizacji usługi, na korzystanie z której powołuje się pełnomocnik skarżącej, należy również do podmiotu korzystającego z tej usługi. Ponadto Sąd I instancji uznał, że przedstawiony materiał mający uwiarygodnić zaistnienie okoliczności powoływanych przez pełnomocnika strony skarżącej jest niewystarczający - nie uprawdopodobniono dochowania staranności w realizacji obowiązków wynikających z umowy, na zawarcie której pełnomocnik się powołuje. Egzemplarza umowy nie przedstawiono, jednak istotne uwagi o zakresie obowiązków "zlecającego" można poczynić w oparciu o § 7 załącznika do Zarządzenia Nr 7 Dyrektora Centrum Usług Pocztowych z dnia 7 czerwca 2005 r. ze zm., Regulamin świadczenia usług Firmowa Poczta. Wskazany przepis przewiduje, że podmiot korzystający z usługi zobowiązany jest do przygotowania przesyłek do odbioru oraz wypełnienia wymaganych obowiązującymi przepisami blankietów lub formularzy stosowanych przy nadawaniu przesyłek rejestrowanych, wpisania przesyłek rejestrowanych do formularza nadawczego własnego nakładu albo pocztowej książki nadawczej - w dwóch egzemplarzach, sporządzenia w dwóch egzemplarzach zestawienia ilościowego przesyłek rejestrowanych przekazanych do nadania w ramach usługi Firmowa Poczta, przekazania przesyłek w stanie uporządkowanym. Przy tym przesyłki rejestrowane powinny być pogrupowane według rodzajów, kategorii i ułożone według kolejności wpisów w formularzu nadawczym własnego nakładu albo pocztowej książce nadawczej. Z powyższego wynika, że na korzystającym ze wskazanej usługi spoczywa szereg obowiązków służących identyfikacji wysyłanych przesyłek oraz ich ilościowemu określeniu. Ich wykonania – poprzez przedłożenie stosownych blankietów, formularzy, pocztowej książki nadawczej czy zestawienia ilościowego - nie uprawdopodobnił pełnomocnik skarżącego. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku zawinienia w niedochowaniu terminu wykonania zarządzenia. Nieprzesłanie w terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy - mającym stanowić odpowiedź na wezwanie o wpis - pozostaje w związku z organizacją pracy, podziałem wykonywania obowiązków powierzonych poszczególnym osobom czy obiegiem dokumentów w kancelarii, za prawidłowe funkcjonowanie której odpowiada podmiot prowadzący przedsiębiorstwo. W tych okolicznościach nie można przyjąć braku winy strony skarżącej, z tym zastrzeżeniem, że z uwagi na jej działanie przez pełnomocnika, oceny tego zawinienia należało dokonać przez pryzmat zachowania reprezentującego ją radcy prawnego, którego czynności i zaniechania wywierają skutki wobec strony. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i uwzględnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podkreślił, że strona nie może ponosić odpowiedzialności za niekompetencje pracowników Poczty Polskiej. Przesyłki były przygotowane do odbioru w sposób określony umową oraz Regulaminem świadczenia usług, co potwierdził pracownik Poczty, składając oświadczenie o tym, że nie zabrał całej korespondencji przygotowanej do wysyłki. Gdyby były jakiekolwiek nieprawidłowości w przekazaniu przesyłek po stronie pełnomocnika skarżącej, to oczywistym jest, że pracownik Poczty Polskiej nie przyjąłby na siebie odpowiedzialności, która wiązałaby się dla niego z konsekwencjami ze strony pracodawcy. Ujemne skutki prawne nie mogą dotykać skarżącej, skoro to pracownik podmiotu pośredniczącego nie wywiązał się ze swoich obowiązków. Podkreślono, że Sąd I instancji nie kwestionował autentyczności i zgodności z prawdą oświadczenia złożonego przez pracownika Poczty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) sąd postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy do strony (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła, że termin do uiszczenia wpisu (złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) został uchybiony bez jej winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy stanowisko Sądu I instancji co do tego, że podmiot, który zawarł umowę z Pocztą Polską o świadczenie usług odbioru i dostarczania korespondencji, nie jest zwolniony z obowiązku dochowania najwyższej staranności przy wysyłaniu korespondencji. Staranność ta dotyczy przy tym nie tylko odpowiedniego przygotowania przesyłek, na czym skoncentrował się autor zażalenia, ale również – jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny – zadbania, by doszło do prawidłowego przekazania korespondencji i nadzoru nad tym, aby korespondencja nie pozostała w siedzibie pełnomocnika skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro wpływ pełnomocnika skarżącej (pracowników jego kancelarii) na prawidłowe przekazanie przesyłki istnieje do momentu ustania władztwa nad przesyłką, tj. opuszczenia kancelarii przez osobę odbierającą korespondencję, to w ramach należytej staranności mieści się też dopilnowanie, czy w istocie odebrana została całość korespondencji przeznaczonej do wysyłki. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika jednoznacznie, że korespondencja odbierana jest w godzinach pracy kancelarii. Z żadnego ze złożonych pism procesowych nie wynika przy tym, by pracownik Poczty odbierający z kancelarii korespondencję przeznaczoną do wysyłki miał dostęp do kancelarii i wykonywał swoje obowiązki niezależnie od pracowników kancelarii. Tym bardziej okoliczność taka jest wątpliwa w przypadku, gdy pracownik Poczty wykonuje swe obowiązki "w zastępstwie" (co wynika z treści oświadczenia tego pracownika) Skoro odbiór przesyłek następuje w godzinach pracy kancelarii, to niewątpliwie pracownik Poczty odbiera korespondencję przeznaczoną do wysyłki w porozumieniu z pracownikami kancelarii (umożliwiającymi pracownikowi Poczty dostęp do przesyłek) - na inny tryb wzajemnych kontaktów strona nie wskazała. Nadto, skoro odbiór nie następuje po godzinach pracy kancelarii, to niewątpliwie przynajmniej jeden z pracowników kancelarii opuszcza jej siedzibę po pracowniku Poczty odbierającym korespondencję. O ile zgodzić się można ze stroną, że skarżąca nie powinna ponosić skutków czynności dokonanych przez osoby trzecie i niezależnie od niej działające podmioty pośredniczące, to nie można mówić o braku winy w sytuacji, gdy niedociągnięcia skutkujące uchybieniem terminu wynikają z błędnej organizacji pracy strony (lub – jak w niniejszej sprawie – jej pełnomocnika). Nie spełnia przesłanki należytej staranności taki podział obowiązków, który nie zapewnia prawidłowego i sprawnego obiegu dokumentów w kancelarii, obejmującego poszczególne etapy aż do opuszczenia kancelarii przez pracownika Poczty odbierającego korespondencję przeznaczoną do wysyłki (a więc również nadzór nad tym, by odpowiednie przesyłki zostały zabrane). Stąd też zasadnie Sąd I instancji uznał, że nie został uprawdopodobniony brak winy strony, a niedołożenie należytej staranności przez pełnomocnika skarżącej wywiera skutki wobec strony. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.