II GSK 686/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2190/09 w sprawie ze skargi D. H. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną I Postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2190/09 objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę D. H. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 grudnia 2009 r., D. H. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.448 złotych, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy Sąd wywiódł, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 23 lutego 2010 r., a termin do wykonania tej czynności upłynął w dniu 2 marca 2010 r. Skarżący żądany wpis uiścił w dniu 3 marca 2010 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wpis nie został uiszczony w zakreślonym terminie i orzekł na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). II Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył D. H. zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), polegające na błędnym ustaleniu, jakoby strona wniosła opłatę po terminie do jej wniesienia, tj. w dniu 3 marca 2010 r., gdy tymczasem opłata została uiszczona w dniu 2 marca 2010 r., a które to błędne ustalenie ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. W ocenie D. H. Sąd I instancji błędnie przyjął, że datą decydującą o uiszczeniu opłaty jest data wpływu na rachunek sądu, a nie data dokonania polecenia przelewu, która to czynność miała miejsce w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu tj. w dniu 2 marca 2010 r. W tym bowiem dniu skarżący, za pomocą instytucji pośredniczącej w dokonywaniu transakcji finansowych dokonał polecenia przelewu. Jak podał D. H. wskazana instytucja pośrednicząca P.H. M. z siedzibą w Ś. zawodowo zajmuje się świadczeniem usług pośrednictwa finansowego, w tym przekazywaniem wpłat i przelewów bankowych, co wynika z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Kasator wskazał, że wpłata gotówki w placówce przedsiębiorcy wykonującego zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt 1 lit. j) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) czynności outsourcingu bankowego przed upływem terminu z art. 220 § 1 zd. 2 w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. powoduje skutek zachowania terminu do uiszczenia wpisu, jeżeli zobowiązany przed upływem terminu do uiszczenia wpisu dokona wpłaty przedsiębiorcy, któremu bank w drodze umowy zawartej na piśmie powierzył wykonywanie w imieniu i na rzecz banku pośrednictwa w zakresie czynności bankowych na podstawie umowy agencyjnej. Skoro zatem skarżący dokonał wpłaty za pośrednictwem przedsiębiorcy działającego na podstawie umowy z bankiem, to tym samym dochowany został termin do wniesienia wpisu sądowego. Na dowód powyższych okoliczności skarżący przedstawił: 1. Kopię dokonania w dniu 2 marca 2010 r. w P.H. M. w Ś. wpłaty gotówkowej w kwocie 1.448 złotych jako wpisu sądowego od skargi D. H. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2190/09, z poleceniem dokonania przelewu na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., 2. Kopię wpisu I. B. prowadzącej P.H. M. w Ś. do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 1 października 2009 r., z którego to wpisu wynika m.in. prowadzenie przez I. B. pozostałej finansowej działalności usługowej, gdzie indziej nieklasyfikowanej, oraz pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych, 3. Kopię wydruku potwierdzenia operacji, z którego wynika, że z rachunku bankowego P.H. M. – I. B. w dniu 3 marca 2010 r. dokonano przelewu na rachunek bankowy WSA w W. kwoty 1.448 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi D. H. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2190/09. 4. Zaświadczenie wystawione przez I. B., iż działa ona jako firma pośrednictwa finansowego P.H. M. na podstawie umowy z bankiem B. i polecenie przelewu złożone w dniu 2 marca 2010 r. wykonała w dniu 3 marca 2010 r. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kontroli instancyjnej, sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej, poddane zostało postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Przypomnieć, zatem należy, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie miała jednak miejsca. W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z zastrzeżeniem wypadków wymienionych w § 2 i § 3 przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przepis § 3 stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania podlegają odrzuceniu, jeżeli pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, z kolei art. 219 § 2 p.p.s.a. stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), przy uiszczaniu wpisu - zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu - należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Z treści powyższych przepisów wynika, że wpis uiszczony oznacza wpis uiszczony bezpośrednio w kasie sądu lub wpis uiszczony na rachunek bankowy sądu. Zarówno przepisy ustawy p.p.s.a., jak i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. nie regulują trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków. Te kwestie reguluje art. 63 ust. 1-3 oraz art. 5 i art. 6a ustawy Prawo bankowe, a także zarządzenie Prezesa NBP z dnia 29 maja 1998 r. w sprawie form i trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków (M.P. Nr 21, poz. 320 ze zm.). Prowadzenie rozliczeń pieniężnych w formie gotówkowej wpłaty na rachunek wierzyciela (art. 63 ust. 1 Prawa bankowego) oraz w formach bezgotówkowych (art. 63 ust. 3 Prawa bankowego) zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa bankowego są tzw. czynnościami bankowymi możliwymi, co do zasady, do wykonywania przez banki (art. 5 ust. 4 Prawa bankowego). W orzecznictwie przyjmuje się, że data przyjęcia polecenia przelewu przez bank może być uznana za datę uiszczenia należnego wpisu, jeżeli kwota polecenia przelewu wystarcza na pokrycie wpisu (postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 2000 r., sygn. akt I CKN 820/00 - Lex nr 109406; postanowienie SN z dnia 13 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 118/97 - OSNP 1998 nr 24 poz. 699, uchwała SN z dnia 16 grudnia 1983 r., sygn. akt III PZP 47/83 - OSNC 1984 nr 7 poz. 110). Od 1 maja 2004 r. (zob. art. 1 pkt 5 i art. 22 ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 870), zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego, bank może w drodze umowy zawartej na piśmie powierzyć przedsiębiorcy wykonywanie wyłącznie w imieniu i na rzecz banku pośrednictwa w zakresie czynności bankowych polegających m.in. na przyjmowaniu wpłat na rachunki bankowe prowadzone przez inne banki (art. 6a ust. 1 pkt 1 lit. i). Powyższe powierzenie, zwane outsourcingiem bankowym, oznacza, że te czynności zlecone mają prawną moc reguł czynności bankowych (M. Chruściak, J. Szabański, Outsourcing czy inna usługa, "Rzeczpospolita" 2004 nr 11, str. 22: M. Swora, Outsourcing bankowy w świetle znowelizowanych przepisów prawa bankowego, Glosa 2004 nr 7 str. 9). Dokonanie czynności bankowych przez agenta działającego na podstawie art. 6a ust. 1 Prawa bankowego musi być więc traktowane tak samo jako wykonywanie czynności przez bank, zatem data przyjęcia polecenia przelewu przez takiego agenta może być uznana za datę uiszczenia należnego wpisu (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2526/04, postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II FZ 455/09). Jednak działanie innych podmiotów podejmujących się czynności pośrednictwa finansowego, bez stosownej pisemnej umowy agencyjnej z bankiem, skutku takiego nie wywiera, a opóźnienie w dokonaniu przez pośrednika przelewu na rachunek sądu skutkuje uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu. Z pisma B. dnia 6 lipca 2010 r. (karta 20 akt NSA) wynika, że I. B. nie jest przedsiębiorcą, któremu bank ten powierzył w drodze umowy agencyjnej wykonywanie czynności bankowych na podstawie art. 6a ust. 1 pkt 1 lit. i) Prawa bankowego. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił dowód z tego dokumentu. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wywody skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, gdyż placówka, z której usług skorzystał skarżący nie była placówką działającą na podstawie umowy agencyjnej z bankiem, zatem posłużenie się jej pośrednictwem przy dokonywaniu wpłaty miało miejsce na ryzyko i odpowiedzialność strony. Dniem dokonania opłaty sądowej dokonanej za pośrednictwem podmiotu niebędącego bankiem i w wykonaniu umowy z tym podmiotem nie jest dzień powierzenia temu podmiotowi funduszy, tylko data uznania rachunku bankowego sądu (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1680/09, postanowienie SN z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt II CZ 49/05 opubl. Prawo Bankowe nr 10/2005, s. 9). Z dokumentacji sprawy wynika, że polecenie przelewu wpisu z rachunku P.H. M. na rachunek WSA w W. miało miejsce z dniu 3 marca 2010 r., a więc po terminie, zatem wpłata wpisu dokonana została z opóźnieniem. W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji było uzasadnione. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że z akt sprawy (karta nr 17 WSA) wynika, że wraz z zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu skarżącemu zostało doręczone pouczenie, które stanowi między innymi, że "za datę uiszczenia wpłaty przyjmuje się datę dokonania tej wpłaty w kasie Sądu jak również na rachunek bankowy Sądu [...] w banku lub urzędzie pocztowym". Wobec takiej treści pouczenia nie można również uznać, że uchybienie terminowi wynika z braku pouczenia o sposobie uiszczenia wpisu, a skarżący na własne ryzyko dokonał wyboru podmiotu, któremu zlecił dokonanie przelewu, zaś pośrednik wpłacił pieniądze z własnego rachunku na rachunek Sądu po upływie terminu wskazanego skarżącemu przez Sąd. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.