II GSK 1485/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Barbara Stukan - Pytlowany (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz - Hess po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1162/10 w sprawie ze skargi J. S. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 22 września 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1162/10, oddalił skargę J. S. M. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na operację "Wcześniejsza emerytura". Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 30 lipca 2009 r J. S. M. złożył w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o dofinansowanie w ramach środka 1.5. ,,Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzenia krajową flotą rybacką’’ Program Operacyjny ,,Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013’’. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. Dyrektor [...] OR ARiMR odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej. Organ stwierdził, że nie spełnił warunku zatrudnienia na statku rybackim w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie. Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż w dniu składania wniosku skarżący nie był rybakiem. Powołał się na treść art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006r w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z dnia 15.08.2006r., dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr:1198/2006), który określa, iż ,,rybak’’ to osoba, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego, a to oznacza, że musi być zatrudniony na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Organ ustalił, ponadto, iż skarżący nie wykonywał pracy w zawodzie rybaka od lipca 2005 r. i na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, co wynika także z treści jego pisma z dnia 29 października 2009 r. oraz z odwołania. Wobec powyższego Prezes ARiMR uznał, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania pomocy w ramach środka 1.5. ,,Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajowa flota rybacką’’. Od tej decyzji J. S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. Zgodnie bowiem z art. 21 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr:1189/2006, wsparcie ma na celu dostosowanie wspólnotowej floty rybackiej dotyczy rekompensaty społeczno-gospodarczej w celu zarządzania wspólnotową flotą rybacką. Natomiast zgodnie z art. 27, udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie jest przyznawany na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują wcześniejsze odejście z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. Sąd I instancji wskazał ponadto, iż trzeba mieć na względzie czy wydatki kwalifikują się do uzyskania wsparcia z Europejskiego Funduszu Rybackiego i czy zostały faktycznie poniesione przez beneficjentów pomiędzy datą przedłożenia Komisji programu operacyjnego lub dniem 1 stycznia 2007 r. zależnie od tego, która data przypada wcześniej a dniem 31 grudnia 2013 r. Przedmiotem dofinansowania nie mogą być operacje zakończone przed datą, od której kwalifikują się one do dofinansowania. Zdarzenie polegające na zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka powinno zatem nastąpić przed dniem 1 stycznia 2007 r. Skarżący natomiast faktycznie nie wykonywał tego zawodu od 2005 r. Analizując szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy, w ramach osi priorytetowej wskazał, iż w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840 i Nr 129, poz. 1064) pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty. Zgodnie z paragrafem 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizacje środków objętych osią priorytetowa 1- Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" ( Dz. U. Nr 101, poz.840 z zm. dalej rozporządzenie Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r.) pomoc tą przyznaje się rybakowi, który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, ukończył co najmniej 55 rok życia oraz pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat. Ponadto podmiot, który ubiega się o przyznanie pomocy w ramach środka 1.5 musi wraz z wnioskiem o dofinansowanie złożyć pisemne zobowiązanie do zaprzestania wykonywania zawodu rybaka. Jest to zobowiązanie na przyszłość i nie jest możliwe złożenie takiej deklaracji przez osobę, która zawodu rybaka nie wykonuje. Warunek trwałego zaprzestania wykonywania zawodu rybaka musi być spełniony dopiero na dzień wydania decyzji o przyznaniu pomocy. WSA wskazał, iż w sprawie bezsporne jest, iż w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie skarżący nie wykonywał zawodu rybaka na statku rybackim. Fakt wykonywania przez niego pracy w tym charakterze przez 3 dni (od 7 do 9 października 2009 r.) nie ma znaczenia. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów. Istotą pomocy w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest bowiem, zarówno w świetle prawa wspólnotowego, jak i regulacji krajowych, ochrona socjalna czynnych zawodowo pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Organy orzekające w sprawie ustaliły w sposób bezsporny, iż skarżący nie wykonywał zawodu rybaka w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie. Konsekwencją dokonanych ustaleń faktycznych było zatem uznanie, iż udzielanie pomocy osobie, która nie wykonuje zawodu rybaka, nie byłoby zgodne z celem tego programu. Jednocześnie WSA stwierdził, że działania organu odnośnie czasu trwania postępowania mają swoje uzasadnienie w skomplikowanej materii sprawy i nie mają znaczenia dla uznania prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Wyrok z dnia 22 września 2010 r. pełnomocnik J. S. M. w drodze skargi kasacyjnej zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy poprzez przyznanie skarżącemu pomocy finansowej na operację "Wcześniejsza emerytura", zgodnie ze złożonym wnioskiem. Kasator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten dotyczy jedynie rybaków czynnych zawodowo w dacie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej, w sytuacji gdy literalne brzmienie tego przepisu takiego warunku nie stawia, a w konsekwencji, poprzez błędne przyjęcie iż skarżący nie jest "rybakiem" w rozumieniu powołanych przepisów, bezzasadne nie przyznanie mu pomocy finansowej, mimo spełnienia wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że nie zgadza się dokonaną przez organy, a następnie Sąd I instancji interpretacją tego przepisu i zdefiniowaniem pojęcia "rybak" jedynie jako osoby, która zawód wykonuje w dacie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej, gdyż przepis §21 nie stawia takich warunków, a posługuje się określeniem "rybak który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka", co wskazuje iż chodzi o osoby, które w zawodzie tym przestały pracować. W ocenie autora skargi kasacyjnej także przerwy w zatrudnieniu nie pozbawiałyby skarżącego przymiotu rybaka. Ponadto jego zdaniem definicja rybaka, na którą powołuje się Sąd I instancji zawarta w art. 3 lit. b rozporządzenia Rady ( WE) nr 1198/2006 nie daje podstaw do przyjęcia , iż dla skorzystania z programu wcześniejsze emerytury konieczne jest wykonywanie tego zawodu na dzień składania wniosku, gdyż definicja ta nie przesądza, że przerwa w zatrudnieniu powoduje utratę przymiotu rybaka. Znaczenie zatem powinno mieć uwzględnienie § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r. Autor skargi kasacyjnej twierdzi też, że oświadczenie jakie należy załączyć do wniosku o pomoc, należy traktować nie jako zobowiązanie do rezygnacji z obecnie wykonywanej pracy, ale jako zobowiązanie że dana osoba definitywnie wycofuje się z wykonywania zawodu. Nie uzasadnia też błędnej wykładni omawianego przepisu rozporządzenia cel programu. A zatem, w ocenie skarżącego brak było podstaw do odmowy przyznania mu pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm. dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183§2 p.p.s.a. nie występowała. Wynik postępowania kasacyjnego był zatem rezultatem oceny zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanym środku odwoławczym. Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. bowiem autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie §21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r., poprzez jego błędną wykładnię. Odnosząc się, z uwzględnieniem regulacji prawnych zawartych w przepisie art. 174 p.p.s.a. do skargi kasacyjnej wniesionej przez J. M., stwierdzić przede wszystkim należy, że skarżący nie zarzucił naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania co do prawidłowości ustaleń sądu w zakresie stanu faktycznego leżącego u podstaw rozstrzygnięcia. Ustalenia te należy uznać za wiążące w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku ich treść jest zaś taka, że sąd pierwszej instancji przyjął za ustalone bez naruszenia prawa, że J. M. nie wykonywał zawodu rybaka w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach środka 1.5 " Rekompensaty społeczno - gospodarcze w celu zarządzania krajowa flota rybacką" Program Operacyjny " Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007- 2013"- operacja wcześniejsza emerytura. W tym stanie faktycznym, w związku z przyjęciem przez sąd pierwszej instancji, że nie narusza art. 9 pkt. 4 lit.a, art. 13 ust.1 i ust.4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego funduszu Rybackiego, § 21ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r., art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006, stanowisko organów, iż udzielenie wnioskodawcy świadczeń w ramach programu " wcześniejsza emerytura", byłoby niezgodne z celem tego programu, którego istotą jest ochrona socjalna czynnych zawodowo pracowników sektora rybołówstwa, bo takim wnioskodawca nie jest, - autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia §21 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2006r. przez błędną wykładnie tego przepisu. Według wnoszącego skargę kasacyjną przepis §21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r. nie dotyczy jedynie rybaków czynnych zawodowo w dacie składania wniosku o przyznanie pomocy, gdyż literalne brzmienie tego przepisu takiego warunku nie stawia. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia ta nie zasługuje na aprobatę. Zgodnie z treścią § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który: - trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, - ukończył, co najmniej 55 rok życia, - pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim, co najmniej przez 10 lat. Przedmiotowa pomoc finansowa może być zatem przyznana rybakowi spełniającemu łącznie wszystkie wyżej wymienione warunki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracyjne na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego słusznie uznały, a sąd I instancji zasadnie zaakceptował, iż skarżący nie spełniał podstawowego warunku określonego w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r., tj. nie był on rybakiem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Wyjaśnić należy, iż definicja pojęcia "rybak" określona została w art. 3 lit. b rozporządzenia Rady WE nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 2006.223). Zgodnie z treścią tego przepisu na potrzeby przedmiotowego rozporządzenia przez pojęcie "rybak "rozumie się; osobę, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku, rybakiem w rozumieniu tego przepisu jest, zatem wyłącznie taka osoba, która aktywnie wykonuje zawód rybaka na statku rybackim. Tym samym nie można uznać za rybaka osoby, która posiada wprawdzie uprawnienia do pracy w zawodzie rybaka, lecz faktycznie zawodu tego nie wykonuje. Skarżącego nie można było zatem uznać za rybaka w rozumieniu przepisu art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE)1198/2006. Do spełnienia przesłanki wymienionej w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. konieczne jest więc zatrudnienie wnioskodawcy na statku rybackim w zawodzie rybaka w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie, a następnie trwałe zaprzestanie wykonywania tego zawodu do dnia wydania decyzji przyznającej pomoc. Nie jest więc możliwe przyznanie pomocy finansowej w formie wcześniejszej emerytury wnioskodawcy, który odszedł z zawodu rybaka przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, gdyż osoba taka składając wniosek nie jest już rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006. Mając na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej zauważyć należy, że powyższa definicja rybaka określona w art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 znajduje także zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach PO "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013"'środek 1.5 "Rekompensaty społeczno gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" jest bowiem rozpoznawany na podstawie regulacji krajowych, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r., które wydane zostało na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. 2009 r. Nr 72 poz. 619 ze zm.), przy uwzględnieniu regulacji WE tj. rozporządzenia Rady (WE) nr: 1198/2006 i rozporządzenia WE nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady WE nr 1198/2006 (Dz. Urz. UE L 2007.120). Podkreślenia wymaga, iż krajowe kryteria selekcji dotyczące podmiotów, którym może być przyznana pomoc na operację "Wcześniejsze emerytury" ramach środka 1.5 muszą być zgodne z prawem Unii Europejskiej, a tym samym w razie jakichkolwiek wątpliwości, wszelkich interpretacji w zakresie stosowanych definicji ustawowych należy dokonywać w oparciu o źródłowe regulacje prawa UE. Podkreślić również należy, iż skoro dopiero ubiegając się o pomoc rybak musi złożyć pisemne zobowiązanie (na przyszłość) o zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka, zamiarem prawodawcy było wyłączenie z katalogu potencjalnych wnioskodawców osób, które zaprzestały już prowadzenia działalności rybackiej (por. załącznik nr I ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r.). Przedmiotowy program operacyjny nie jest też programem pomocy socjalnej związanym z funkcjonowaniem branży rybackiej w krajach członkowskich w latach ubiegłych. Program ten ma bowiem zapewnić restrukturyzację gałęzi gospodarki i zmian w stosunku do stanu obecnego. Jego celem nie jest objęcie pomocą pracowników sektora rybackiego wykonujących pracę w okresach poprzednich, lecz ochrona socjalna pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013". Udzielanie pomocy podmiotom, które już kilka lat nie wykonują zawodu rybaka, nie byłoby zatem zgodne z celem tego programu. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca składając wniosek z dnia 30 lipca 2009 r. nie wykazał zatrudnienia na statku rybackim na dzień złożenia wniosku. Potwierdził przy tym - dołączając do wniosku świadectwa pracy - iż nie wykonywał zawodu rybaka od lipca 2005 r., a więc ponad cztery lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Z przytoczonych wyżej regulacji prawnych dotyczących kryteriów przyznania wnioskowanej pomocy finansowej i poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny wywodów wynika, że orzekający w sprawie sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował decyzje organów dotyczące odmowy uwzględnienia złożonego wniosku. Z tych wszystkich względów zarzut skargi kasacyjnej jest nieusprawiedliwiony i mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.