I SA/Łd 822/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres przebywania na urlopie wychowawczym od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 1999 r. oddala skargę. Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74), umorzył postępowanie administracyjne zainicjowane przez B.Z. w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za okres przebywania na urlopie wychowawczym od 1 stycznia do 31 sierpnia 1999 r. W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że 3 lutego 2010 r. otrzymał wniosek B.Z. zawierający żądanie umorzenia na podstawie przepisów ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy — Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, do opłacenia których była zobowiązana w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i jednocześnie przebywania na urlopie wychowawczym. Organ ustalił, że w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 1999 r. B.Z. przebywała na urlopie wychowawczym, przy czym w tym samym okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Ustalił również, że ubezpieczona uregulowała należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osoby przebywającej na urlopie wychowawczym. Żądanie ubezpieczonej uznał zatem za bezprzedmiotowe i na podstawie wymienionych na wstępie przepisów umorzył postępowanie administracyjne. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona przyznała, że w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 1999 r. przebywała na urlopie wychowawczym udzielonym jej przez pracodawcę (szkołę) i jednocześnie prowadziła działalność gospodarczą. W tym czasie uiszczała wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne. We wrześniu 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał ją do złożenia korekt dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za ww. okres oraz do uregulowania pełnej składki na ubezpieczenie społeczne, a w grudniu tego roku — wezwał do spłaty szczegółowo już wskazanego zadłużenia. Strona podporządkowała się temu wezwaniu i 19 grudnia 2008 r. uiściła wskazane składki. Następnie 4 listopada 2009 r. otrzymała pismo, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych pouczył ją o prawie do skorzystania z umorzenia należności składkowych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podczas urlopu wychowawczego. Strona wskazała, że jej wniosek nie został uwzględniony tylko dlatego, że okazała się osobą praworządną. Gdyby odmówiła uregulowania należności względem ZUS otrzymałaby nagrodę w postaci ich umorzenia. W jej ocenie postępowanie organu administracji naruszało konstytucyjną zasadę równości obywateli. Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję z [...]. W uzasadnieniu organ administracji w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie ubezpieczona wniosła o jego uchylenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko i argumentację na jego poparcie. W piśmie procesowym z 30 sierpnia 2010 r. podkreśliła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał ją do uregulowania należności składkowych dopiero po dziewięciu latach. Wcześniej nie otrzymała z jego strony żadnego upomnienia. Podniosła, że Zakład wymógł na niej uiszczenie należności, mimo że znał już projekt ustawy z 24 kwietnia 2009 r. Podniosła nadto zarzut niezgodności art. 4 wspomnianej ustawy zmieniającej z art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1296) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl natomiast art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, które skutkowałoby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Strona skarżąca opiera swój wniosek o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne na regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy — Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609), zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczonego, który w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2009 r. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i który jednocześnie przebywał na urlopie wychowawczym. Organy administracji słusznie zauważyły, że powyższy przepis dotyczy wyłącznie tych składek, które nie zostały jeszcze uiszczone. Powyższy wniosek wypływa z tej jego części, w której mowa o umorzeniu "należności z tytułu nieopłaconych składek". Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma zatem możliwości zastosowania ww. unormowania w sytuacji, gdy — jak w niniejszej sprawie — składki na ubezpieczenia społeczne zostały już uiszczone. Powyższy wniosek znajduje dodatkowe uzasadnienie w treści pozostałych przepisów cytowanej ustawy z 24 kwietnia 2009 r. Zastrzeżenia o nieopłaconych należnościach nie ma zatem ani w ust. 2 art. 4, w który daje możliwość umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego opłacenia składek, o których mowa w ust. 1, ani też w art. 3 ustawy, który dotyczy umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe należnych od osoby prowadzącej we wskazanym w tym przepisie okresie pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie pobierającej zasiłek macierzyński. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że należności, których umorzenia domaga się strona skarżąca, zostały w całości uiszczone przed złożeniem wniosku. Skoro zatem wniosek strony nie dotyczy składek nieopłaconych, nie ma podstaw prawnych do zastosowania wspomnianego wyżej unormowania zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. Skoro zaś żądanie strony okazało się bezpodstawne właściwym było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na marginesie wskazać wypada, że nie mogła mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji okoliczność, że strona wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem po otrzymaniu ulotki informacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ogólna informacja o możliwości skorzystania z uprawnień wprowadzonych ustawą z 24 kwietnia 2009 r. nie dawała bowiem żadnych roszczeń stronie skarżącej, która de facto nie mieściła się w gronie osób objętych dobrodziejstwem ww. regulacji. Dla powstania uprawnienia konieczne jest oparcie w przepisie prawa, a tego zabrakło rozpatrywanemu wnioskowi ubezpieczonej. Sąd nie dopatrzył się również w niniejszej sprawie naruszenia unormowań konstytucyjnych. Z prawa do równego traktowania przez władze publiczne, o którym mowa w art. 32 Konstytucji RP, wynika bowiem wyłącznie nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. Do kategorii podmiotów znajdujących się w sytuacji ubezpieczonej należy zaś zaliczyć tylko te osoby, które przed złożeniem wniosku o umorzenie składek na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. uiściły już składki, nie zaś wszystkie podmioty, które były kiedykolwiek zobowiązane do uiszczenia takich należności. Poza oceną legalności wydanej w sprawie decyzji były również okoliczności związane z uiszczeniem składek. Z powyższych przyczyn, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd oddalił skargę. P.Pij.