I OZ 521/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 405/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Op 405/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do jego oceny tego wniosku w ramach kryteriów określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że S. H. nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do jej stanu majątkowego. W szczególności nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę [...] zł oraz rozdysponowania tej kwoty, w szczególności na okoliczność wydatkowania na leczenie przez męża. Nieprzedłożenie dokumentów, Sąd potraktował jako niewykazanie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Ponadto, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca dzierżawi nieruchomości w R. stanowiące gospodarstwo rolne a do jej męża należy samochód [...]. Powyższe wskazuje, że rodzina skarżącej nie kwalifikuje się do osób ubogich. Ponadto skarżąca podaje sprzeczne ze sobą informacje, iż ponosi wyższe podstawowe wydatki niż uzyskuje dochody, twierdząc, że pokrywa je dzięki uzyskiwanym od osób trzecich pożyczkom. Jednakże również na tę okoliczność nie złożyła stosownych dowodów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. H. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, iż pozostaje bezrobotna od 1991 r. a na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Mąż wnoszącej zażalenie jest poważnie chory, a koszty leczenia są wysokie. Ponadto grunty są dzierżawione po to, aby mąż uzyskał 600 zł świadczenia rentowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w nim wskazanych. Na wstępie należy zauważyć, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy była już przedmiotem rozpoznania zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2010 r. odmówiono przyznania S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, które zostało odrzucone postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. W dniu 26 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe orzeczenie. W związku z tym kolejny wniosek skarżącej powinien być rozpoznany i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). W związku z tym, należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że sytuacja życiowa i materialna skarżącej nie zmieniła się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie wziął ponadto pod uwagę, że wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r. została oddalona skarga S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2010 r. W związku z tym skarżąca chcąc skutecznie wnieść skargę kasacyjną zmuszona jest skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozważy, czy w zmienionych okolicznościach faktycznych - to jest w sytuacji, w której strona zamierza wnieść skargę kasacyjną, a ze względu na istniejący przymus adwokacki nie może zrobić tego sama - zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.