II SA/Wa 1475/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Adam Lipiński Andrzej Góraj (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy oddala skargę. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w O., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem [...] listopada 2009 r. mianował J. G. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. wymieniony złożył odwołanie od przedmiotowego aktu mianowania, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez mianowanie go na stopień [...] w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Zaskarżonemu aktowi mianowania zarzucił naruszenie przepisów: prawa procesowego, poprzez nieuwzględnienie w decyzji przepisu określonego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) i wydanie jej bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez stronę stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych; prawa materialnego, poprzez niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy przepisu określonego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, wskazującego którzy funkcjonariusze celni wchodzą w skład korpusu oficerów młodszych Służby Celnej. Szef Służby Celnej, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), stanowiącego, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle ww. przepisów, zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Organ II instancji wskazał, że odwołujący domagał się mianowania na stopień należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z treścią którego, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku strony przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania, albowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Natomiast w dacie tej odwołujący zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień [...]. Stanowisko [...] nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej podniósł, iż mając na względzie przepisy powołanego artykułu, mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego stopień służbowy [...] nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w O. było mianowanie na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej – zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Organ II instancji zaznaczył, że pełnienie służby na stanowisku [...] nie wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy lub pracowników, które ma miejsce w odniesieniu do takich stanowisk jak dyrektor izby celnej, naczelnik urzędu celnego, naczelnik wydziału, kierownik referatu/oddziału, itp. Szef Służby Celnej podkreślił, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. odnosi się wprost do stanu sprzed dnia wejścia w życie ustawy, co dosłownie wynika z jego brzmienia. W chwili uchylenia ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej odwołujący nie zajmował stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, nie pełnił również obowiązków na takim stanowisku. Tym samym brak było podstaw do mianowania odwołującego na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Przy czym organ odwoławczy zaznaczył, że organy nie kwestionują faktu pełnienia przez odwołującego w przeszłości obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, jednakże ze względu na to, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Szef Służby Celnej dodał, że na zmianę zaskarżonej decyzji, dotyczącej mianowania na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, nie może mieć wpływu przedstawiony przez odwołującego przebieg służby i doświadczenie zawodowe, bowiem w procesie przypisywania funkcjonariusza do określonego korpusu ustawodawca nie pozostawił organowi "luzu decyzyjnego", wskazującego mechanizm mianowania do konkretnego korpusu w ust. 2-6 art. 223 ustawy. Pismem z dnia 30 maja 2011 r. J. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż literalna wykładnia przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, w szczególności użyty zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy, a nie tylko czas bezpośrednio poprzedzający dzień wejścia w życie tej ustawy. W ocenie skarżącego, odmowa nadania stopni z korpusu oficerów młodszych Służby Celnej funkcjonariuszom celnym, którzy w dniu wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej nie zajmowali stanowiska wiążącego się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, spowodowało dyskryminację tych osób w odniesieniu do funkcjonariuszy celnych, którym na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nadano stopień z korpusu oficerów młodszych Służby Celnej i którzy po pewnym czasie przestali zajmować stanowiska wiążące się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, zachowując przy tym wcześniej nadany stopień służbowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Spór pomiędzy organem a stroną dotyczył rozumienia użytego w ww. przepisie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy". W pierwszej kolejności należało przesądzić to, jakiego rodzaju wykładnię należy zastosować w niniejszej sprawie, aby ustalić rzeczywisty sens omawianego przepisu, odpowiadający intencji ustawodawcy. Pierwszeństwo z reguły przysługuje wykładni gramatycznej. Można ją jednak zastosować tylko i wyłącznie w jednej sytuacji, a mianowicie wtedy, gdy umożliwia ona ustalenie jednoznacznego rozumienia danego przepisu. W sytuacji zaś, gdy omawiana wykładnia może doprowadzić do różnych, sprzecznych ze sobą interpretacji, niezbędnym jawi się odniesienie do wykładni celowościowej i systemowej. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wykładnie językowe, prezentowane przez strony postępowania, różniły się bowiem między sobą w sposób diametralny. Sporny przepis skarżący interpretował bowiem w ten sposób, iż odsyła on do dowolnego przedziału czasowego obejmującego okres służby, poprzedzającego wejście w życie nowej ustawy o Służbie Celnej. W ocenie organu, omawiana norma prawna odsyłała zaś jedynie do stanu faktycznego, istniejącego bezpośrednio przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy. Stąd uznać należało, iż powyższy spór co do rozumienia przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 nowej ustawy o Służbie Celnej jest najlepszym dowodem na niejednoznaczność tej normy prawnej, której nie można usunąć stosując wykładnię językową. Przy dokonywaniu wykładni systemowej przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 nowej ustawy o Służbie Celnej na szczególne uwypuklenie zasługuje to, gdzie ustawodawca umiejscowił przedmiotową normę prawną. Została ona zaś zawarta w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Przepisy te z natury zaś swojej odnoszą się do unormowań na styku dwóch norm prawnych – dotychczasowej regulacji i nowej regulacji. Mają bowiem zapewnić możliwość jasnego i czytelnego przejścia od starych przepisów do nowych. Tym samym, cel ustawodawcy wprowadzającego przepisy przejściowe, ograniczony jest do transparentnego powiązania tych dwóch regulacji prawnych. Dla osiągnięcia tego celu, zbędnym jest zaś odnoszenie się do stanu prawnego czy faktycznego, istniejącego w okresie wcześniejszym. Ta materia nie podlega bowiem regulacji w ramach przepisów przejściowych. Nadto wskazać należy, iż w przepisach art. 223 ust. 2-6 określone zostały szczegółowo zasady przyporządkowania funkcjonariuszy celnych, z uwzględnieniem posiadanych przez nich "przed dniem wejścia w życie ustawy" stopni służbowych, do określonych korpusów, bez pozostawienia tych kwestii uznaniu administracyjnemu. Dotychczasowe stopnie służbowe funkcjonariuszy celnych określone w art. 8 ust. 1 poprzedniej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) zostały w tych przepisach przyporządkowane do określonych korpusów. Zgodnie z zasadami wykładni systemowej przepisów prawa nie można interpretować w sposób prowadzący do ich sprzeczności z innymi przepisami, a przy wykładni przepisów należy brać pod uwagę ich miejsce w systematyce wewnętrznej aktu normatywnego. Zawarty w przepisach przejściowych art. 223 ust. 2-6 zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" musi być zatem interpretowany w taki sam sposób w odniesieniu do wszystkich przepisów, w których został użyty w tym artykule. Skoro zaś celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą, to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być, zdaniem Sądu, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, sprowadzająca się do twierdzenia, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę. W świetle powyższego, dokonaną przez organ interpretację przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, że chodzi w nim jedynie o funkcjonariuszy celnych, którzy bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy zajmowali stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na takim stanowisku, należy zatem uznać za prawidłową. Skarżący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...], a więc w oparciu o przepis przejściowy art. 223 ust. 4 tej ustawy został prawidłowo mianowany na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Izby Celnej, odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 7