I OZ 520/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 404/10 oddalające wniosek S. H. o zmianę postanowienia dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania S. H. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata. Na wezwania referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wydane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", S. H. nie przedłożyła dodatkowych dokumentów potwierdzających jej złą sytuację materialną, na którą się powołuje. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r. odmówił S. H. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OZ 928/10 oddalił wniesione w tym zakresie zażalenie. Pismem z dnia 4 marca 2011 r. S. H. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy, powołując się na przymus adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odwołując się do treści art. 165 P.p.s.a. wskazał, że podnoszona przez skarżącą wysokość dodatku mieszkaniowego, czy zasiłku rodzinnego należnego dzieciom oraz wysokość otrzymywanych na nie alimentów, nie jest zmianą okoliczności, która uzasadniałaby zmianę postanowienia w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy było uchylanie się przez nią od wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej. Jednocześnie podkreślono, że wnioskodawczyni jest od wielu lat bezrobotna, lecz nie wykazała z jakich przyczyn nie może podjąć zatrudnienia w miejscu zamieszkania. Nie podejmuje pracy, a także nie prowadzi własnego gospodarstwa rolnego, twierdząc, że poza przydomową działką o pow. [...]ha resztę gruntów wydzierżawia bez dochodu. Dodatkowo dwukrotnie odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, co było podstawą odmowy przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. H. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, iż pozostaje bezrobotna, korzysta z pomocy społecznej, a jej mąż prowadzi odrębne gospodarstwo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w nim wskazanych. Na wstępie należy zauważyć, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy była już przedmiotem rozpoznania zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r. odmówiono przyznania S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe orzeczenie. W związku z tym kolejny wniosek skarżącej, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, powinien być rozpoznany i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jednakże należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). W związku z tym, należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że sytuacja życiowa i materialna skarżącej nie zmieniła się, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie wziął pod uwagę, że wyrokiem z dnia 8 marca 2011 r. została oddalona skarga S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2010 r. W związku z tym skarżąca chcąc skutecznie wnieść skargę kasacyjną zmuszona jest skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozważy, czy w zmienionych okolicznościach faktycznych - to jest w sytuacji, w której strona zamierza wnieść skargę kasacyjną, a ze względu na istniejący przymus adwokacki nie może zrobić tego sama - zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.