II OSK 407/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-24
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Małgorzata Masternak – Kubiak, Zdzisław Kostka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy montaż anten nadawczo-odbiorczych na istniejącym kominie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz czy decyzja odmowna stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie była zasadna?Ratio decidendi
Montaż anten sektorowych na istniejącym kominie nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz jedynie zgłoszenia, co skutkuje brakiem obowiązku uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja odmowna stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie była prawidłowa, gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. E. złożyło skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmowną wobec stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającej postępowanie dotyczące montażu anten nadawczo-odbiorczych na kominie w Nowym Sączu. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów prawa budowlanego, planowania przestrzennego oraz procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. E. "[...]" z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1222/10 w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. E. "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1222/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. E. "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego m. Nowego Sącza z [...] listopada 2008 r. umarzającej postępowanie w sprawie montażu anten nadawczo-odbiorczych na kominie przy ul. [...] w Nowym Sączu.
Postępowanie zostało wszczęte z urzędu na żądanie Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. E. "[...]" z siedzibą w R., zw. dalej Stowarzyszeniem.
W ocenie organu badana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Powołując się na art. 29 ust. 2 pkt 15 oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. b i c ustawy Prawo budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. decyzji) organ wyjaśnił, że montaż anten radioliniowych nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a montaż anten sektorowych podlegał zgłoszeniu.
W postępowaniu zwyczajnym nie miała również zastosowania ustawa z dnia 3 października 2008 r. - o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gdyż weszła ona w życie 15 listopada 2008 r., zatem po wydaniu przedmiotowej decyzji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że montaż anten odbiorczych na istniejących kominach nie jest budową nowego obiektu budowlanego, a więc nie znajdują zastosowania art. 48 lub art. 49b Prawa budowlanego. Ponadto, zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane anteny nie są telekomunikacyjnymi obiektami budowlanymi.
Organ wyjaśnił, że montaż ww. anten nie wymagał również uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, gdyż takiej decyzji nie wymagają roboty budowlane wymienione w art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm.), dalej zw. p.z.p.
Zdaniem organu odwoławczego, zarzuty naruszenia postanowień art. 7, 10, 77, 80 i 107 § 3 kpa nie znajdowały potwierdzenia w materiale dowodowym.
W skardze na powyższą decyzję Stowarzyszenie wniosło o jej uchylenie, jako naruszającą:
- art. 7, 8, 9, 11, 77, i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia, poza zacytowaniem inwestora, w kwestii uzyskania decyzji środowiskowej oraz brak wskazania najbliższych obszarów Natura 2000;
- art. 6 k.p.a. poprzez niewskazanie w osnowie decyzji przepisu Prawa budowlanego kwalifikującego całość stacji bazowej oraz niewymienienie jej wszystkich składników, ponadto brak wskazania, czy inwestycja jest połączona z gruntem, czy w całości wybudowana na obiekcie;
- przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez zwolnienie inwestora z obowiązku uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego pomimo, że każda stacja bazowa telefonii komórkowej jej wymaga oraz poprzez nieustalenie, czy doszło do zmiany sposobu użytkowania komina;
- art. 28 k.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ celowo nie wymienił wszystkich składników stacji. Działanie stacji w wymienionym przez organ składzie nie jest możliwe. Stacja bazowa składa się również z innych elementów i jest połączona trwale z gruntem, a co najważniejsze nie znajduje się w całości na kominie, zatem jest budowlą w myśl Prawa budowlanego.
W skardze podkreślono również, z obszernym powołaniem orzecznictwa, że stacja bazowa telefonii komórkowej wymaga wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jako przedsięwzięcie związane z budową i utrzymaniem łączności publicznej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji na wstępie zwrócił uwagę, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie nieważnościowym. Jest to tryb odmienny od trybu zwyczajnego, który polega jedynie na zbadaniu przez organy nadzoru, czy decyzja kończąca postępowanie zwyczajne lub nadzwyczajne nie jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Jak wynika z art. 46 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji) uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga realizacja: a) przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, b) przedsięwzięć innych niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, jeżeli mogą znacząco oddziaływać na ten obszar. Wykaz przedsięwzięć, o którym mowa w lit. a ma charakter zamknięty i określony jest w wydanym na podstawie art. 51 ust. 8 ww. ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Natomiast przedsięwzięciami wymienionym w lit. b, w ujęciu negatywnym, nie będą wszystkie te przedsięwzięcia, których realizacja nie pozostaje w bezpośrednim związku z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikające z tej ochrony.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w takim bezpośrednim związku lub wynikającym z ww. ochrony nie pozostaje zrealizowana inwestycja, ze względu na to, że komin na którym ją zainstalowano usytuowany jest na terenie zabudowy o charakterze miejskim i przemysłowym miasta Nowego Sącza.
Inwestycja ta nie spełnia również warunku opisanego w lit. a, skoro z "Opinii na temat kwalifikacji przedsięwzięcia NR [...] do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko" wynika, że nie wymaga ona - tak obligatoryjnie, jak i fakultatywnie - sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Jako chybiony ocenił Sąd pierwszej instancji zarzut "naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez zwolnienie inwestora z obowiązku uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego...".
Kluczowe dla wyjaśnienia tej kwestii jest dokonanie oceny, czy zamiar inwestora opisany w zgłoszeniu - w świetle art. 50 ust. 2 pkt 2 p.z.p. - objęty był obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem przepis ten wyłącza z obowiązku uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego inwestycje niewymagające pozwolenia na budowę. Inwestycje zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zostały enumeratywnie wymienione w art. 29 Prawa budowlanego. Przepis ten ma charakter katalogu zamkniętego i dotyczy odpowiednio robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego (ust. 1) oraz innych robót budowlanych nie będących budową, wyliczonych w ust. 2. Na podstawie art. 30 Prawa budowlanego podlegają one, z kilkoma wyjątkami, obowiązkowi zgłoszenia. Ustęp 1 pkt 3 lit. c ww. przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, wskazywał, że zgłoszenia wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne, będących instalacjami w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, zaliczanych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu tej ustawy.
Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zwyczajnym wynika, że P. SA w dniu [...] czerwca 2008 r. zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu anten nadawczo - odbiorczych wraz z drogą kablową oraz stalowej konstrukcji wsporczej na trzonie istniejącego komina kotłowni zakładowej P. przy ul. [...] w Nowym Sączu. Z części opisowej projektu dołączonego do zgłoszenia wynika, że projekt sporządzono na podstawie inwentaryzacji, w związku z koniecznością montażu dodatkowych anten MW i wymianą anten GSM po uprzednio przeprowadzonym remoncie komina. Zamiarem inwestycyjnym objęty był zatem tylko montaż elementów wyszczególnionych w zgłoszeniu.
Prawidłowe było zatem stanowisko organów w niniejszej sprawie, że montaż anten sektorowych na istniejącym kominie nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tylko zgłoszenia, co w konsekwencji oznacza, że zgodnie z powołanym wyżej art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym inwestor nie musiał uzyskać decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Odnosząc się do zarzutu nieustalenia stron postępowania wskazać należy, że pojęcie strony, to jest podmiotu, któremu w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona, zostało określone w art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią stroną postępowania administracyjnego jest tylko ten podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. oznacza w istocie związek miedzy sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i - w konsekwencji - decyzją administracyjną, stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy. W świetle przedstawionej wyżej argumentacji, nie można było przyjąć, że taki związek istniał w postępowaniu zwyczajnym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. E. "[...]" z siedzibą w R., na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., podniosło zarzuty naruszenia przepisów postępowania:
1) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku § 2 ust. 1 pkt. 7 lit. a oraz § 3 ust. 1 pkt. 8 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu (Dz.U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.) - poprzez zastosowanie w wyroku przepisów prawa materialnego, których organy nie stosowały, wobec czego nie mogły być one badane przez WSA.
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieustalenie przedmiotu sporu, jako całości stacji bazowej telefonii komórkowej oraz niewskazanie wszystkich robót budowlanych związanych z budową przedmiotowej inwestycji.
3) Art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt. 3 lit. c ustawy - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż inwestycja wymagała zgłoszenia z jednoczesnym zakwestionowaniem powyższego, co w istocie doprowadziło do sytuacji, w której brak jest podstawy prawnej obligującej inwestora do dokonania zgłoszenia.
4) Art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 174 pkt 2 P.p.s.a. - poprzez stwierdzenie, iż z bliżej nieokreślonej opinii wynika, iż inwestycja nie wymaga sporządzenia raportu bez określenia, jaki jest to dokument, czy został sporządzony w traktacie postępowania administracyjnego i na podstawie jakich przepisów prawa.
5) Art. 7, 8, 9, 11, 77 § , 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 3 § 1, art. 141 § 4 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 174 pkt. 2 P.p.s.a. - poprzez stwierdzenie, iż organy naruszyły przepisy procedury administracyjnej nie badając samodzielnie kwestii dotyczącej decyzji środowiskowej, lecz jednocześnie uznając, iż nie miało to wpływu na wynik sprawy, albowiem to Sąd ma obowiązek i uprawnienia, aby dokonać merytorycznego rozpatrzenia tej kwestii w zastępstwie organów.
6) Art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż brak konkretnych przepisów prawa materialnego, o których mowa w punkcie 1, nie stanowi o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, albowiem WSA może ją uzupełnić w zastępstwie organu.
7) Art. 50 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu terenu w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 174 pkt 1 P.p.s.a - poprzez pominięcie tego przepisu podczas dokonywania analizy, czy inwestycja wymaga decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
8) Art. 77 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez zastosowanie w wyroku niepełnej jednostki prawnej kodeksu postępowania administracyjnego.
9) Art. 28 k.p.a. w związku z art. 140, 143, 144 Kodeksu Cywilnego w związku z art. 21 Konstytucji RP w związku z art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit b P.p.s.a - poprzez pominięcie i zignorowanie okoliczności, iż organy nie ustaliły stron postępowania mimo tego, że jest to okoliczność skutkująca koniecznością uchylenia obu decyzji z urzędu.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie, sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
W związku z powyższym oraz z uwagi na ściśle określone wymogi formalne i materialne, jakie musi spełniać skarga kasacyjna (art. 176 P.p.s.a.), nie ulega wątpliwości, że skuteczność takiego środka zaskarżenia w znacznej mierze zależy od sposobu sformułowania przez stronę podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W podstawach kasacyjnych należy sprecyzować wszystkie przepisy, którym miał uchybić Sąd pierwszej instancji, a w uzasadnieniu przytoczyć niezbędną argumentację jurydyczną wskazującą na postać kwestionowanego naruszenia prawa oraz jego wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zakreślone granice i charakter postępowania kasacyjnego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, co miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przytoczonym przepisie nałożono, więc na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ istotny, na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, Lex nr 480247).
Należy przypomnieć, że skarga w niniejszej sprawie została skierowana przeciw decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającej postępowanie w sprawie montażu anten nadawczo-odbiorczych na kominie przy ul. [...] w Nowy Sączu.
Prawidłowe było stanowisko organów w niniejszej sprawie, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, że montaż anten sektorowych na istniejącym kominie nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tylko zgłoszenia, co w konsekwencji oznacza, że zgodnie z powołanym wyżej art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym inwestor nie musiał uzyskać decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotowe decyzje wydane zostały w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc), (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 699).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86, opubl. ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 i z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, opubl. GAP 1987, nr 23, s. 43).
Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zakażonej decyzji słusznie uznał, że nie zachodziła żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i kontrola decyzji nie może też wykraczać poza te ramy. Dlatego zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej odnoszące się do "Opinii na temat kwalifikacji przedsięwzięcia NR [...] do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko", czy też polemika z poglądem, że stacja bazowa telefonii komórkowej nie zmienia sposobu użytkowania obiektu budowlanego, nie dotyczą decyzji, która była przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie. Takie sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej odnosi się do postępowania zwyczajnego.
Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, w oparciu o postanowienia art. 46 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji), że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga realizacja: a) przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, b) przedsięwzięć innych niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, jeżeli mogą znacząco oddziaływać na ten obszar. Wykaz przedsięwzięć, o którym mowa w lit. a ma charakter zamknięty i określony jest w wydanym na podstawie art. 51 ust. 8 ww. ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Natomiast przedsięwzięciami wymienionym w lit. b, w ujęciu negatywnym, nie będą wszystkie te przedsięwzięcia, których realizacja nie pozostaje w bezpośrednim związku z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikające z tej ochrony. W konsekwencji, organ nie miał także obowiązku sprawdzać w postępowaniu zwyczajnym, czy wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż objęte zgłoszeniem roboty budowlane, jako niewymagające sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] listopada 2008 r.), nie spełniały przesłanek wymienionych w art. 46 ust. 1 ww. ustawy
Prawidłowo również skonstatował Sąd pierwszej instancji, że montaż anten sektorowych na istniejącym kominie nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tylko zgłoszenia, co w konsekwencji oznacza, że zgodnie z powołanym wyżej art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym inwestor nie musiał uzyskać decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Pozbawiony jest doniosłości prawnej zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wskazać należy, że obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie, nie można rozumieć jako obowiązku szczegółowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy oraz pozostałych wymaganych wyżej elementów w sposób zwięzły. Oznacza to, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno zatem zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że Sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego, czy przepisów prawa procesowego.
Nie ulega wątpliwości, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest natomiast zbadanie, czy organ ten dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty.
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia przesłanki określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Z faktu, że skarżące Stowarzyszenie nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia. Ponadto autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził argumentacji idącej w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd nie dokonywał własnych ustaleń faktycznych, ale rozważał sprawę w kontekście wystąpienia przesłanek nieważności postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności faktyczne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności.
Niejasny jest zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w związku z art. 140, 143, 144 Kodeksu Cywilnego w związku z art. 21 Konstytucji RP w związku z art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Brak omówienia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tego zarzutu nie pozwala Sądowi na odniesienie się do niego.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło