I SA/Bd 677/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Leszek Kleczkowski Sędziowie: Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 września 2010r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2010r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz F.S. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...]Wójt Gminy [...] ustalił F.S. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2010 wg stawki dla gruntów pozostałych w wysokości [...] zł. Nie zgadzając się z powyższą decyzją podatnik wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że jest sprzeczna ze stanem faktycznym. Wskazał, że sporna działka nr [...] o powierzchni [...]m2 położona w T., będąca współwłasnością jego, a także T.S., A.K. i W.M. dotąd zawsze była opodatkowana podatkiem rolnym jako część gospodarstwa rolnego, bowiem jest to grunt rolny klasy V. Podał, że nikt ze współwłaścicieli nie występował o zmianę przeznaczenia lub klasyfikacji tej działki oraz, że nie jest na niej prowadzona działalność gospodarcza, nie są pobierane żadne opłaty za przejście lub przejazd, a prawo to przysługuje jedynie właścicielom. Podniósł, że dla wykorzystania działki do przejazdu nie jest wymagana żadna zmiana, gdyż prawo to wynika z prawa własności. Ewentualna zmiana kwalifikacji gruntu doprowadziłaby do obniżenia wartości rynkowej działki. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przywołał przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) regulujące przedmiotowy oraz podmiotowy zakres tego podatku. Podał również wysokość stawki podatku od nieruchomości, dotyczącą gruntów pozostałych wynikającą z uchwały Rady Gminy [...] nr [...]z dnia [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz uchwałę Rady Gminy [...]nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ podał, że w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] nastąpiła zmiana klasyfikacji z "dr-RV" na "dr". Jednocześnie nie nastąpiła zmiana właścicieli ww. działki, co wskazuje, że przedmiotowy grunt nie jest drogą publiczną, a zatem nie może do niego mieć zastosowania zwolnienie przedmiotowe określone w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skoro przedmiotowa działka nr [...] stanowi współwłasność osób fizycznych, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków, nie może być zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przedmiotowa działka powstała w wyniku dokonanego podziału w [...]r. Wskazał, że decyzja, w wyniku której została nadana klasyfikacja R-V jest prawomocna i nie podlega uchyleniu ze względu upływ 10 lat od jej wydania. Podał, że o zmianę klasyfikacji nikt nie występował, a działka nigdy nie posiadała oznaczenia "dr- RV". Ponownie zaznaczył, że dla wykorzystania działki do przejazdu lub przejścia nie jest wymagana zmiana w ewidencji, gdyż uprawnienie to wynika z prawa własności. Skarżący podkreślił, że zmiana klasyfikacji i przeznaczenia gruntu następuje na podstawie wniosku i przybiera postać decyzji, a nie zawiadomienia, którego skarżący nie otrzymał. Zdaniem strony brak jest "decyzji o wyłączeniu działki z celów rolnych na cele nierolne (droga)". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane w skardze. I. W pierwszej kolejności należy podać, że zgodnie art. 2 ust. 1 oraz art.3 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są m.in. właścicielami albo posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, a przedmiotem tego opodatkowania są m.in. grunty, budynki lub ich części. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w sytuacji gdy nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Art. 91 Ordynacji podatkowej stanowi, że do odpowiedzialności solidarnej stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Należy podkreślić, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). W myśl art. 92 § 1 Ordynacji, jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe. Współwłaściciele (współposiadacze), na których ciąży odpowiedzialność solidarna posiadają przymiot strony postępowania podatkowego, ponieważ decyzja dotyczy ich interesu prawnego (art.133 §1 Ordynacji podatkowej). Okoliczność, że zasady odpowiedzialności solidarnej pozwalają organom podatkowym na egzekwowanie podatku od jednej strony nie podważa zasady, iż stronami postępowania są wszyscy współwłaściciele. Treść art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyznacza podmiotowy zakres postępowania. W piśmiennictwie podkreśla się, że organ podatkowy nie ma prawa wyboru osoby, w stosunku do której wyda decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Musi doprowadzić do powstania zobowiązania podatkowego w pełnej wysokości w odniesieniu do każdego współpodatnika. Natomiast prawo wyboru będzie mu przysługiwało jedynie w fazie postępowania egzekucyjnego (por. M. Kalinowski, Podmiotowość podatkowa a Ordynacja podatkowa, w: Studia nad Ordynacją podatkową, pod red. B.Brzezińskiego i C. Kosikowskiego, Łódź-Toruń 1999, s.100). Powyższe wywody mają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania, bowiem powinno ono toczyć się z udziałem tych wszystkich osób, których obciąża odpowiedzialność solidarna, i które mają status strony. Decyzja podatkowa powinna być również wszystkim doręczona. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że organ I instancji zasadnie postanowienie z dnia [...]2009r. (błędnie podano 2010r.) w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego skierował do wszystkich współwłaścicieli (karta nr 3 akt administracyjnych organu I instancji). Podobnie prawidłowe jest postanowienie o wyznaczeniu terminu 7-dniowego na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (k. nr 4 akt administracyjnych organu I instancji). W aktach jednak brak potwierdzenia doręczenia tych postanowień pozostałym współwłaścicielom. Decyzję z dnia [...] skierował organ I instancji do F.S., W.M. i A.K., pominięto natomiast T.S.. W aktach administracyjnych znajduje się wyłącznie dowód doręczenia tej decyzji F.S.. Wyjaśnić zatem należy, z jakich przyczyn pomięto w decyzji jednego współwłaściciela jako stronę, a ponadto czy organ I instancji doręczył powyższe postanowienia i decyzję wszystkim współwłaścicielom, czy ewentualnie F.S. był uprawniony do odbioru decyzji w imieniu pozostałych współwłaścicieli. Prawdą jest, że odwołanie zostało złożone wyłącznie przez F.S., jednakże w takiej sytuacji organ obowiązany był zastosować rozwiązanie prawne z art. 165 § 3a Ordynacji podatkowej, na podstawie którego o wszczęciu postępowania na wniosek jednej ze stron organ podatkowy zawiadamia wszystkie pozostałe osoby będące stroną w sprawie. Zauważyć należy, że organ II instancji wyznaczając termin 7-dniowy - na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej –poza F.S., pominął pozostałych współwłaścicieli. Również decyzję z dnia 17 maja 2010r. skierował wyłącznie do tego podmiotu (wyłącznie F.S. został wymieniony w decyzji i jemu doręczono decyzję II instancji). W konsekwencji, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia podstawowej zasady postępowania podatkowego, tj. art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Mając na uwadze powyższe, należy zapewnić udział w postępowaniu podatkowym wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, a nie wyłącznie jednemu z nich, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia tego zagadnienia, bowiem nie jest to etap postępowania egzekucyjnego, w którym wybór współwłaściciela należy do organu. II. Odnośnie natomiast zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących niezastosowania przez organ przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136 poz. 969 ze zm.) do działki oznaczonej nr [...], należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 tej ustawy, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W konsekwencji przedmiotem opodatkowania tym podatkiem objęte są grunty sklasyfikowane wyłącznie w ewidencji gruntów i budynków. Sprawy dotyczące ewidencji gruntów i budynków reguluje ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, której przepis art. 21 stanowi wprost, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków. Przez podstawę wymiaru podatku należy rozumieć, zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej, jak i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Z utrwalonych poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008r., sygn. II FSK 372/07, Lex 490966), które podziela również ten Sąd wynika, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 194 ustawy - Ordynacja podatkowa, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Podważenie zgodności tych zapisów ze stanem rzeczywistym, bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji, którymi nie są organy podatkowe. Dane zamieszczone w tej ewidencji mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne. W tym zakresie postępowanie dowodowe doznaje więc istotnego ograniczenia, w związku z czym nie można w tym przypadku - w realiach przedmiotowej sprawy - zarzucać skutecznie niedopełnienia przez organy podatkowe swoich obowiązków w tym zakresie (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 maja 2009r., sygn. akt I SA/Rz 38/09). Skoro organy podatkowe w przedmiotowej sprawie ustaliły w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów i budynków, że działka nr [...] oznaczona jest symbolem "dr", to brak jest podstaw do opodatkowanie jej wg zasad przewidzianych do gruntów rolnych. Zdaniem Sądu w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi. W aktach administracyjnych organu I instancji (k. nr 6) znajduje się aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków, z którego wynika jednoznacznie, że działka nr [...] oznaczona jest jako droga. W konsekwencji brak jest podstaw do zakwalifikowania tej działki do użytków rolnych. Sąd zauważa, że podstawą do zmiany ustaleń podatkowych jest uprzednia zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Podatnik nie może skutecznie żądać od organu podatkowego traktowania – dla celów podatkowych - gruntów oznaczonych symbolem "dr", tak jakby to były grunty rolne. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana w ewidencji gruntów i budynków, dopóty jej zapisy dla organu podatkowego mają charakter wiążący. Dla oceny przedmiotowego sporu nie ma znaczenia wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 grudnia 2009r., sygn. akt I SA/Bd 724/09, skoro w uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie podano, że działka o nr [...]w rejestrze gruntów oznaczona jest jako grunty orne. Obecnie w aktach administracyjnych znajduje się aktualny wypis z ewidencji gruntów (stan na 2010r.), w którym zapisy są inne. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ podatkowy nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zasadą jest, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym obecnie jest starosta (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 1994r., sygn. akt III SA 911/94). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania podstawie art.125 §1 pkt 1 p.p.s.a., o co wnosiła strona skarżąca we wniosku złożonym na rozprawie. Przekonanie skarżącego, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów (k. nr 16 akt sądowych), nie stanowi przesłanki z ww. przepisu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.