III SA/Łd 51/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. B. w przedmiocie bezczynności Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. G. po wyroku uchylającym decyzję w sprawie o sygnaturze akt III SA/Łd 104/09 wymierza Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. G. grzywnę w kwocie 6000 (sześć tysięcy) złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 104/09 uchylił decyzję Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej w T. M. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wypłaty J. B. dodatkowego wynagrodzenia. Akta administracyjne wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu zwrócono do organu administracji w dniu 1 września 2009 roku. W dniu 16 października 2009 r. J. B. złożył do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w T. M. pismo zatytułowane "Zażalenie z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa" na niezałatwienie sprawy w ustawowo określonym terminie, tj. niewydania stosownej decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty należności finansowych zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 104/09. W piśmie tym skarżący wniósł również o wskazanie terminu, w jakim należności powinny zostać wypłacone oraz należyte i wyczerpujące informowanie go o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W piśmie z dnia 27 października 2009 roku Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w N. G. na podstawie art. 136 k.p.a. oraz art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wezwał J. B. do dostarczenia dokumentów potwierdzających wysokość należności głównej z tytułu wykonywania dodatkowych czynności służbowych, tj. udziału w lotach próbnych śmigłowa PROCJON 2 i 3 w terminie 7 dni. W odpowiedzi z dnia 2 listopada 2009 roku skarżący wskazał, że art. 136 k.p.a. ma zastosowanie do postępowania administracyjnego toczącego się przed organem odwoławczym, natomiast w jego sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje organu I i II instancji i do tej pory ponowna decyzja nie została wydana. W związku z powyższym art. 136 k.p.a. nie może mieć zastosowania. Pismami z dnia 10 listopada 2009 roku i 27 listopada 2009 r., Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. poinformował skarżącego, że termin załatwienia jego sprawy określony przepisem art. 35 § 3 k.p.a. nie zostanie dochowany z przyczyn niezależnych od organu. W odpowiedzi w piśmie z dnia 24 listopada 2009 roku J. B. ponownie wezwał organ administracji do usunięcia naruszenia prawa poprzez wskazanie konkretnego terminu, w którym zostanie wydana stosowna decyzja administracyjna. W dniu 15 grudnia 2009 roku J. B. wniósł skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2009 roku w sprawie o sygnaturze akt III SA/Łd 104/09. Skarżący na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) domaga się wymierzenia grzywny Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. oraz zobowiązania organu administracji do wydania stosownego aktu decyzyjnego. W uzasadnieniu skargi szczegółowo przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania. Skarżący podniósł, że organ administracji pomimo pisemnych wezwań bezpodstawnie przedłuża postępowanie. Wskazał również, że organ I instancji uniemożliwia mu zapoznanie się z aktami oraz wydanie wnioskowanych kopii dokumentów. Skarżący wniósł o połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jego sprawy oraz sprawy L. C. ze względu na tożsamość przedmiotu oraz ekonomikę procesową. Na marginesie wskazać należy, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej na podstawie art. 144 k.p.a. w związku z art. 138 §1 pkt 3 oraz art. 37 § 1 w związku z art. 35 § 3 k.p.a. odmówił uwzględnienia zażalenia J. B. z dnia 16 października 2009 roku i umorzył postępowanie odwoławcze. W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2010 roku J. B. wniósł o dopuszczenie w poczet materiału dowodowego decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. oraz o zobowiązanie organu administracji do dostarczenia do Sądu wszelkiej posiadanej dokumentacji jego sprawy w celu umożliwienia skarżącemu zapoznania się z jej treścią. W odpowiedzi na skargę z dnia 23 stycznia 2010 roku organ administracji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że sprawa J. B. nie może być uznana za sprawę, którą można załatwić niezwłocznie w rozumieniu art. 35 § 2 k.p.a. W ocenie organu sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, a co za tym idzie wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Dodatkowo wskazano, że skarżący pismem z dnia 12 listopada 2009 roku został poinformowany o niemożności dochowania dwumiesięcznego terminu z przyczyn niezależnych od organu. Jednocześnie zaznaczono, że skarżący miał w toku postępowania możliwość przeglądania i zapoznania się z aktami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W sprawie bezspornym jest, iż Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2009 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 104/09, uchylającego decyzję Dowódcy 25 Brygady Kawalerii Powietrznej w T. M. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wypłaty J. B. dodatkowego wynagrodzenia. Organ pomimo wezwania przez skarżącego pismami: z dnia 16 października 2009 r. a następnie z dnia 24 listopada 2009 roku do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji administracyjnej oraz wskazanie konkretnego terminu, w którym zostanie wypłacona wymagana przez niego należność, nie wykonał wyroku i nie załatwił sprawy. W tej sytuacji zasadnie skarżący wniósł skargę żądając wymierzenia organowi grzywny. Zastosowanie środków przewidzianych w art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć bowiem miejsce w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy co również zostało w niniejszej sprawie dokonane. Z przepisu art. 35 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym czas załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego określony został na nie dłużej niż jeden miesiąc, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten nie może przekroczyć dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 kpa przewiduje wprawdzie sytuację, w której czas załatwienia sprawy może przekroczyć także w/w termin dwumiesięczny, zobowiązuje jednak organ do powiadomienia o tym fakcie stron postępowania z równoczesnym wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Do w/w terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, np. zawieszenia postępowania, w czasie którego terminy załatwiania spraw nie biegną (art. 103 kpa), okresów opóźnień spowodowanych przez stronę, np. nie uzupełnienie we wskazanym przez organ terminie braków wniosku, czy wreszcie powstałych z przyczyn niezależnych od organu, np. nie dysponowanie aktami sprawy przekazanymi innemu organowi związku z toczącym się równolegle postępowaniem. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, akta sprawy J. B. rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2009 r. zostały zwrócone do organu przez Sąd w dniu 1 września 2009 r., zaś do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. G. przekazane zostały w dniu 23 września 2009 r. Od tej daty rozpoczął zatem bieg nowy termin załatwienia sprawy administracyjnej. Zarówno wezwanie skarżącego przez Dowódcę pismem z dnia 27 października 2009 r. do dostarczenia dokumentów, jak i zawiadomienie strony o nowym terminie załatwienia sprawy pismem z dnia 10 listopada 2009 r. a następnie pismem z dnia 27 listopada 2009 r., oznacza już pozostawanie przez organ w zwłoce, o której mowa w art. 35 kpa. Jeżeli bowiem reakcją organu na wytyczne zawarte w wyroku Sądu, prawomocnym od dnia 13 sierpnia 2009 r. a doręczonym 23 września 2009 r. było wystąpienie z pismem w listopadzie 2009 r., to niewątpliwie reakcja ta nastąpiła po upływie określonego w powołanym wyżej przepisie miesięcznego terminu od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem do rozpoznania sprawy. Należy ponadto podkreślić, że sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia nie działania organu, bowiem istotna jest przyczyna zwłoki, którą organ jest obowiązany wskazać. Oceniając natomiast przyczynę wskazaną w pismach informujących skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie stanowi ona okoliczności usprawiedliwiającej zwłokę. Przyczynę tą stanowił bowiem brak odpowiedzi na pismo Dowódcy ze strony Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego [...] S. A. Należy podkreślić, że pismo zostało wysłane po upływie terminu do wydania decyzji a ponadto Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. przesądził, że skarżący został skierowany do wykonania lotów próbnych przez swojego przełożonego. Nie łączyły go zatem z [...] żaden stosunek prawny. Budzi wątpliwość kierowanie pisma do [...] o wyjaśnienie kwestii wynagrodzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Dowódca Jednostki Wojskowej, jako zwierzchnik żołnierzy, był świadomy podstaw i zasad jego przyznawania. W przedstawionej sytuacji nic nie stało na przeszkodzie do podjęcia przez organy administracji konkretnych działań i wydania decyzji administracyjnej dotyczącej przedmiotowej sprawy. W dalszej kolejności zastrzeżenia budzi dokonana przez organy administracji ocena materiałów dowodowych. Wobec stwierdzeń Dowódcy Jednostki Wojskowej, że przedstawione przez żołnierzy zlecenia na lot są nieczytelne i niejasne na uwzględnienie zasługuje stwierdzenie skarżącego, zawarte w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r., że organ w trakcie całego postępowania miał wielokrotnie możliwość zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci protokołów – wyciągów z wykonywanych lotów próbnych. Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku uchylającego decyzje organów obydwu instancji, Dowódca Jednostki skupił się ponownie na ocenie zleceń na lot jako decydujących o wypłacie skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia. Nie ocenił natomiast w żadnej mierze sposobu wyliczeń należności finansowych dokonanych przez skarżącego, które zawarł on w piśmie z dnia 24 listopada 2009 r., zawierającym jednocześnie wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Wobec powyższego, mając na uwadze zawarte w wyroku szczegółowe wytyczne co do dalszego postępowania organów w przedmiotowej sprawie, oraz wskazania naruszeń, jakich dopuściły się one przy jej rozpoznawaniu nie sposób podzielić stanowiska organu, że przedmiotowa spawa nie mogła zostać załatwiona niezwłocznie w rozumieniu art. 35 § 2 k.p.a. Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. przesądził, że skarżącemu powierzono czynności, o których mowa w art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r., i że nie jest konieczne wydawanie rozkazu zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Ponadto organy winne były ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy pod kątem rozważenia czy skarżącemu powierzono czynności udziału w lotach próbnych a następnie ocenić zgromadzony materiał dowodowy celem ustalenia, czy J. B. faktycznie uczestniczył w takich lotach. Wezwanie skarżącego po przeszło dwóch miesiącach od daty uprawomocnienia się orzeczenia Sądu do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość należności głównej z tytułu wykonywania dodatkowych czynności służbowych nie stanowiło realizacji wytycznych Sądu zawartych we wskazanym wyroku. Organ nie podjął tym samym działań zmierzających do skorygowania wskazanych w wyroku uchybień. Należy ponadto podkreślić, że reakcja organu w przedmiotowej sprawie faktycznie miała miejsce dopiero po skierowaniu przez skarżącego pisma do Dowódcy Jednostki. W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie organów administracji publicznej musi nosić znamiona racjonalności i zmierzać do szybkiego zakończenia postępowania. Wobec faktu, iż sprawa J. B. była już przedmiotem postępowania przed organami obydwu instancji oraz przed Sądem Administracyjnym nie znajduje uzasadnienia traktowanie jej przez organy administracji publicznej jako sprawy o charakterze szczególnie skomplikowanym i wymagającej przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Za przyjęciem odmiennego stanowiska nie przemawia również fakt potraktowania pisma skarżącego z dnia 16 października 2009 r. skierowanego do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w T. M. jako zażalenia oraz odmowa jego uwzględnienia i umorzenie postępowania odwoławczego przez Dowódcę [...] Brygady Kawalerii Powietrznej postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, art. 37 § 1 oraz art. 35 § 3 k.p.a. Wobec faktu, iż w niniejszej sprawie w związku ze złożeniem przez skarżącego powyższego pisma nie zostało wszczęte żadne postępowanie odwoławcze, takie działanie organu należy potraktować jako bezpodstawne i nieracjonalne przedłużanie postępowania. Reasumując wskazać należy, że pomimo upływu ustawowych terminów do wydania decyzji (art. 35 § 3 k.p.a.) organ nie wydał nowej decyzji w sprawie. Nie został zatem wykonany powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2009 r. Jak już wskazano powyżej, w sprawie spełniony został procesowy warunek dopuszczalności skargi w tym zakresie określony w art. 154 § 1 p. p. s. a. Skarżący bowiem dwukrotnie pisemnie wzywał organ do wykonania wyroku Sądu. Wskazać należy, że grzywna o której mowa w art. 154 p.p.s.a stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych. Na podstawie art. 154 p.p.s.a. w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, sąd wymierza organowi grzywnę w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2009 r. wynika, iż wynagrodzenie to wynosiło 3102,96 zł. W tym stanie rzeczy, ze względu na okoliczność, że pomimo upływu ustawowych terminów organ orzekający nie załatwił niniejszej sprawy i nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o wymierzeniu Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. G. określonej w sentencji kary grzywny. W ocenie Sądu wskazana kwota jest wystarczająca do zdyscyplinowania organu. A. B.