I SA/Łd 399/10

Dnia 4 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2010 roku sprawy ze skargi G. M. i B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2009 rok oddala skargę. I SA/Łd 399/10 UZASADNIENIE W dniu [...] roku pełnomocnik B. i G. małżonków M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] roku o nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] roku w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 roku w kwocie 11.256 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ administracji wskazał, że decyzja organu podatkowego I instancji została doręczona małżonkom M. oraz adwokatowi J. P., mimo braku w aktach sprawy stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania skarżących przed organem I instancji. Z akt administracyjnych wynika, zdaniem organu bezspornie, iż w dniu 16 marca 2009 roku B. i G. małżonkowi M. upoważnili adwokatów J. P. i W. O., a także radcę prawnego R. B., prowadzących Kancelarię Adwokacką A. do reprezentowania ich w sprawie odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] roku znak: [...]. Zakres pełnomocnictwa obejmował wszystkie instancje sądowe i administracyjne oraz negocjacje przedsądowe z kontrahentami z prawem substytucji. Na skutek wniesionego przez pełnomocnika odwołania od wskazanej w pełnomocnictwie decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. decyzją z dnia [...] roku uchyliło kwestionowane rozstrzygnięcie Wójta Gminy I. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ. W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] roku wymierzył skarżącym podatek od nieruchomości na 2009 roku w kwocie 11.256 zł. Decyzja ta została doręczona adw. J. P. w dniu 16 września 2009 roku, a małżonkom M. w dniu 15 września 2009 roku. Działając, jako pełnomocnik skarżących, adw. J. P. 30 września 2009 roku wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W związku z odwołaniem organ odwoławczy wezwał adw. J. P. do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania B. i G. małż. M. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Organ nadmienił przy tym, iż w aktach sprawy znajduje się jedynie pełnomocnictwo z dnia 16 marca 2009 roku do reprezentowania interesów skarżących w sprawie odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] roku, znak: [...]. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane w dniu 15 stycznia 2010 roku, a żądane pełnomocnictwo wpłynęło do organu administracji dnia 26 stycznia 2010 r. (data nadania: 21.01.2010 r.). Zakres umocowania obejmował jedynie reprezentowanie skarżących w sprawie odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] r. we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych oraz przedsądowych negocjacjach z kontrahentami z prawem substytucji. Wobec powyższego organ stwierdził, iż adw. J. P. w dacie wydania przez organ I instancji decyzji nie był legitymowany do reprezentowania skarżących, a tym samym decyzja została mu doręczona bezpodstawnie. Organ argumentował, wobec takiej sytuacji, że pismo doręczone osobie nie będącej pełnomocnikiem strony nie może wywoływać skutków prawnych, jakie przepisy procedury administracyjnej wiążą z doręczeniami. Tym samym uznano, że termin do złożenia odwołania należy liczyć od dnia doręczenia decyzji stronom postępowania, co nastąpiło w dniu 15 września 2009 roku. Organ wskazał nadto, że w uzasadnieniu decyzji prawidłowo pouczono o sposobie i terminie wniesienia odwołania, co oznacza, iż można je wnieść w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Termin do skutecznego odwołania przez stronę upłynął zatem w dniu 29 września 2009 roku, a pełnomocnik skarżących, wniósł je w dniu 30 września 2009 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej, a zatem po upływie ustawowego terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Konsekwencją uchybienia terminu do wniesienia odwołania było zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Organ odwoławczy nie mógł zatem merytorycznie rozpatrzyć sprawy z uwzględnieniem argumentacji podniesionej w odwołaniu i postanowieniem z dnia [...] roku stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w P. T. z dnia [...] roku, zasądzenie na rzecz G. i B. M. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 121 § 1 Op, poprzez naruszenie zasady ogólnej prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a w konsekwencji bezzasadnego przyjęcia, że pełnomocnictwo uprzednio złożone do akt przedmiotowej sprawy, obejmujące umocowanie adwokata J. P. do zaskarżenia decyzji z dnia [...] roku nie obowiązuje w postępowaniu, które doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...], w sytuacji, gdy ta ostatnia została wydana na skutek uchylenia decyzji z dnia [...] r, a zakwestionowane prze organ podatkowy pełnomocnictwo upoważniało adw. J. P. do działania "(...) we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych(...)" - naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 Op, poprzez jego bezzasadne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta gminy I. z dnia [...] roku (znak: [...]). W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a zasada ta niosąc w sposobie treści normatywne wykracza znacznie poza ramy prawne. Skarżący wskazali, ze nieprzypadkowo zasada ta jest jedną z naczelnych postępowania podatkowego, obok zasad legalizmu i praworządności. Argumentowali nadto, że organ administracji w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok nie miał wątpliwości, co do tego, iż adw. J. P. reprezentował małżonków M. w tym postępowaniu, a kwestionowana decyzja nie jest jedynym dokumentem, jaki w toku postępowania został doręczony adwokatowi J. P.. Skarżący wskazują m. in., że w dniu 22 czerwca 2009 r. doręczono pełnomocnikowi skarżących postanowienie z dnia [...] r. w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego w niniejszej sprawie, a w dniu 30 lipca 2009 roku doręczono postanowienie Wójta Gminy I. z dnia [...] roku w przedmiocie wyznaczenia siedmiodniowego terminu o jakim mowa w art. 123 §1 w zw. z art. 200 Op., a zatem w świetle przedstawionych okoliczności skarżący mieli pełne prawo zakładać, że w toku postępowania w przedmiotowej sprawie są reprezentowani przez adw. J. P.. Pełnomocnik skarżących podkreśla również, że konsekwencją wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] r., do którego załączono pełnomocnictwo datowane na dzień 16 marca 2009 roku i wskazujące znak ww. decyzji było jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W opinii pełnomocnika skarżących pełnomocnictwo z dnia 16 marca 2009 roku uprawniało go do działania we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych, brak jest zatem jurydycznych podstaw do przyjęcia, że wygasło w momencie uchylenia decyzji, którą w swym zakresie wyraźnie wymieniało, gdyż na skutek uchylenia decyzji postępowanie toczyło się od początku. W aktach sprawy brak jest nadto jakiegokolwiek oświadczenia pochodzącego od małżonków M., z którego wynikałoby, że w postępowaniu przed organem I instancji adw. J. P. nie reprezentuje już ich interesów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. wniosło o jej oddalenie, prezentując stanowisko zbieżne z wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm), powoływanej dalej jako "ppsa.", sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy; rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując, w tak zakreślonej kognicji, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] roku, znak: [...] Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w tym art. 121 § 1, art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zagadnienie dotyczące posiadania przez pełnomocnika – adw. J. P. upoważnienia do reprezentowania skarżących w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia [...] roku, która to została mu doręczona 16 września 2009 roku, a w konsekwencji wniesienia od niej skutecznie odwołania. W ocenie Sądu prawidłowe były ustalenia organu odwoławczego w zakresie stwierdzenia braku podstaw do uznania, iż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji strona była reprezentowana przez adw. J. P. Prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że organ podatkowy nie może z urzędu powoływać się na pełnomocnictwo złożone przez stronę w jednej z toczących się wobec niej spraw, na użytek innej sprawy, którą wobec strony wszczął bądź zamierza wszcząć organ. Takie działanie jest niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy treść udzielonego pełnomocnictwa swoim zakresem mogłaby obejmować także tę kolejną sprawę. Czym innym jest bowiem zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa, a czym innym wykorzystywanie tak sformułowanego umocowania w konkretnych sprawach. Do tego ostatniego, poza zakresem umocowania, musi być spełniony warunek, iż wyraźną wolą strony jest posłużenie się pełnomocnikiem. Ta wyraźna wola materializuje się w złożonym przez nią do danej sprawy dokumencie pełnomocnictwa, co następuje bezpośrednio w formie pisemnej lub ustnej do protokołu. Stroną w postępowaniu podatkowym zgodnie z art. 133 o.p. jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, wymienione w przepisach Ordynacji podatkowej, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Z kolei przepis art. 136 o.p. stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast stosownie do treści art. 137 § 3 o.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, a radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa jest więc tym miernikiem, który przesądza, że strona dokonuje wyboru, aby w danym postępowaniu była reprezentowana przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Reasumując, stwierdzić należy, że momentem od którego pełnomocnik zostaje skutecznie ustanowiony w danej sprawie jest złożenie - w wyniku woli strony - do akt danej sprawy pełnomocnictwa lub też zgłoszenie pełnomocnictwa ustnie do protokołu. Dopiero od takiej chwili organ prowadzący postępowanie ma prawo i jednocześnie obowiązek kierowania wszelkich pism do strony za pośrednictwem pełnomocnika. W myśl bowiem art. 145 § 1 i § 2 o.p. pisma doręcza się stronie, ale jeżeli ustanowiła ona pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Podkreślenia wymaga, iż wielokrotnie w orzecznictwie sądowym stwierdzano, że w postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo musi być udzielone wprost i nie może być domniemywane. Jedyna możliwość występowania w sprawie domniemanego pełnomocnika wynika z art. 137 § 3 a Ordynacji podatkowej, który to przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Tym samym z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie należy wskazać, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określić, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. Nie można też dowolnie interpretować zapisu pełnomocnictwa ani domniemywać osoby, która pełnomocnictwo do danej sprawy złożyła, bowiem to od mocodawcy zależy treść udzielonego pełnomocnictwa i jego zakres, przez co należy rozumieć i to do jakiej konkretnej sprawy pełnomocnictwo strona udzieliła (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2007r., II FSK 1217/06, Lex nr 341989). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, iż bezspornym jest, że adw. J. P. w dniu 16 marca 2009 roku został upoważniony przez małżonków M. do reprezentowania ich interesów w sprawie odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] roku we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych z prawem substytucji. Na skutek wniesienia przez pełnomocnika środka odwoławczego kwestionowania decyzja została w dniu 1 czerwca 2009 r. uchylona przez SKO w P. T., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z [...] roku wszczęto ponownie postępowanie podatkowe w przedmiocie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 roku. Niewątpliwym jest również, iż w dacie wnoszenia odwołania od decyzji z dnia [...] roku adw. J. P. nie był pełnomocnikiem skarżących. Dopiero na skutek wezwania SKO w P. T. przy piśmie z dnia 21 stycznia 2010 roku złożył stosowne pełnomocnictwo do reprezentowania ich w sprawie odwołania od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] roku, znak: [...] we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych z prawem substytucji. Kwestią poza sporem pozostaje także fakt doręczenia adw. J. P. oraz skarżącym w trakcie postępowania prowadzonego przez organ podatkowy zarówno wskazanego postanowienia z dnia [...]roku, jak i [...] roku, wyznaczającego stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. W kontekście poczynionych ustaleń i przeprowadzonych rozważań, w ocenie Sądu, nie ma żadnych wątpliwości, iż korespondencja kierowana do pełnomocnika skarżących przed datą złożenia pełnomocnictwa w postępowaniu wszczętym dnia 18 czerwca 2009 nie mogła, jak słusznie zauważył organ odwoławczy wywołać skutków prawnych. Sąd jeszcze raz podkreśla w tym miejscu, że momentem, od którego pełnomocnik zostaje skutecznie ustanowiony w danej sprawie, jest złożenie - w wyniku woli strony – do akt danej sprawy pełnomocnictwa, czy też zgłoszenie ustnie pełnomocnictwa do protokołu. Dopiero od tej chwili organ prowadzący postępowanie ma prawo i jednocześnie obowiązek kierowania wszelkich pism do strony za pośrednictwem pełnomocnika. Nieuprawnione jest rozciąganie umocowania udzielonego w celu zaskarżenia konkretnej - ściśle według sygnatury - określonej decyzji, na umocowanie do zaskarżenia innych decyzji, które dotyczą podobnej, ale nie tożsamej materii. Pamiętać bowiem należy, że z dniem 18 czerwca 2009 roku organ wszczął nowe postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 roku i co najmniej ta kwestia nałożyła na stronę obowiązek udzielenia stosownego pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo udzielone w marcu nie miało bowiem charakteru ogólnego (tzn. nie obejmowało stwierdzenia, że dotyczy postępowania w sprawie wymiaru podatku za 2009 rok), Wobec powyższego rozstrzygnięcie SKO w P. T. oparte na art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w ocenie Sądu nie narusza prawa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W myśl zaś art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, a orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2003 r. SA/Bk 271/2003, wyrok WSA z dnia 29 czerwca 2006 r., III SA/Wa 1085/2006). W niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wójta Gminy I. z dnia jedynie małżonkom M., co nastąpiło dnia 15 września 2010 roku, a zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął G. i B. M. w dniu 29 września 2009 roku. Zatem odwołanie wniesione w dniu 30 września 2009 roku (data stempla pocztowego) przez pełnomocnika skarżących zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Zdaniem składu orzekającego w sprawie nie można skutecznie postawić organom podatkowym także zarzutu naruszenia zasady ogólnej prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), gdyż obowiązku udzielania podatnikowi niezbędnych informacji nie można utożsamiać z koniecznością pouczania profesjonalnego pełnomocnika o konsekwencjach procesowych zaistnienia braku właściwego umocowania w sprawie. Sąd przypomina, że postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, w którym rozważa się wszystkie argumenty podnoszone przez stronę, dopuszcza się wnioskowane dowody, traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa, nie zmienia się ocen tych interesów, a wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść podatnika. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, to jest dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Organ zobowiązany jest więc do podjęcia stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a także żądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Natomiast wobec tego, że organ podatkowy instancji nie otrzymał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oznaczał zdaniem Sądu, nie tylko to że organ był uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podnieść bowiem należy, że przytoczone w skardze okoliczności mogły stanowić argumenty za przywróceniem terminu do złożenia stosownego odwołania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Sz.Ch.