II SA/Bd 804/10

Dnia 7 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 października 2010 roku sprawy ze skargi Z. Rz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2010 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta B. odmówił Z. R. wydania prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu wskazano, że strona złożyła w dniu 29 marca 2010 r. wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy z uwagi na utratę ważności dokumentu. Na podstawie posiadanych akt organ ustalił, że badanie przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. wykazało istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi w ramach kat. B prawa jazdy (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 24 września 2009 r. – k. 5 akt administracyjnych). W związku z treścią tego orzeczenia organ I instancji odmówił wydania prawa jazdy. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia zarzucono sprzeczność dokonanych ustaleń ze stanem faktycznym. Strona wskazała na nieprawidłowości podczas przeprowadzania badania lekarskiego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B., brak możliwości odwołania od wydanego orzeczenia lekarskiego oraz przewlekłość toczącego się postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia 12 czerwca 2010 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do podniesionych zarzutów a jedynie wskazał na zasadnicze znaczenie stanu zdrowia kierowców dla bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Organ uznał, że wadliwość treści sentencji (jest: "odmowa wydania prawa jazdy", powinno być: "odmowa wydania wtórnika prawa jazdy") ma charakter nieistotny. W skardze do tutejszego Sądu Z. R. zarzucił sprzeczność orzeczenia lekarskiego z okolicznościami faktycznymi. Podniósł, że procedura poprzedzająca wydanie tego orzeczenia była niezgodna z przepisami. Wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do wytkniętych w odwołaniu nieprawidłowości. W udzielonej odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o oddalenie skargi wskazując, że podniesione zarzuty nie mogą mieć wpływu na treść zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z inicjatywy strony kluczowe znaczenie ma prawidłowa kwalifikacja wniosku skarżącego z dnia 29 marca 2010 r. Zaznaczono w nim, że strona domaga się wydania wtórnika prawa jazdy, jednak nie wskazano z jakiego powodu. Organ nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia złożonego podania, co, w kontekście wydanej następnie decyzji może uzasadniać przypuszczenie, że w jego ocenie sprawa dotyczyła wydania prawa jazdy a nie jego wtórnika. Taką tezę potwierdza sentencja i uzasadnienie decyzji organu I instancji. Oczywiście nieprawidłowe jest więc stanowisko organu odwoławczego zgodnie z którym treść sentencji powinna rozstrzygać o odmowie wydania wtórnika prawa jazdy. W istocie rzeczy jest dokładnie odwrotnie, a dokonana przez organ odwoławczy ocena uprawdopodobnia przypuszczenie albo o niezaznajomieniu się z aktami sprawy w sposób dostateczny albo, co gorsze, o nieznajomości przepisów prawa. Już z pobieżnej analizy akt wynika, że przedmiotem postępowania nie mogło być wydanie wtórnika prawa jazdy, gdyż skarżący utracił uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B w dniu 13 sierpnia 2009 r. (wskutek upływu terminu ważności prawa jazdy – k. 2 akt administracyjnych). Wtórnik prawa jazdy zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej jako: "Prawo o ruchu drogowym") może być wydany w sytuacji, gdy osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem utraciła posiadane prawo jazdy, uległo ono zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność lub zmianie uległ stan faktyczny co wymaga zmiany danych w nim zawartych. Ponadto nawet treść uzasadnienia decyzji organu I instancji odnosi rozstrzygnięcie do przesłanek wydania prawa jazdy określonych w art. 90 Prawa o ruchu drogowym. Niezrozumiałe jest więc nadawanie przez organ odwoławczy kontrolowanej decyzji treści, której ona w rzeczywistości nie posiada. Już sam ten fakt uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji. Niestety również postępowanie przed organem I instancji było obarczone szeregiem uchybień i w konsekwencji wydana decyzja także podlega uchyleniu. Przede wszystkim należy podkreślić, że z uwagi na skąpy materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji wydane w sprawie rozstrzygnięcia opierają się na niejasnym stanie faktycznym. W szczególności, w ocenie Sądu, na podstawie nadesłanych akt nie sposób ustalić, w jakich okolicznościach doszło do wydania orzeczenia lekarskiego z dnia 24 września 2009 r., które stanowiło podstawę do wydania przez Prezydenta Miasta B. decyzji z dnia 12 kwietnia 2010 r o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Powyższe orzeczenie lekarskie wydane zostało bezterminowo na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. Posiada odręczną adnotację, że jest ostateczne. Organ bezkrytycznie podszedł do powyższego orzeczenia nie weryfikując faktu jego ostateczności, pomimo iż w odwołaniu skarżący jako jeden z zarzutów wskazał, że nie miał możliwości zaskarżenia orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 2 badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Szczegółowe warunki i tryb wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.). Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia badania lekarskie osoby ubiegającej się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia, przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. W przypadku tych osób do przeprowadzenia badania lekarskiego wymagane jest dostarczenie przez osobę badaną dokumentacji medycznej z badania, na podstawie którego wydano orzeczenie lekarskie, stanowiące podstawę do cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym ze względu na stan zdrowia. Dalej przepisy rozporządzenia (§ 10 ust. 1) stanowią, że uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami według określonego wzoru. Następnie, stosownie do § 11 ust. 1 uprawniony lekarz wystawia orzeczenie lekarskie z kopią, przy czym oryginał orzeczenia otrzymuje osoba badana, zaś kopię orzeczenia dołącza do dokumentacji medycznej, o której mowa w § 17 ust. 1. Jeżeli orzeczenie lekarskie stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami bądź zawiera ograniczenia w korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami wynikające ze stanu zdrowia, o których mowa w art. 92 Prawa o ruchu drogowym, uprawniony lekarz w terminie 14 dni od dnia wystawienia orzeczenia przekazuje jego kopię właściwemu organowi uprawnionemu do wydania prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem (ust. 2). Rozporządzenie przewiduje uprawnienie dla badanej osoby do odwołania się od orzeczenia lekarskiego. Zgodnie § 12 osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, o którym mowa w § 11, wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem uprawnionego lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, do podmiotu odwoławczego, którym jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania badanego, z zastrzeżeniem, iż w przypadku gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotami odwoławczymi są jednostki organizacyjne enumeratywnie wymienione w rozporządzeniu. Uprawniony lekarz, za pośrednictwem którego jest wnoszone odwołanie, przekazuje je w terminie 14 dni do właściwego podmiotu odwoławczego wraz z dokumentacją medyczną badania stanowiącego podstawę wydania orzeczenia. Z akt sprawy nie wynika, czy skarżący wyczerpał tryb odwoławczy opisany powyżej. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednoznacznie, w jakim celu skarżący przeszedł badania lekarskie. Nie ustalono, czy wcześniej zostało cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami właśnie ze względu na stan zdrowia. Organ nie zweryfikował stanowiska skarżącego zawartego w odwołaniu, który oświadczył, że badania lekarskie przeszedł z wynikiem pozytywnym. Te uchybienia nie pozwalają na ocenę czy wydana decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Powyższe okoliczności wskazują na dopuszczenie się przez organy orzekające naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) które stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy również zauważyć, że słuszne jest stanowisko prezentowane w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podkreślające wagę stanu zdrowia osób kierujących na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Prawo o ruchu drogowym w art. 87 określa, że kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz, co do zasady, posiada wymagane umiejętności do kierowania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę a także wymagany dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem. Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem określonego rodzaju jest prawo jazdy właściwej kategorii. Prawo jazdy może zawierać wymagania lub ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia, z możliwości prowadzenia określonego pojazdu lub z przepisów ustawy (art. 92 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). W kontekście rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że podeszły wiek kierującego nie stanowi sam w sobie dostatecznego powodu odmowy przyznania uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Taką odmowę uzasadnia stwierdzenie w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawniony podmiot, że stan zdrowia badanego uniemożliwia prawidłową ocenę sytuacji panującej w ruchu drogowym. Oczywistym jest zarazem, że stan zdrowia człowieka jest procesem dynamicznym. Dlatego gdy istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym upoważnia starostę do wydawania decyzji administracyjnych o skierowaniu na badania lekarskie. Samo skierowanie na badania lekarskie nie pozbawia jeszcze kierującego pojazdem uprawnień. Dopiero ewentualne orzeczenie komisji lekarskiej może stać się podstawą stosownej decyzji w tym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustali, czy skarżący domaga się wydania nowego prawa jazdy, przywrócenia prawa jazdy, czy też wydania wyłącznie wtórnika prawa jazdy. Jeśli skarżący domaga się wydania wtórnika organ ustali czy spełnia wymagane przesłanki uzyskania wtórnika prawa jazdy, w szczególności czy posiada on uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi określonej kategorii. Jeżeli skarżący domaga się wydania nowego prawa jazdy, organ wyjaśni czy jest to związane z faktem ewentualnego cofnięcia prawa jazdy ze względu na stan zdrowia. Organ zbada czy toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy skarżącemu i czy przeszedł on badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. Ponadto organ uzupełni akta o niezbędną dokumentację medyczną. Po wyczerpującym wyjaśnieniu stanu faktycznego organ wyda właściwą decyzję. Kierując się powyższymi względami Sąd uwzględnił skargę i zaskarżone decyzje uchylił stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku, zaś rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 3 sentencji oparto na art. 200 powołanej ustawy.