III SA/Kr 1291/08

WyrokWSA w Krakowie2010-10-07

Skład orzekający: Piotr Lechowski, Dorota Dąbek, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów może prowadzić do zmiany rodzaju użytków gruntowych, czy też jest ono odrębne od postępowania w sprawie oznaczenia użytków gruntowych?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest odrębne od postępowania w sprawie oznaczenia użytków gruntowych. Celem klasyfikacji gleboznawczej jest ustalenie typów i klas gleby oraz ich konturów, a nie określanie zasięgu poszczególnych rodzajów użytków gruntowych. Zmiana rodzaju użytku gruntowego z rolnego na leśny na podstawie stwierdzenia obecności samosiejek drzew jest nieprawidłowa, gdyż klasyfikacja gleboznawcza dotyczy jakości produkcyjnej gleby, a nie stanu zagospodarowania gruntu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymującej w mocy decyzję Starosty o zatwierdzeniu uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki nr 153/1. Skarżący R. R. kwestionował zmianę klasyfikacji jego działki z użytków rolnych na leśne, argumentując, że zaniedbał uprawę z powodu trudnej sytuacji rodzinnej i uzyskał zezwolenie na usunięcie drzew. Sąd rozpoznał skargę na te decyzje.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 27 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie gleboznawczej klasyfikacji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego R. R. kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] 2008r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 20 ust. 3, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. Nr 19, poz. 97 ze zm.), § 66, § 67, § 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 104 kpa, z urzędu orzekł o wyłączeniu z gleboznawczej klasyfikacji gruntów - gruntów zabudowanych i zurbanizowanych, gruntów pod wodami, terenów różnych oraz nieużytków, dla obrębu A, oraz zatwierdził uzupełniającą gleboznawczą klasyfikację gruntów dla obrębu A wykonaną w czerwcu 2008 roku na podkładzie mapowym w skali 1:2000 przez klasyfikatorów posiadających upoważnienie do klasyfikacji gleboznawczej gruntów na terenie Województwa oraz sprawdzoną na gruncie przez osobę upoważnioną do odbioru i kontroli robót w zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na terenie Województwa pracowników [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 7 kwietnia 2008r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie w sprawie przeprowadzenia uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów i wyłączenia gruntów z gleboznawczej klasyfikacji w obrębie A. Stosownie do art. 20 ust.3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne gleboznawczą klasyfikacją gruntów objęte są tylko grunty rolne i leśne, tj. grunty zaliczane w ewidencji gruntów do użytków rolnych i leśnych. Wobec powyższego grunty zaliczane do terenów zabudowanych i zurbanizowanych, gruntów pod wodami, tereny różne oraz nieużytki nie są objęte gleboznawczą klasyfikacją i zostały z niej wyłączone. Klasyfikację uzupełniającą gruntów dla obrębu A przeprowadzono zgodnie z obowiązującą tabelą klas gruntów stanowiącą załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 8 stycznia 1957r. Wyniki gleboznawczej klasyfikacji oraz spis terenów z niej wyłączonych, zostały wyłożone do wglądu zainteresowanym użytkownikom w Starostwie Powiatowym w okresie od dnia 30 czerwca 2008r. do 8 lipca 2008r. Podczas wyłożenia tej dokumentacji zostały złożone zastrzeżenia odnośnie działek 83/2, 73, 42/5, 63/9, 153/1, które następnie zostały rozpatrzone na gruncie przez klasyfikatorów. Odnośnie działek 83/2, 73, 42/5, 63/9 zastrzeżenia zostały uwzględnione, a co do działki 153/1 zastrzeżeń nie uwzględniono. Starosta wskazał, że operat pomiarowy uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla obrębu B został przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 29 sierpnia 2008r. za nr [...]. Stosownie zaś do § 66 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków danymi ewidencyjnymi dotyczącymi użytków gruntowych i klas gleboznawczych są: numeryczny opis konturów tych użytków i klas, oznaczenie użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach poszczególnych konturów oraz numery tych konturów. Klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich kontury i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego złożył R. R., wnosząc o utrzymanie w gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki nr 153/1 znajdującej się obrębie A jako gruntu rolnego. Odwołujący się wskazał, że zgłaszał zastrzeżenia do projektu zmian oraz podkreślił, że chce nadal uprawiać ziemię oraz że usunie z gruntu samosiejki drzew. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 27 października 2008r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956r. w sprawie klasyfikacji gruntów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dotychczas obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu A działka nr 153/1 o pow. 0,9010 ha, stanowiąca własność R. R. zakwalifikowana była do trzech użytków gruntowych: użytków rolnych "RV" - pow. 0,0749 ha i "PsV" - pow. 0,4223 ha oraz użytku leśnego "LsIV" - pow. 0,4038 ha. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, na działkach objętych postępowaniem, upoważnieni do wykonywania gleboznawczej klasyfikacji gruntów klasyfikatorzy przeprowadzili czynności klasyfikacyjne. Z protokołu w sprawie przeprowadzenia klasyfikacji gruntów wynika, że czynności klasyfikacyjne zostały przeprowadzone w obecności przedstawicieli wsi, zgodnie z § 4 ust. 5 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów. W wyniku czynności klasyfikacyjnych w zakresie działki nr 153/1 określono nowy zasięg użytków gruntowych i ich klas tj. "LsV" - pow. 0,8098 ha i "PsIV" - pow. 0,1118 ha. W okresie wyłożenia projektu klasyfikacyjnego do wglądu zainteresowanych użytkowników, R. R. wniósł zastrzeżenia, nie zgadzając się na powiększenie użytku leśnego LsV i wnioskował o pozostawienie poprzednich użytków gruntowych. Zgodnie z protokołem rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów, w dniu 1 sierpnia 2008r. na działce nr 153/1 upoważniony inspektor dokonał kontroli klasyfikacji. Kontrola odbyła się w obecności właściciela nieruchomości. Z protokołu wynika, że "w trakcie wizji lokalnej stwierdzono samosiew sosny w wieku około 8 lat w zakresie zgodnym z zasięgiem uwidocznionym na szkicu terenowym. W związku z powyższym użytek został ustalony prawidłowo." Skoro upoważniony klasyfikator w wyniku badania gleby na gruncie stwierdził, że ustalone dotychczas użytki i klasy gruntu nie są zgodne z obowiązującą tabelą klas, gdyż zasięg konturu leśnego uległ powiększeniu kosztem użytku rolnego, należało dokonać zmiany w obowiązującym operacie ewidencji gruntów, aktualizując użytki gruntowe oraz klasy bonitacyjne tych użytków. Zdaniem organu odwoławczego żądanie skarżącego pozostawienia na przedmiotowej działce użytku rolnego jest bezpodstawne, gdyż byłoby niezgodne ze stanem faktycznym na gruncie. Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. R., który ponownie zakwestionował zasadność zmiany klasyfikacji i wskazał, że z powodu trudnej sytuacji rodzinnej spowodowanej chorobami osób bliskich zaniedbał uprawę gruntu i nie był w stanie usuwać samosiejek. W toku postępowania sądowego skarżący wskazał nadto, że uzyskał decyzję Burmistrza Miasta i Gminy zezwalającą na usunięcie z działki rolnej – pastwiska, nr ew. 153/1 70 sztuk drzew (k. 26 i 27). Powołując się na powyższą decyzję, w kolejnym piśmie skarżący (k. 44-46) podtrzymał skargę argumentując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji zmianą stanu faktycznego mającą wpływ na stan prawny a wynikającą z wydania dwóch decyzji zezwalających na usunięcie drzew, zaistniałą co prawda już po wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże istotną z punktu widzenia obowiązku utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Skarżący załączył kserokopie dwóch decyzji Burmistrza Miasta i Gminy : z dnia [...] 2008 r. i z dnia [...] 2010 r. wnosząc o przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów na okoliczność ustalenia aktualnego stanu gruntów stanowiących jego własność. Zarzucił także naruszenie przez organ w toku postępowania przepisu art. 10 kpa, które doprowadziło do uniemożliwienia mu udziału w czynnościach klasyfikatorów. W kolejnym piśmie (k. 72-73) skarżący zarzucił naruszenie przez organ prawa materialnego - przepisu § 4 pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów, poprzez określenie – wbrew brzmieniu tego przepisu - nowego zasięgu rodzaju użytków gruntowych, podczas kiedy przepis ten stanowi wyłącznie podstawę określania typów i klas gleby, oraz ich konturów. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na wezwanie Sądu pismem z dnia 25 czerwca 2010r. poinformował, że Starosta na wniosek A. C. postanowieniem z dnia [...] 2009r. wznowił postępowanie w sprawie przeprowadzonej uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki nr 141 obr. A zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] 2008r. Następnie zaś decyzją z dnia [...] 2009r. Starosta odmówił uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 12 czerwca 2009r. Starosta przesłał do Sądu poświadczone za zgodność z oryginałem kopie w/w postanowienia oraz decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie podnoszone przez skarżącego zarzuty znajdują oparcie w treści przepisów stanowiących podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało przez Starostę z urzędu. Jego przedmiotem było przeprowadzenie uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów i wyłączenie gruntów z gleboznawczej klasyfikacji w obrębie A. Jako podstawę zaskarżonej decyzji organy powołały przepisy art. 7b, art. 20 ust. 3, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r., nr 100, poz. 1086 ze zm.) zwanej dalej Pgik, przepisy § 66, 67 i 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. nr 38, poz. 454), oraz – ogólnie, nie wskazując konkretnych przepisów - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 1956 r. nr 19, poz. 97 ze zm.). Z uwagi na tak określony przedmiot kontrolowanego postępowania, podkreślenia wymaga na wstępie, że zgodnie z art. 2 pkt. 12 Pgik przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Takie określenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów ma moc obowiązującą w stosunku do spraw regulowanych ustawą Pgik, oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. W razie wątpliwości co do wykładni przepisów szczegółowych, należy w pierwszej kolejności dokonać ich wyjaśnienia na podstawie objaśnień zawartych w przepisach ogólnych ustawy, do których należy jej art. 2, definiujący niektóre pojęcia zastosowane przez ustawodawcę. Fakt zamieszczenia w ustawie wyjaśnienia pewnych pojęć lub definicji powoduje, iż przepisy tego rodzaju stają się przepisami prawa, ponieważ ustalają rozumienie przepisów, mocą których z określonymi faktami wiążą się skutki prawne. Zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 20 ust. 1 Pgik ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oraz oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ust. 3 tego przepisu stanowi, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Stosownie do przepisu art. 22 ust. 1 Pgik ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. § 66 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków stanowi : Ust.1 Danymi ewidencyjnymi dotyczącymi użytków gruntowych i klas gleboznawczych są: 1) numeryczne opisy konturów tych użytków i klas, 2) oznaczenia użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach poszczególnych konturów oraz numery tych konturów, Ust.3 Klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich kontury i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. § 67 rozporządzenia stanowi, że użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się na poszczególne grupy, tj. użytki rolne, grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, grunty zabudowane i zurbanizowane, użytki ekologiczne, nieużytki, grunty pod wodami i tereny różne, natomiast § 68 dotyczy podziału poszczególnych użytków gruntowych, wyszczególnionych w § 67 na szczegółowe kategorie, oznaczone wskazanymi tam symbolami. Podkreślenia, z uwagi na przedmiot dalszych ustaleń, wymaga treść ust. 6 § 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. , który stanowi, że zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik Nr 6 do rozporządzenia. Natomiast podstawą ustalenia typów i klas gleby są dane zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 1957 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 1957 r. nr 5, poz.21). Ścisłe określenie przedmiotu postępowania administracyjnego stanowić musi w niniejszej sprawie wyjściowy element sądowej kontroli, z uwagi na konieczność odróżnienia pojęcia gleboznawczej klasyfikacji gruntów od pojęcia oznaczenia użytków gruntowych, jako elementów informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt. 1 Pgik). Pojęcia te określają odmienne elementy ewidencji gruntów, co wynika z analizy wskazanych wyżej przepisów prawa, a także z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów. Rozporządzenie to jest aktem obowiązującym, a to na mocy art. 59 Pgik. Stanowi ono podstawę przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów, w sposób jednolity dla całego kraju, zgodnie z brzmieniem art. 20 ust. 3 Pgik, co potwierdza także regulacja zawarta w jego § 1 ust. 2. Z przepisów ustawy Pgik i rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów wynika, że postępowanie mające za przedmiot gleboznawczą klasyfikację gruntów jest postępowaniem odrębnym od postępowań uregulowanych w rozporządzeniu z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów budynków, nie regulowanym bezpośrednio przepisami ustawy, ani rozporządzenia z 2001 r., lecz kompleksowo uregulowanym rozporządzeniem z 1956 r. Zawiera ono przepisy proceduralne szczegółowo regulujące tok postępowania w sprawach mających za przedmiot klasyfikację gruntów, nadto określa osoby uprawnione do opracowania projektu klasyfikacji gruntów, przedmiot działań tych osób (klasyfikatorów), ich uprawnienia i obowiązki. Jak wynika z § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, klasyfikację przeprowadza się na podstawie tabeli klas gruntów, stanowiącej załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 klasyfikacja obejmuje grunty rolne, grunty pod lasami, oraz grunty pod wodozbiorami. Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia, do obowiązków klasyfikatora należy określenie typów i klasy gleby oraz ustalenie na gruncie konturów poszczególnych typów gleby i konturów klas gleby wraz ze sporządzeniem potrzebnej dokumentacji. Rozróżnienie pomiędzy ewidencją gruntów a gleboznawczą klasyfikacją gruntów wynika więc wyraźnie z treści art. 22 ust. 1 Pgik, nadto z § 66, 67 i 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oraz z przepisów rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów. Rozróżnienie to również z treści załącznika Nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oraz załącznika do rozporządzenia zmieniającego z 8 stycznia 1957 r. Załącznik Nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków określa przesłanki zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych, natomiast załącznik do rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów zawiera określenie klas gruntów, oraz klasyfikacji bonitacyjnej, tj. podziału gruntów z uwagi na skład organiczny, chemiczny, sposób wytworzenia, właściwości, rodzaj terenu itd. W załączniku tym wyodrębniono m.in. rodzaje gleb pod lasami. Dane te, tj. klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich kontury i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Widać więc wyraźnie, że dane ewidencyjne dotyczące rodzajów użytków gruntowych, oraz dane ewidencyjne dotyczące klas gleboznawczych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury. W świetle powołanych przepisów, rodzaj użytków gruntowych, oraz ich zasięg nie zależy od typu i klasy gleby, ale od istnienia elementów będących podstawą rozróżnienia rodzaju tych użytków, określonych przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wniosek taki wynika również z § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, który to przepis określa obowiązki klasyfikatora w postępowaniu mającym za przedmiot gleboznawcza klasyfikacje gruntów. Nie wynika z tego przepisu, aby klasyfikator, upoważniony do opracowania projektu klasyfikacji gruntów, tym samym był zobowiązany lub uprawniony do przeprowadzania innego rodzaju czynności, aniżeli określone w tym przepisie. Dokonane przez klasyfikatora czynności określone w § 4 pkt. 3, czyli : określenie typów i klasy gleby oraz ustalenie na gruncie konturów poszczególnych typów gleby i konturów klas gleby, stanowią podstawę wydania orzeczenia o ustaleniu klasyfikacji gruntów (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Z kolei prawomocne orzeczenie w sprawie klasyfikacji gruntów stanowi podstawę do wniesienia wyników klasyfikacji do ewidencji gruntów i budynków (§ 9 rozporządzenia). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy, oraz treści zaskarżonej decyzji przyjąć należy, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej interpretacji przywołanych wyżej przepisów, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Wbrew wskazanej interpretacji organ, prowadząc postępowanie w sprawie klasyfikacji gruntów, określił na nieruchomości skarżącego nowy zasięg użytków gruntowych, ustalając, że w miejsce dotychczasowej kwalifikacji działki nr ew. 153/1 położonej w obrębie A jako obejmującej użytki rolne RV o pow. 0,0749 ha, PsV o pow. 0,4223 ha i użytek leśny LsIV o pow. 0,4038 ha, działka ta obejmuje wyłącznie las –LsV o pow. 0,8098, oraz pastwisko- PsIV o pow. 0,1118 ha. Ów nowy zasięg użytków gruntowych określony został na podstawie sporządzonej przez klasyfikatorów gleboznawczej klasyfikacji gruntów, której przedmiot omówiono wyżej. Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, że toczyło się ono w przedmiocie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Takiej treści zawiadomienie wywieszone zostało na tablicy ogłoszeń budynku UMiG, zgodnie z treścią § 3 ust. 2 rozporządzenia. W podsumowaniu wyżej przytoczonych uwag stwierdzić należy, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest gleboznawcza klasyfikacja gruntów następuje ustalenie, które grunty tej klasyfikacji podlegają – grunty rolne, czy grunty pod lasami, czy pod wodozbiorami, a następnie ustalenie w odniesieniu do gruntów podlegających klasyfikacji typów gleby, jej klas i konturów (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 17. 12. 2008 r., III SA/Kr 651/08 (cbois.nsa.gov.pl/doc). Celem postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów nie jest natomiast określanie zasięgu poszczególnych rodzajów użytków gruntowych. Abstrahując nawet od treści zawiadomienia wszczęciu postępowania, oraz biorąc pod uwagę, że starosta jest organem właściwym zarówno w sprawach gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jak i w sprawach ewidencji, to nie można uznać, że zebrany w sprawie materiał dowodowy mógłby stanowić podstawę do zmian w zakresie konturów poszczególnych użytków. Znajdujący się w aktach administracyjnych operat pomiarowy gleboznawczej klasyfikacji gruntów zawiera opisy odkrywek glebowych, zaś jego część graficzna mapę gleboznawczej klasyfikacji gruntów, oraz szkic kontroli terenowej. Opisy odkrywek glebowych dotyczą rodzaju użytku, na którym dokonano odkrywki, oraz klasy, typu, rodzaju i gatunku gleby. Materiał taki nie daje – w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oraz załącznika Nr 6 do tego rozporządzenia - podstawy do wprowadzenia zmian konturów zasięgu użytków gruntowych. Fakt więc stwierdzenia przez klasyfikatorów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z treścią § 4 ust. 3 rozporządzenia, istnienia na części działki skarżącego samosiejek sosny nie mogło przesądzać o zmianie charakteru użytku gruntowego z rolnego na leśny a w konsekwencji na zmianie zasięgu konturu określającego rodzaj użytków gruntowych. Konieczne jest przy tym wskazanie na treść art. 3 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, który to przepis definiuje pojęcie lasu. W świetle tego przepisu lasem jest wyłącznie grunt odpowiadający warunkom określonym w ust. 1 i ust. Ma to istotne znaczenie, ponieważ zgodnie z treścią § 68 ust. 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, oraz ust. 2 pkt. 1 załącznika Nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków – "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych" - do lasów zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. nr 56, poz. 679 ze zm.). Należy również przychylić się do poglądu wyrażonego przez B. Wierzbowskiego w glosie do uchwały SN z dnia 14.04.1994 r., III CZP 46/94 (OSP 1995/1/4), iż rodzaj roślinności znajdującej się na gruncie nie rozstrzyga o kwalifikacji prawnej gruntu, dopiero przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej pozwala na uznanie tego gruntu za las. Przede wszystkim jednak, klasyfikacja gleboznawcza dotyczy ustalenia przez właściwy organ rodzajów i klas gleby, a nie określania zasięgu użytków gruntowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie uregulowań rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. należy wskazać również na treść jego § 2. Z przepisu tego wynika jasno, że uzasadnieniem do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów winno być zaistnienie jednej z wymienionych w tym przepisie sytuacji, oraz że zawiera on katalog zamknięty sytuacji, w których przeprowadza się gleboznawczą klasyfikację gruntów. Z akt administracyjnych, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ miał na względzie treść powyższego przepisu. Nie wiadomo zatem, które z opisanych w § 2 rozporządzenia zdarzeń zdarzenie legło u podstaw uruchomienia z urzędu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. § 66 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków stanowi, że klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich kontury i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W toku postępowania sporządzony został operat pomiarowy gleboznawczej klasyfikacji gruntów, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i wpisany do ewidencji zasobu w dniu 29 sierpnia 2008 r. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, starosta po rozpatrzeniu projektu klasyfikacji gruntów i zgłoszonych do niego zastrzeżeń wydaje orzeczenie o ustaleniu klasyfikacji gruntów. Oczywiste jest więc w świetle powołanych przepisów, a także wobec treści art. 107 § 1 kpa, że w sprawie mającej za przedmiot klasyfikację gruntów, ustalenie klasyfikacji typów gleby, jej klas i konturów będące wynikiem przeprowadzonego postępowania, winno być zawarte w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, aby nadawało się do wykonania i nie może wynikać pośrednio z uzasadnienia decyzji. Kontrolowane rozstrzygnięcie zasady te narusza. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty, której osnowa oprócz ogólnego wskazania o wyłączeniu z gleboznawczej klasyfikacji gruntów -gruntów zabudowanych i zurbanizowanych, gruntów pod wodami, terenów różnych oraz nieużytków dla obrębu A, oraz zatwierdzeniu uzupełniającej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla obrębu A ze wskazaniem miesiąca i roku jej wykonania, skali podkładu mapowego i wskazania, że została ona wykonana przez osoby uprawnione i sprawdzona, nie rozstrzyga, które konkretnie nieruchomości zostały poddane klasyfikacji i z jakim wynikiem. Zważywszy, że dane te znajdują się w przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego operacie pomiarowym gleboznawczej klasyfikacji gruntów, operat ten powinien stanowić integralną część decyzji, ponieważ to jego treść w istocie zawiera wyniki przeprowadzonego postępowania, czyli określenie rodzajów i klas gleby. Danych tych brak w zaskarżonym rozstrzygnięciu, nie zawiera ono więc istotnego elementu. Tak sformułowane rozstrzygnięcie stało się również przyczyną, dla której, wobec stwierdzonych naruszeń prawa konieczne było uchylenie zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji w całości. Skoro bowiem rozstrzygnięcie nie odnosi się do konkretnie wskazanych nieruchomości, które poddane były klasyfikacji gleboznawczej, to mimo, iż skarga dotyczy jednej tylko z nieruchomości obrębu A, niemożliwe jest orzeczenie o skutkach kontroli sądowej tylko w stosunku do części decyzji, ponieważ części takiej w rozstrzygnięciu brak. Jak wynika z powyższego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej interpretacji przepisów § 1, § 4 ust. 3, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów, naruszeniu § 2 tego rozporządzenia przez pominięcie przewidzianej w nim regulacji. Narusza ona również przepis art. 20 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez błędną jego interpretacje, tj. utożsamienie postępowania mającego za przedmiot klasyfikacje gleboznawczą z postępowaniem w przedmiocie ustalenia rodzaju użytków gruntowych. Zaskarżona decyzja nie odpowiada także, jak wskazano wyżej, wymogom określonym w § 1 art. 107 k.p.a. Narusza ona również art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zaskarżona decyzja wymogu tego nie spełnia. Uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji zawiera jedynie lakoniczne stwierdzenia na temat przeprowadzonych przez klasyfikatorów czynności, oraz wskazanie, że sporządzono operat pomiarowy gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Nie zawiera natomiast oceny zebranego materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa, ani wykładni zastosowanych przez organ przepisów, co stanowi naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie, zważywszy na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podnoszonych przez skarżącego stwierdzić należy, że nie mogły one zostać uwzględnione. W świetle przepisów rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, oraz ustawy Pgik nie ma znaczenia sytuacja życiowa skarżącego, w wyniku której zaniedbał on uprawę gruntu rolnego, skutkiem czego na części tego gruntu pojawiły się samosiejki, ponieważ klasyfikacja gleboznawcza dotyczy oceny zmierzającej do ustalenia klas i rodzaju gleby, a nie stanu zagospodarowania gruntu. Nie mogły mieć także wpływu na treść rozstrzygnięcia okoliczności mające miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. zapadłe decyzje o zezwoleniu na usunięcie drzew a to nie tylko z tego względu, że istnienie takiego zezwolenia nie ma wpływu na ustalenie typu gleby i jej klasy, ale dlatego, że kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym i przepisami postępowania obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, oraz przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy istniejącego w tej dacie. Nie było wobec tego celowe, biorąc pod uwagę treść art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszczanie dowodu z przedstawionych przez skarżącego kserokopii dokumentów. Wskazane uchybienia stanowią podstawy uwzględnienia skargi wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien, przeprowadzając postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy dotyczącej klasyfikacji gruntów, mieć na uwadze przedstawioną wyżej interpretację przepisów rozporządzenia z 4 czerwca 1956 r., oraz powołanych przepisów ustawy Pgik i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków., co winno prowadzić do korekty operatu klasyfikacyjnego w zakresie rodzaju użytków gruntowych, a nadto określić podstawę prowadzenia postępowania zgodnie z § 2 rozporządzenia. Skoro skarga została uwzględniona, na zasadzie art. 152 p.p.s.a. orzeczono w pkt. II wyroku, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonane. O kosztach orzeczono biorąc pod uwagę treść art. 200 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło